Collocaties in het Nederlands

Overzicht

Collocaties zijn woorden die van nature samen voorkomen — combinaties die Nederlanders als vanzelfsprekend aanvoelen maar die je als leerder niet altijd kunt voorspellen. Een beslissing nemen klinkt goed; een beslissing doen klinkt vreemd. Kennis van collocaties maakt je taal vloeiender en natuurlijker.

Hoe het werkt

Categorieën van collocaties

Werkwoord + zelfstandig naamwoord:

Collocatie	Vertaling	Alternatief (fout)
een beslissing nemen	to make a decision	beslissing maken
aandacht schenken aan	to pay attention to	aandacht geven
risico lopen	to run a risk	risico nemen (ook mogelijk)
indruk maken	to make an impression	impressie maken
invloed uitoefenen	to exert influence	invloed doen

Bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord:

Collocatie	Vertaling
diepgaand onderzoek	in-depth research
hartstochtelijk debat	passionate debate
verstrekkende gevolgen	far-reaching consequences
onvermijdelijke conclusie	unavoidable conclusion

Intensifiers met specifieke woorden:

Combinatie	Betekenis
bloednerveus	extremely nervous
spierwit	snow white
gloednieuw	brand new
stinkend rijk	filthy rich

Voorbeelden in context

Collocatie	Voorbeeld	Opmerking
beslissing nemen	De directie neemt een beslissing over het project.	Niet: maakt
risico lopen	Ze loopt het risico haar baan te verliezen.	Lopen, niet nemen
aandacht schenken	Je moet aandacht schenken aan de details.	Schenken, niet geven
verstrekkende gevolgen	De storm had verstrekkende gevolgen.	Vaste combinatie
gloednieuw	Ze heeft een gloednieuw appartement.	Intensifier + bijvoeglijk naamwoord

Oefentips

1. Woordenboek raadplegen. Kijk bij elk nieuw woord ook naar de typische collocaties.
2. Corpus-zoeken. Gebruik het Corpus Gesproken Nederlands (CGN) of taalbankzoekers om collocaties te checken.
3. Fout detecteren. Lees je eigen teksten en vraag jezelf bij elke combinatie: is dit een gangbare verbinding?

Verwante concepten

• Vereiste: Voorzetseluitdrukkingen — nodig als basis voor dit onderwerp