Almancada zaman edatları
Präpositionen der Zeit
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki Almanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
Almancada saatler için um, günler ve tarihler için am, aylar ve mevsimler için im kullanılır: um acht Uhr “saat sekizde”, am Montag “pazartesi günü”, im Sommer “yazın”. Von … bis başlangıç ve bitişi, seit geçmişte başlayıp hâlâ süren bir durumu belirtir. Vor “önce”, nach “sonra” demektir; vor zwei Tagen “iki gün önce” iken nach zwei Tagen “iki gün sonra” anlamına gelir.
Genel bakış
Türkçede “sekizde”, “pazartesi”, “yazın”, “iki yıldır” diyerek zaman ilişkisini çoğu kez bir ekle veya tek bir sözcükle kurarız. Almancada ise çoğunlukla zaman ifadesinin önüne ayrı bir sözcük gelir. Bu sözcüğe edat denir: başka bir sözcükle birlikte “ne zaman?”, “ne zamandan beri?” gibi ilişkileri gösterir. Buradaki edatlar, bir randevunun saatini söylemekten iş yerinin açık olduğu saatleri belirtmeye kadar günlük hayatın her alanında karşınıza çıkar.
Bu konu A1 düzeyinde başlar. İlk hedef, saat–gün–ay ayrımını yapmak ve birkaç kullanışlı kalıbı rahatça söylemektir. Ardından sürelerin ne anlama geldiğini öğrenirsiniz: “İki yıldır burada yaşıyorum” ile “İki yıl önce buraya taşındım” aynı zaman ilişkisini anlatmaz ve Almancada aynı edatla kurulmaz.
Türkçe karşılığı tek başına ezberlemek her zaman yeterli değildir. “-de/-da” eki hem saatte hem günde hem ayda kullanılabilir; Almancada bunlar farklı edatlar ister. En iyi yöntem, edatı zaman sözcüğüyle birlikte öğrenmektir: yalnız am değil, am Montag; yalnız seit değil, seit einem Jahr “bir yıldır”.
Nasıl kullanılır?
Önce hangi zaman ilişkisini anlattığınızı seçin
Aşağıdaki tablo günlük kullanım için bir başlangıç haritasıdır. Edattan sonra gelen bölümün saat mi, gün mü, ay mı yoksa süre mi olduğuna bakın.
| Almanca kalıp | Türkçe karşılığı | Kullanım |
|---|---|---|
| um acht Uhr | saat sekizde | Belirli saat |
| am Montag | pazartesi günü | Haftanın bir günü |
| am 3. Mai | 3 Mayıs'ta | Takvim tarihi |
| am Abend | akşam | Günün bölümü |
| im Mai | mayısta | Ay |
| im Sommer | yazın | Mevsim |
| von neun bis zwölf Uhr | saat dokuzdan on ikiye kadar | Başlangıcı ve bitişi belli aralık |
| seit zwei Wochen | iki haftadır | Geçmişte başlayıp süren durum |
| vor zwei Wochen | iki hafta önce | Şimdiye göre geçmiş zaman |
| nach dem Essen | yemekten sonra | Bir olayın ardından |
Um: saat kaçta?
Belirli bir saat söylerken um kullanılır. Türkçedeki “saat sekizde” ifadesinde sona eklenen anlam, Almancada saatin önündedir.
- Ich komme um acht Uhr. — Saat sekizde geliyorum.
- Der Zug fährt um 14:30 Uhr ab. — Tren saat 14.30'da kalkıyor.
- Wir treffen uns um halb neun. — Saat sekiz buçukta buluşuyoruz.
Son örnekte saati doğru okumak da önemlidir: Almancada halb neun, dokuza giden yarım saat, yani 8.30 demektir. Um seçimi değişmez; saat ister rakamla ister günlük konuşmadaki biçimiyle söylensin aynı edat kullanılır.
Başlangıçta şu ayrımı akılda tutun: um acht Uhr “saat sekizde”dir, “sekiz saat boyunca” değildir. Uhr saat bilgisinde kullanılır; Stunde ise bir saatlik süreyi ifade eden isimdir, yani bir varlığı veya kavramı adlandıran sözcüktür. Ich warte eine Stunde “Bir saat bekliyorum” cümlesi süreyi anlatır ve um almaz.
Am: günler, tarihler ve günün bölümleri
Am, an dem birleşmesinden oluşur. Haftanın günlerinde, belirli tarihlerde ve birçok gün bölümünde olağan seçimdir.
- Am Montag habe ich frei. — Pazartesi günü izinliyim.
- Der Termin ist am 12. Juni. — Randevu 12 Haziran'da.
- Am Nachmittag bin ich zu Hause. — Öğleden sonra evdeyim.
Günün bölümlerini bir bütün olarak öğrenmek işinizi kolaylaştırır: am Morgen “sabah”, am Vormittag “öğleden önce”, am Mittag “öğle vakti”, am Nachmittag “öğleden sonra”, am Abend “akşam”. Önemli istisna in der Nacht “gece”dir. Başlangıçta am Nacht gibi bir biçim türetmek yerine bu kalıbı ayrı öğrenin.
Tarihlerde Almanca gün sayısı sıra sayısı olarak okunur; yani “üç” değil “üçüncü” biçimindedir. Am 3. Mai ifadesi am dritten Mai diye okunur ve “3 Mayıs'ta” anlamına gelir. Rakamdan sonraki nokta, sıra sayısını gösterir.
Im: aylar, mevsimler ve daha geniş dönemler
Im, in dem birleşmesidir. Aylar ve mevsimler için kullanılır.
- Im Mai besuchen wir unsere Familie. — Mayısta ailemizi ziyaret ediyoruz.
- Im Sommer fahren wir weg. — Yazın bir yere gidiyoruz.
- Im Winter wird es früh dunkel. — Kışın hava erken kararıyor.
Burada Türkçenin “yazın”, “mayısta”, “kışın” gibi farklı biçimlerine rağmen Almancada aynı im kalıbı vardır. Im Mai bütün ayı zaman çerçevesi yapar; am 3. Mai ise o ayın tek bir gününü belirtir.
Yıl söylerken çoğunlukla edat gerekmez: Ich bin 2024 umgezogen “2024'te taşındım”. Daha açık bir biçim olan im Jahr 2024 de kullanılabilir: “2024 yılında”. Başlangıç için yalnız yıl sayısını veya im Jahr kalıbını tercih edin; her yıl sayısının önüne otomatik olarak im getirmeyin.
Von … bis: ne zamandan ne zamana kadar?
Von … bis bir zaman aralığının iki ucunu gösterir. Türkçedeki “-den/-dan … -e/-a kadar” yapısına yakındır.
- Ich arbeite von neun bis fünf Uhr. — Saat dokuzdan beşe kadar çalışıyorum.
- Der Kurs findet von Montag bis Freitag statt. — Kurs pazartesiden cumaya kadar yapılıyor.
- Wir bleiben von Juni bis August hier. — Hazirandan ağustosa kadar burada kalıyoruz.
Saat aralığında her iki saatin önüne um koymayın: von neun bis zwölf Uhr yeterlidir. Tek bir başlangıç ve tek bir bitiş vardır; iki ayrı randevu saati saymıyorsunuz.
Başlangıç zaten biliniyorsa bis tek başına da kullanılabilir: Ich bleibe bis Freitag “Cumaya kadar kalıyorum”. Bis saat ve gün adı gibi yalın ifadelerle doğrudan kullanılır. Ancak ardından belirli bir isim grubu geldiğinde çoğunlukla başka bir edatla birleşir: bis zum Abend “akşama kadar”. Bunun ayrıntıları ilerideki bölümde yer alıyor.
Seit: geçmişte başladı, hâlâ sürüyor
Seit, bir başlangıç noktasından bugüne uzanan durumu anlatır. Türkçede karşılığı çoğu zaman “-den beri” veya “-dır/-dir” olur. Başlangıç tarihi de süre miktarı da söylenebilir.
- Ich wohne seit 2022 in Berlin. — 2022'den beri Berlin'de yaşıyorum.
- Ich lerne seit sechs Monaten Deutsch. — Altı aydır Almanca öğreniyorum.
- Sie wartet seit einer Stunde. — Bir saattir bekliyor.
Durum şimdi de sürüyorsa Almancada genellikle şimdiki zaman kullanılır; yani fiil, yapılan işi anlatan sözcük, şimdiki zamana göre çekimlenir. Ich wohne “yaşıyorum” ve ich lerne “öğreniyorum” biçimleri bu yüzden doğaldır. Seit zaten başlangıcın geçmişte olduğunu bildirir; yalnız bu yüzden cümleyi geçmiş zamana çevirmek gerekmez.
Sorusu Seit wann? “Ne zamandan beri?” olabilir. Süreyi özellikle sorarken Wie lange … schon? “Ne kadar zamandır …?” da kullanılır: Wie lange lernst du schon Deutsch? “Ne kadar zamandır Almanca öğreniyorsun?”
Vor ve nach: önce ve sonra
Vor, bir olaydan önceki zamanı veya şimdiden geriye sayılan bir süreyi gösterir. Nach, bir olaydan ya da daha önce belirtilen bir noktadan sonraki zamanı gösterir.
- Vor dem Unterricht trinke ich Kaffee. — Dersten önce kahve içiyorum.
- Nach dem Unterricht gehe ich nach Hause. — Dersten sonra eve gidiyorum.
- Ich bin vor drei Tagen angekommen. — Üç gün önce geldim.
- Nach drei Tagen war ich wieder gesund. — Üç gün sonra yeniden iyileşmiştim.
Son iki cümlede farklı referans noktaları vardır. Vor drei Tagen normalde bugünden üç gün geriye gider. Nach drei Tagen ise anlatılan bir başlangıçtan sonra üç gün geçtiğini söyler. Bugünden üç gün sonrasını anlatmak istiyorsanız genellikle in drei Tagen dersiniz: Ich komme in drei Tagen “Üç gün sonra geleceğim”. Türkçede ikisi de “üç gün sonra” diye çevrilebildiği için nach ve in ayrımını özellikle çalışmak gerekir.
Edattan sonraki sözcük neden değişir?
Almancada bazı edatlar, ardından gelen isim grubunun hâlini belirler; hâl, sözcüklerin cümledeki ilişkiye göre aldığı biçimdir. Artikel, Almancada isimden önce gelen der, die, das gibi küçük sözcüklere verilen addır. Türkçede doğrudan bir karşılığı olmadığı için edatla birlikte değişmesini ayrıca öğrenmek gerekir.
Bu konudaki an, in, von, seit, vor, nach, anlatılan zaman kullanımlarında Dativ ister; bu, isim grubunun aldığı belirli bir hâlin Almancadaki adıdır. Türkçedeki yönelme hâliyle her durumda bire bir örtüşmez. Şimdilik anlamdan hâl tahmin etmeyin; aşağıdaki dönüşümleri tanıyın.
| Almanca biçimler | Türkçe karşılığı | Biçim değişikliği |
|---|---|---|
| der Unterricht → nach dem Unterricht | ders → dersten sonra | der, dem olur |
| das Essen → vor dem Essen | yemek → yemekten önce | das, dem olur |
| die Arbeit → nach der Arbeit | iş → işten sonra | die, der olur |
| ein Jahr → seit einem Jahr | bir yıl → bir yıldır | ein, einem olur |
| eine Woche → seit einer Woche | bir hafta → bir haftadır | eine, einer olur |
| zwei Tage → vor zwei Tagen | iki gün → iki gün önce | Çoğul isim burada -n alır |
Çoğulda, yani birden fazla şeyi belirten biçimde, Dativ çoğu isme -n ekler: Tage → Tagen, Monate → Monaten, Jahre → Jahren. Zaten -n veya -s ile biten çoğullara ayrıca -n eklenmez; seit zwei Wochen “iki haftadır” ifadesindeki Wochen değişmez.
Um ise Akkusativ ister; bu da başka bir isim hâlinin Almancadaki adıdır. Fakat um acht Uhr gibi saat kalıplarında artikel olmadığı için bu kuralın etkisini görmezsiniz. Bis için de yalın kullanımda Akkusativ bilgisi geçerlidir; bis zum Abend gibi birleşik yapılarda ismin biçimini araya giren edat belirler. A1 düzeyinde saatleri, günleri ve hazır kalıpları doğru kullanmak, bütün hâl sistemini bir anda öğrenmekten daha önemlidir.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki cümleler bir hafta planı, çalışma saatleri ve günlük alışkanlıklar çevresinde kurulmuştur. Önce zaman bölümünü bulun; sonra cümlenin tamamını okuyun.
| Almanca | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Ich komme um acht Uhr. | Saat sekizde geliyorum. | Belirli saat |
| Am Montag habe ich frei. | Pazartesi günü izinliyim. | Haftanın günü |
| Im Sommer fahren wir weg. | Yazın bir yere gidiyoruz. | Mevsim |
| Der Bus fährt um halb sieben ab. | Otobüs saat altı buçukta kalkıyor. | Yarım saat, sonraki saate göre söylenir |
| Am 15. September beginnt der Kurs. | Kurs 15 Eylül'de başlıyor. | Belirli tarih |
| Am Abend rufe ich meine Mutter an. | Akşam annemi arıyorum. | Günün bölümü |
| In der Nacht ist es hier sehr ruhig. | Gece burada çok sakin oluyor. | Gece için farklı kalıp |
| Im Februar habe ich Urlaub. | Şubatta tatildeyim. | Ay |
| Die Praxis ist von acht bis zwölf Uhr geöffnet. | Muayenehane saat sekizden on ikiye kadar açık. | Açık olduğu zaman aralığı |
| Wir bleiben bis Sonntag. | Pazara kadar kalıyoruz. | Yalnız bitiş noktası |
| Ich wohne seit einem Jahr hier. | Bir yıldır burada yaşıyorum. | Devam eden durum |
| Seit Montag bin ich krank. | Pazartesiden beri hastayım. | Başlangıç günü belirtiliyor |
| Vor zwei Tagen habe ich die Rechnung bezahlt. | İki gün önce faturayı ödedim. | Bugünden geriye sayılan süre |
| Nach der Arbeit kaufe ich ein. | İşten sonra alışveriş yapıyorum. | Bir etkinliğin ardından |
| Nach einer Woche konnte ich wieder arbeiten. | Bir hafta sonra yeniden çalışabildim. | Anlatılan başlangıçtan sonra geçen süre |
Sık yapılan hatalar
1. Türkçedeki “-de/-da” için hep aynı edatı kullanmak
- Yanlış: Ich komme am acht Uhr.
- Doğru: Ich komme um acht Uhr. — Saat sekizde geliyorum.
- Neden? Türkçede “sekizde” ve “pazarteside” benzer eklerle kurulabilir; Almancada saat bilgisi um, gün bilgisi am ister. İfadenin Türkçe ekine değil, hangi zaman türünü anlattığına bakın.
2. Ayı tek bir gün gibi düşünmek
- Yanlış: Am Mai habe ich Urlaub.
- Doğru: Im Mai habe ich Urlaub. — Mayısta tatildeyim.
- Neden? Ay adı tek başınaysa im kullanılır. Belirli günü de söylerseniz am gerekir: Am 3. Mai habe ich frei “3 Mayıs'ta izinliyim”.
3. “Bir yıldır” ile “bir yıl önce”yi karıştırmak
- Yanlış, bir yıldır öğrenmeye devam ettiğinizi anlatmak için: Ich lerne vor einem Jahr Deutsch.
- Doğru: Ich lerne seit einem Jahr Deutsch. — Bir yıldır Almanca öğreniyorum.
- Neden? Seit devam eden süreyi gösterir. Başlama olayını anlatmak isterseniz Ich habe vor einem Jahr angefangen, Deutsch zu lernen “Bir yıl önce Almanca öğrenmeye başladım” diyebilirsiniz.
4. Edattan sonra artikeli değiştirmemek
- Yanlış: Nach die Arbeit gehe ich nach Hause.
- Doğru: Nach der Arbeit gehe ich nach Hause. — İşten sonra eve gidiyorum.
- Neden? Nach Dativ ister; die Arbeit bu yapıda der Arbeit olur. İlk nach zaman, ikinci nach ise yön bildirir. Aynı sözcüğün farklı görevleri olabilir.
5. Bugünden sonraki süre için otomatik olarak nach seçmek
- Yanlış, bugünden üç gün sonrasını kastederken: Ich komme nach drei Tagen.
- Doğru: Ich komme in drei Tagen. — Üç gün sonra geleceğim.
- Neden? Nach drei Tagen başka bir başlangıç noktasından üç gün sonrasını anlatabilir. In drei Tagen ise olağan kullanımda bugünden üç gün sonrasını bildirir. Yanlış diye gösterilen cümle başka bir bağlamda doğru olabilir; sorun, burada amaçlanan anlamı vermemesidir.
6. Geceyi diğer gün bölümleri gibi kurmak
- Yanlış: Am Nacht arbeite ich.
- Doğru: In der Nacht arbeite ich. — Gece çalışıyorum.
- Neden? Am Morgen ve am Abend kalıplarından hareketle am Nacht üretmeyin. In der Nacht kalıbını bir bütün olarak öğrenin.
Kullanıma ilişkin notlar
Zaman ifadesi cümlenin başına gelebilir
Almancada zaman bilgisini öne almak doğaldır: Am Montag habe ich frei “Pazartesi günü izinliyim”. Ancak ana cümlede, yani tek başına kullanılabilen temel cümlede, çekimli fiil ikinci ögededir. Çekimli fiil, kişi ve zamana göre biçim almış fiildir; bu örnekte habe sözcüğüdür.
Am Montag iki sözcükten oluşsa da tek bir zaman ögesi sayılır. Bu yüzden sıra Am Montag habe ich … olur; Am Montag ich habe … olmaz. Zaman ifadesini öne getirince işi yapan kişiyi bildiren ich “ben” sözcüğü fiilin arkasına geçer. Türkçede zaman bölümünü öne taşımak çoğunlukla böyle bir değişiklik gerektirmez.
Her zaman sözcüğü edat almaz
Zarf, bir işin ne zaman veya nasıl yapıldığını belirten sözcüktür. Heute “bugün”, morgen “yarın”, gestern “dün” gibi zaman zarfları doğrudan kullanılabilir:
- Heute arbeite ich zu Hause. — Bugün evden çalışıyorum.
- Morgen komme ich früher. — Yarın daha erken geliyorum.
- Gestern war ich krank. — Dün hastaydım.
Morgen “yarın” ile isim olan der Morgen “sabah” ayrımına dikkat edin: morgen yarın demektir; am Morgen sabah demektir. İsimler Almancada büyük harfle başlar. Morgen früh “yarın sabah” ifadesine de ayrıca am eklenmez.
Takvim dilinde kısaltmalar görebilirsiniz
Duyurularda Mo–Fr, 9–17 Uhr gibi kısa biçimler kullanılabilir: “Pazartesi–cuma, 09.00–17.00”. Bunlar normal cümledeki kalıbın yerini tutan kısa gösterimlerdir. Konuşurken von Montag bis Freitag ve von neun bis siebzehn Uhr kullanmak açık ve güvenlidir.
Temelin ötesi: daha ince ayrımlar
Bu bölümdeki ayrımları ilk çalışmada eksiksiz uygulamak zorunda değilsiniz. Önce temel kalıpları yerleştirin; sonra benzer görünen ifadelerin farklı anlamlarını öğrenin.
Seit, vor, in ve süre bildiren edatsız kullanım
Aynı “iki hafta” dört farklı zaman ilişkisine girebilir. Karşılıklarını ayrı cümlelerle karşılaştırmak, Türkçedeki “-dır”, “önce” ve “sonra” anlamlarını ayırmayı kolaylaştırır.
| Almanca | Türkçe | Zaman ilişkisi |
|---|---|---|
| Ich bin seit zwei Wochen hier. | İki haftadır buradayım. | İki hafta önce başladı, hâlâ sürüyor |
| Ich bin vor zwei Wochen angekommen. | İki hafta önce geldim. | Geçmişteki geliş olayı |
| Ich komme in zwei Wochen. | İki hafta sonra geleceğim. | Bugünden geleceğe sayılan süre |
| Ich bleibe zwei Wochen hier. | Burada iki hafta kalacağım. | Kalışın toplam süresi |
| Nach zwei Wochen bin ich zurückgefahren. | İki hafta sonra geri döndüm. | Anlatılan kalışın başlangıcından sonraki olay |
Son örnekteki nach ile “iki hafta sonra” anlamı mümkündür; ancak sayım bugünden değil, anlatılan olaydan başlar. Süreyi tek başına belirtmek için zwei Wochen “iki hafta” veya zwei Wochen lang “iki hafta boyunca” kullanılabilir. Bunları seit zwei Wochen ile karıştırmayın: biri toplam süreyi, diğeri başlamış ve devam eden durumu anlatır.
Ab: bundan itibaren
Ab, bir başlangıçtan itibaren geçerli olacak durumu bildirir. Günlük planlarda çok kullanılır: Ab Montag arbeite ich im Büro “Pazartesiden itibaren ofiste çalışacağım”. Seit Montag arbeite ich im Büro ise “Pazartesiden beri ofiste çalışıyorum” demektir; başlangıç geridedir ve durum sürmektedir.
Ab yalnız geleceğe ait bir sözcük değildir; asıl görevi başlangıç sınırını göstermektir. Ancak başlangıç düzeyinde, ileriye dönük çalışma saatleri ve kurallar için ab, geçmişten şimdiye süren durumlar için seit ayrımı çok işe yarar. Ab sofort “hemen, şu andan itibaren” sık karşılaşılan bir kalıptır.
Tek bir gün mü, düzenli tekrar mı?
Am Montag “pazartesi günü” der; o günün hangi pazartesi olduğu bağlamdan anlaşılır. Düzenli olarak her pazartesiyi belirtmek için montags veya jeden Montag daha açık seçeneklerdir.
- Am Montag habe ich einen Termin. — Pazartesi günü bir randevum var.
- Montags habe ich frei. — Pazartesileri izinliyim.
- Jeden Montag habe ich frei. — Her pazartesi izinliyim.
Aynı ayrım gün bölümlerinde de görülür: am Abend “akşam”, abends “akşamları”. Bununla birlikte am Montag alışkanlık anlatan bir bağlamda da kullanılabilir; bu ifadeyi yalnız bir kere gerçekleşen olaylara ait sanmayın. Montags biçiminin küçük harfle yazılmasının nedeni, burada gün adı değil zarf olarak kullanılmasıdır.
Bis ile isim grupları ve son tarih
Bis morgen “yarına kadar” ve bis Freitag “cumaya kadar” gibi kalıplarda araya artikel girmez. İsim grubu kullanıldığında sıkça bis zu görürsünüz:
- Ich bleibe bis zum Abend. — Akşama kadar kalıyorum.
- Die Pause dauert bis zur nächsten Stunde. — Ara, bir sonraki ders saatine kadar sürüyor.
Zum, zu dem; zur, zu der birleşmesidir. Bu yapılarda ismin Dativ biçimini zu belirler. Belirli bir tarihe kadar olan dönem için vom 1. bis zum 5. Mai “1 Mayıs'tan 5 Mayıs'a kadar” kalıbı kullanılabilir; vom, von dem birleşmesidir.
Bir işin teslim zamanını söylerken bis Freitag “cumaya kadar” olağandır. Son sınırı vurgulamak için spätestens am Freitag “en geç cuma günü” denebilir. İzin, sözleşme veya başvuru süresinde son günün bütünüyle dahil olup olmadığı önemliyse yalnız edata güvenmeyin; kesin tarihi ve saati kontrol edin. Bis einschließlich Freitag “cuma günü dahil olmak üzere” anlamını açıkça verir.
Önce ve sonra: isim mi, cümle mi?
Vor ve nach doğrudan bir isim grubuyla kullanılır: vor dem Essen “yemekten önce”, nach dem Essen “yemekten sonra”. Bütün bir olayı ayrı bir cümleyle anlatırsanız farklı bir yapı gerekir.
- Bevor ich esse, wasche ich mir die Hände. — Yemek yemeden önce ellerimi yıkarım.
- Nachdem ich gegessen habe, gehe ich spazieren. — Yemek yedikten sonra yürüyüşe çıkarım.
Bevor ve nachdem birer bağlaçtır; yani cümleleri birbirine bağlayan sözcüklerdir. Bu örneklerde bağlı cümlenin çekimli fiili sona gider. A1 düzeyinde vor dem Essen ve nach dem Essen gibi isimli kalıplar yeterlidir; ileride vor ich esse gibi bir biçim kurmak yerine bağlaçlı yapıyı öğrenirsiniz.
Aynı edatın yer ve zaman anlamı olabilir
Vor dem Haus “evin önünde” yer bildirirken vor dem Unterricht “dersten önce” zaman bildirir. Im Zimmer “odada” ve im Winter “kışın” da aynı edatın farklı anlamlarına örnektir. Yer bildiren an, in, vor kullanımlarındaki hâl seçimini zaman kalıplarına otomatik olarak taşımayın. Burada öğretilen am Montag, im Mai ve vor dem Essen gibi zaman kalıpları Dativ ile kurulmuştur.
Çalışma önerileri
- Kendi haftanızı beş cümleyle yazın. Bir saat, bir gün, bir ay veya mevsim, bir zaman aralığı ve devam eden bir durum seçin. Örneğin “Sekizde işe başlıyorum”, “Cumartesi izinliyim”, “Üç aydır Almanca öğreniyorum” cümlelerini kurun. Edatları önce zaman türüne bakarak seçin, sonra artikel biçimini kontrol edin.
- Aynı süreyi farklı anlamlarla kullanın. “İki haftadır buradayım”, “İki hafta önce geldim”, “İki hafta sonra geleceğim” ve “İki hafta kalacağım” cümlelerini yan yana yazın. Yanlarına sırasıyla seit, vor, in ve edatsız süre kullanımını koyun. Böylece yalnız sözcük karşılığı değil, zaman ilişkisi çalışmış olursunuz.
- Kalıbı bütün olarak sesli tekrar edin. Nach der Arbeit “işten sonra”, seit einem Jahr “bir yıldır”, vor zwei Tagen “iki gün önce” gibi grupları tek parça hâlinde öğrenin. Takvim, randevu mesajı veya çalışma saatleri duyurusunda bunlardan birini gördüğünüzde kendi hayatınıza uyarlayarak yeni bir cümle kurun.
İlgili konular
- Ön hazırlık: Akkusativ hâlinde artikeller — İsimlerin önündeki sözcüklerin hâle göre değişmesini tanımak için yararlıdır. Bu yazıdaki zaman kalıplarının çoğu Dativ kullanır; Akkusativ biçimlerini hepsine uygulamayın.