Collocaties in het Nederlands

Overzicht

Collocaties zijn woorden die van nature samen voorkomen — combinaties die Nederlanders als vanzelfsprekend aanvoelen maar die je als leerder niet altijd kunt voorspellen. Een beslissing nemen klinkt goed; een beslissing doen klinkt vreemd. Kennis van collocaties maakt je taal vloeiender en natuurlijker.

Hoe het werkt

Categorieën van collocaties

Werkwoord + zelfstandig naamwoord:

Collocatie	Vertaling	Alternatief (fout)
een beslissing nemen	een besluit nemen	beslissing maken
aandacht schenken aan	aandacht geven aan iets	aandacht geven
risico lopen	kans op nadeel hebben	risico nemen (ook mogelijk)
indruk maken	een sterke indruk achterlaten	impressie maken
invloed uitoefenen	invloed hebben op iets	invloed doen

Bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord:

Collocatie	Vertaling
diepgaand onderzoek	grondig onderzoek
hartstochtelijk debat	fel debat
verstrekkende gevolgen	gevolgen met grote impact
onvermijdelijke conclusie	conclusie die niet te vermijden is

Intensifiers met specifieke woorden:

Combinatie	Betekenis
bloednerveus	heel erg nerveus
spierwit	heel wit
gloednieuw	helemaal nieuw
stinkend rijk	ontzettend rijk

Voorbeelden in context

Collocatie	Voorbeeld	Opmerking
beslissing nemen	De directie neemt een beslissing over het project.	Niet: maakt
risico lopen	Ze loopt het risico haar baan te verliezen.	Lopen, niet nemen
aandacht schenken	Je moet aandacht schenken aan de details.	Schenken, niet geven
verstrekkende gevolgen	De storm had verstrekkende gevolgen.	Vaste combinatie
gloednieuw	Ze heeft een gloednieuw appartement.	Intensifier + bijvoeglijk naamwoord

Oefentips

1. Woordenboek raadplegen. Kijk bij elk nieuw woord ook naar de typische collocaties.
2. Corpus-zoeken. Gebruik het Corpus Gesproken Nederlands (CGN) of taalbankzoekers om collocaties te checken.
3. Fout detecteren. Lees je eigen teksten en vraag jezelf bij elke combinatie: is dit een gangbare verbinding?

Verwante concepten

• Vereiste: Voorzetseluitdrukkingen — nodig als basis voor dit onderwerp