Laten-constructies in het Nederlands

Overzicht

Het werkwoord laten heeft meerdere betekenissen en wordt in diverse constructies gebruikt. De drie hoofdgebruiken zijn: causatief (iets laten doen door iemand), permissief (toestemming geven), en reflexief (zich laten = passief ondergaan).

Hoe het werkt

Drie betekenissen van laten

Gebruik	Betekenis	Voorbeeld
Causatief	zorgen dat iemand anders iets doet	Ik laat de auto repareren.
Permissief	toestemming geven / accepteren	Ze laat hem gaan.
Reflexief zich laten	passief ondergaan	Hij laat zich niet intimideren.

Causatief laten

Laten + direct object + infinitief (zonder te):

• Ze laat haar haar knippen. (= de kapper knipt haar haar)
• Hij liet het huis schilderen. (= iemand schilderde het huis voor hem)
• We laten de vergadering voorbereiden door de assistent.

Permissief laten

Laten = toestaan dat iets gebeurt:

• De leraar laat de leerlingen kiezen.
• Ze laat haar kind lang opblijven.

Reflexief laten + infinitief

Zich laten + passieve handeling:

• Hij laat zich niet afleiden.
• Ze laat zich niet zomaar overtuigen.

Voorbeelden in context

Nederlands	Vertaling	Gebruik
Ik laat mijn auto wassen.	Ik laat mijn auto wassen.	Causatief
Ze liet het pakket bezorgen.	Ze liet het pakket bezorgen.	Causatief in de OVT
Hij laat zijn hond buiten.	Hij laat zijn hond naar buiten.	Permissief
Ze laat zich niet gek maken.	Ze laat zich niet gek maken.	Reflexief
Laat me even nadenken.	Laat me even nadenken.	Verzoek of toestemming
We hebben het laten doen door experts.	We hebben het door experts laten doen.	Causatief in de vtt

Veelgemaakte fouten

Fout	Correct	Waarom
Ik laat te repareren de auto.	Ik laat de auto repareren.	Na laten: direct object dan infinitief (zonder te).
Ze heeft het laten gedaan.	Ze heeft het laten doen.	Dubbele infinitief: laten doen, niet laten gedaan.

Oefentips

1. Causatief laten. Schrijf vijf zinnen over dingen die je door anderen laat doen: Ik laat mijn haar..., We laten het huis...
2. Reflexief laten. Schrijf drie zinnen over dingen die je je niet laat aanpraten.
3. VTT-constructie. Oefen de voltooid tegenwoordige tijd: Ik heb het laten doen, ik heb de auto laten repareren...

Verwante concepten

• Vereiste: Dubbele Infinitief — nodig als basis voor dit onderwerp