De gebiedende wijs in het Frans

Overzicht

De gebiedende wijs (l'impératif) gebruik je voor opdrachten, verzoeken, aanwijzingen en adviezen. In het Frans heeft de imperatief drie vormen: de tweede persoon enkelvoud (tu), de eerste persoon meervoud (nous) en de tweede persoon meervoud (vous). Het onderwerp wordt niet uitgedrukt.

Voor regelmatige -ER werkwoorden verliest de tu-vorm de eindige -s: parle (niet parles). Dit is een belangrijke uitzondering. Maar als tu gevolgd wordt door y of en, wordt de -s toch uitgesproken via een verbindingsklank (Parles-en !).

Reflexieve werkwoorden bewaren hun reflexieve voornaamwoord na het werkwoord, met koppeltekens: lève-toi, levons-nous, levez-vous.

Hoe het werkt

Vorming (regelmatige -ER werkwoorden):

Persoon	Vorm	Voorbeeld	Vertaling
tu	stam (zonder -s)	Parle !	Spreek!
nous	zoals tegenwoordige tijd	Parlons !	Laten we spreken!
vous	zoals tegenwoordige tijd	Parlez !	Spreek! (mv./formeel)

Onregelmatige imperatieven:

Werkwoord	Tu	Nous	Vous
être	sois	soyons	soyez
avoir	aie	ayons	ayez
savoir	sache	sachons	sachez
vouloir	veuille	veuillons	veuillez

Imperatief met objectsvoornaamwoorden:

• Bevestigend: na werkwoord, met koppelteken: Mange-le !, Dis-lui !, Vas-y !
• Ontkennend: vóór werkwoord: Ne le mange pas !, Ne lui dis pas !, N'y va pas !
• Me/te worden moi/toi na het werkwoord: Parle-moi !, Lève-toi !

Voorbeelden in context

Frans	Nederlands	Opmerking
Parle plus fort !	Spreek luider!	-ER zonder -s
Finissons !	Laten we ophouden!	nous-vorm
Écoutez bien !	Luister goed!	vous-vorm
Sois sage !	Wees braaf!	onregelmatig
Ayez de la patience !	Heb geduld!	avoir, formeel
Ne parle pas !	Spreek niet!	ontkenning
Mange-le !	Eet het op!	COD na werkwoord
Ne le mange pas !	Eet het niet op!	COD vóór werkwoord
Lève-toi !	Sta op!	reflexief
Vas-y !	Ga er naartoe!/Doe het!	y na aller (met -s)

Veelgemaakte fouten

De -s bij tu-vorm van -ER werkwoorden vergeten te verwijderen

• Fout: Parles ! (als imperatief)
• Correct: Parle !
• Waarom: De tu-imperatief van -ER werkwoorden heeft geen -s (uitzondering: vóór y en en).

Voornaamwoord vóór bevestigende imperatief

• Fout: Le mange !
• Correct: Mange-le !
• Waarom: Bij bevestigende imperatieven staan voornaamwoorden na het werkwoord met koppelteken.

Oefentips

1. Schrijf aanwijzingen voor een recept of route in de imperatief.
2. Maak bevestigende en ontkennende imperatieven van dezelfde zin met een voornaamwoord.
3. Leer de onregelmatige imperatieven (sois, aie, veuillez) — ze worden gebruikt in vaste uitdrukkingen.

Verwante concepten

• Vereiste: Regelmatige -ER werkwoorden — de grootste groep
• Volgende stappen: Subjonctief triggers — alternatief voor beleefde bevelen