Nevenschikkende voegwoorden in het Duits

Overzicht

Nevenschikkende voegwoorden verbinden twee gelijkwaardige zinnen of zinsdelen. De belangrijkste zijn und (en), aber (maar), oder (of), denn (want) en sondern (maar juist). Ze veranderen de woordvolgorde van de verbonden zinnen niet — na een nevenschikkend voegwoord volgt gewoon een normale hoofdzin.

Het grote verschil met bijschikkende voegwoorden (weil, dass, wenn) is dat die wél de woordvolgorde veranderen. Nevenschikkende voegwoorden zijn in dat opzicht veel eenvoudiger.

Hoe het werkt

Voegwoord	Betekenis	Gebruik
und	en	Verbindt zinnen of zinsdelen
aber	maar	Tegenstelling
oder	of	Keuze of alternatief
denn	want	Reden (normale hoofdzinvolgorde)
sondern	maar (juist)	Na een ontkenning, correctie

Woordvolgorde na nevenschikkend voegwoord: normale hoofdzinsvolgorde!

Ich lerne Deutsch und sie lernt Spanisch. Er kommt nicht, denn er ist krank.

Sondern vs. aber:

• Aber = maar (gewone tegenstelling)
• Sondern = maar juist (corrigeert een ontkenning): Ich trinke nicht Kaffee, sondern Tee.

Voorbeelden in context

Duits	Nederlands	Opmerking
Ich trinke Kaffee und sie trinkt Tee.	Ik drink koffie en zij drinkt thee.	und
Das ist teuer, aber gut.	Dat is duur, maar goed.	aber
Kommst du mit oder bleibst du?	Ga jij mee of blijf jij?	oder
Er kommt nicht, denn er ist müde.	Hij komt niet, want hij is moe.	denn
Ich trinke keinen Kaffee, sondern Tee.	Ik drink geen koffie maar thee.	sondern na ontkenning
Sie lernt Deutsch und Englisch.	Zij leert Duits en Engels.	und, zinsdelen
Ich will gehen, aber ich muss bleiben.	Ik wil gaan, maar ik moet blijven.	aber
Das ist nicht schwer, sondern einfach.	Dat is niet moeilijk, maar eenvoudig.	sondern
Nimmst du den Bus oder die Bahn?	Neem jij de bus of de trein?	oder
Er liest gern, denn er lernt viel dabei.	Hij leest graag, want hij leert er veel bij.	denn

Veelgemaakte fouten

Bijzinvolgorde na nevenschikkend voegwoord toepassen

• Fout: Ich lerne Deutsch, und sie Spanisch lernt.
• Correct: Ich lerne Deutsch, und sie lernt Spanisch.
• Waarom: Na nevenschikkende voegwoorden geldt normale hoofdzinsvolgorde.

"Aber" na een ontkenning gebruiken (waar "sondern" hoort)

• Fout: Ich trinke nicht Kaffee, aber Tee.
• Correct: Ich trinke nicht Kaffee, sondern Tee.
• Waarom: Na eine ontkenning (nicht/kein) gebruik je sondern voor een correctie.

"Denn" en "weil" verwisselen

• Waarom: Denn = nevenschikkend (normale volgorde), weil = bijschikkend (werkwoord naar het einde).

Oefentips

1. Schrijf vijf zinnen over jezelf die je verbindt met und, aber, oder of denn.
2. Oefen sondern/aber: maak telkens een ontkenning gevolgd door een correctie.
3. Vergelijk: na und/aber/oder/denn normale volgorde; na weil/dass/wenn werkwoord naar het einde.

Verwante concepten

• Vereiste: Woordvolgorde in de hoofdzin — de basisregel
• Volgende stappen: Bijzinnen: weil, dass — bijschikkende voegwoorden
• Volgende stappen: Ontkenning met nicht/kein — voor het gebruik van sondern