Almancada Sayılar, Saatler ve Tarihler

Kısaca

Almancada 21–99 arasındaki iki basamaklı sayılarda önce birler söylenir: einundzwanzig, “bir ve yirmi”, yani 21 demektir. Saatlerde halb drei, üçüncü saate giden yolun yarısını anlatır: iki buçuk. Bir işin zamanını söylerken saat için um, gün ve tarih için am, ay için im kullanılır: um acht Uhr “saat sekizde”, am Montag “pazartesi”, im Mai “mayısta”.

Genel bakış

Bir alışverişin tutarını anlamak, tren saatini sormak ya da doktor randevusu almak için aynı birkaç yapı tekrar tekrar gerekir. Sayılar, saatler ve tarihler bu yüzden A1 düzeyinin temel konularındandır. Ama yalnızca sayıları ezberlemek yeterli değildir: 24’ün nasıl kurulduğunu, 14.30’un farklı ortamlarda nasıl söylendiğini ve bir tarihin neden bazen der dritte, bazen am dritten olduğunu da bilmek gerekir.

Türkçe bilenler için bazı noktalar tanıdıktır. Almancada da tarih yazarken genellikle gün–ay–yıl sırası kullanılır; saatler resmî ortamlarda 24 saatlik sistemle belirtilir. Buna karşılık iki basamaklı sayıların söyleniş sırası Türkçenin tersidir. “Yirmi dört” derken onlar basamağından başlarız; Almancada vierundzwanzig denir.

Önce günlük hayatta en çok işinize yarayacak kuralları öğrenin. Daha sonra bölgesel saat ifadeleri, yıl okuma biçimleri ve zaman aralıkları gibi ayrıntılara geçebilirsiniz. Bu yazıdaki ileri bölüm, başlangıçta hepsini ezberlemeniz gerekmeyen ama karşılaşınca tanımanız yararlı olan kullanımları bir araya getirir.

Kurallar ve kuruluş

1. Sıfırdan yirmiye kadar sayılar

Asıl sayılar miktarı gösteren “bir, iki, üç” gibi sayılardır. Almancada bunlara Kardinalzahlen denir. İlk yirmi sayıyı öğrenmek, daha büyük sayıların kuruluşunu anlamanın temelidir.

Sayı	Almanca	Sayı	Almanca
0	null	11	elf
1	eins	12	zwölf
2	zwei	13	dreizehn
3	drei	14	vierzehn
4	vier	15	fünfzehn
5	fünf	16	sechzehn
6	sechs	17	siebzehn
7	sieben	18	achtzehn
8	acht	19	neunzehn
9	neun	20	zwanzig
10	zehn	21	einundzwanzig

13–19 arasında çoğunlukla küçük sayıya zehn eklenir. sechzehn ve siebzehn biçimlerinde kök kısalır: sechs sözcüğündeki son s, sieben sözcüğündeki en kullanılmaz. 11 ve 12 ise ayrı biçimlerdir: elf, zwölf.

Tek başına sayarken eins dersiniz. Bir adın, yani kişi, nesne veya kavramı karşılayan sözcüğün önünde ise biçim değişebilir: ein Euro “bir avro”, eine Stunde “bir saat”. Almancadaki bu farklılık sözcüğün dil bilgisel cinsiyetiyle ilgilidir; başlangıçta bu ifadeleri birer kalıp olarak öğrenmek yeterlidir.

2. Onluklar ve iki basamaklı sayılar

Sayı	Almanca
20	zwanzig
30	dreißig
40	vierzig
50	fünfzig
60	sechzig
70	siebzig
80	achtzig
90	neunzig
100	hundert / einhundert

30’un yazılışına dikkat edin: dreißig, diğer onluklar gibi -zig ile bitmez. 60 ve 70’te de kısalmış kökler vardır: sechzig, siebzig.

21–99 arasındaki tam onluk olmayan sayılar şu sırayla kurulur:

birler + und + onlar

• einundzwanzig = 21, yirmi bir
• vierundzwanzig = 24, yirmi dört
• sechsunddreißig = 36, otuz altı
• neunundneunzig = 99, doksan dokuz

Buradaki und, “ve” demektir. Türkçe sırayı Almancaya taşımayın: 24 için önce vier, sonra zwanzig gelir. Birler basamağı 1 olduğunda ein- kullanılır, eins- değil. Bu nedenle 31 einunddreißig olur.

Almanca sayılar bu aralıkta tek sözcük olarak yazılır. Dinlerken birler basamağını duyduğunuz anda sayıyı tamamladığınızı sanmayın; vierund… ile başlayan sayı 24, 34 veya 84 olabilir. Son kısmı bekleyin.

3. Yüzler, binler ve miktarlar

Yüzlük ve binlik parçalar önce gelir; son iki basamak yine birler–onlar sırasıyla okunur.

Sayı	Almanca	Türkçe
125	einhundertfünfundzwanzig	yüz yirmi beş
300	dreihundert	üç yüz
324	dreihundertvierundzwanzig	üç yüz yirmi dört
1.000	tausend / eintausend	bin
2.500	zweitausendfünfhundert	iki bin beş yüz

hundert ve tausend önündeki ein bazı kullanımlarda söylenmeyebilir. Bu yüzden 100 için hem hundert hem einhundert duyabilirsiniz.

Fiyatlarda ve ölçülerde rakam kullanmak yaygındır. Ondalık işareti genellikle virgüldür: 2,5. Bunu zwei Komma fünf diye okuyabilirsiniz; Türkçesi “iki virgül beş”tir. 12,50 € için zwölf Euro fünfzig denmesi doğal ve yaygındır: “on iki avro elli sent”. Burada Cent sözcüğü anlaşılır olduğu için söylenmeyebilir.

Para birimi ve ölçü adı her zaman Türkçedeki çoğul mantığıyla değerlendirilmemelidir: zwanzig Euro “yirmi avro” denir. Buna karşılık zaman süresi bildirirken zwei Stunden “iki saat”, drei Tage “üç gün” biçimleri kullanılır.

4. Saat sormak ve saati söylemek

İki yaygın soru vardır:

• Wie spät ist es? — Saat kaç?
• Wie viel Uhr ist es? — Saat kaç?

Yanıtın temel kalıbı Es ist … olur. Es ist acht Uhr. “Saat sekiz.” Türkçede ayrıca bir fiil kullanmasak da Almancada ist gerekir.

Resmî ve açık saat söyleyişi: Önce saat, ardından Uhr, sonra dakika söylenir. Tren duyurularında, çalışma saatlerinde ve randevularda bu biçim kullanışlıdır.

Saat	Almanca	Türkçe
08.00	Es ist acht Uhr.	Saat sekiz.
08.05	Es ist acht Uhr fünf.	Saat sekiz sıfır beş.
14.15	Es ist vierzehn Uhr fünfzehn.	Saat on dört on beş.
18.30	Es ist achtzehn Uhr dreißig.	Saat on sekiz otuz.
21.45	Es ist einundzwanzig Uhr fünfundvierzig.	Saat yirmi bir kırk beş.

Saat gösteriminde 14:30 biçimi de yaygındır. Nokta veya iki nokta kullanılması okunuşu değiştirmez. Dakika yoksa ayrıca sıfır söylemek gerekmez: acht Uhr yeterlidir.

Günlük konuşma: Saat sıklıkla 12 saatlik sistemle, “geçiyor”, “var”, “çeyrek” ve “buçuk” ifadeleriyle anlatılır.

Saat	Almanca	Türkçe
02.10	Es ist zehn nach zwei.	İkiyi on geçiyor.
02.15	Es ist Viertel nach zwei.	İkiyi çeyrek geçiyor.
02.30	Es ist halb drei.	Saat iki buçuk.
02.45	Es ist Viertel vor drei.	Üçe çeyrek var.
02.50	Es ist zehn vor drei.	Üçe on var.

nach burada “geçiyor”, vor “var” anlamını verir. halb ise bir sonraki saati esas alır. Türkçede “iki buçuk” derken ikiyi söyleriz; Almancada halb drei derken üçü söyleriz. Bunu “üçe giden saatin yarısı” diye düşünmek işe yarar.

Bir saatinden söz ederken ayrıntıya dikkat edin: Es ist ein Uhr. “Saat bir.” Ama Uhr olmadan tek başına Es ist eins. denebilir. halb eins ise on iki buçuktur.

Günün hangi bölümünden söz edildiği açık değilse ek bilgi verin: um acht Uhr morgens “sabah sekizde”, um acht Uhr abends “akşam sekizde”. halb drei tek başına hem gece 02.30’u hem öğleden sonra 14.30’u anlatabilir.

5. Haftanın günleri ve aylar

Almancada gün ve ay adları büyük harfle başlar. Türkçede bunları çoğu genel kullanımda küçük harfle yazmaya alışmış olabilirsiniz; Almancada Montag ve Mai yazımları her durumda bu sözcüklerin ad olmasına bağlıdır.

Almanca	Türkçe
Montag	pazartesi
Dienstag	salı
Mittwoch	çarşamba
Donnerstag	perşembe
Freitag	cuma
Samstag / Sonnabend	cumartesi
Sonntag	pazar

Samstag ve Sonnabend aynı gündür. Bölgeye göre biri daha sık duyulur; başlangıçta Samstag kullanabilirsiniz.

Almanca	Türkçe
Januar	ocak
Februar	şubat
März	mart
April	nisan
Mai	mayıs
Juni	haziran
Juli	temmuz
August	ağustos
September	eylül
Oktober	ekim
November	kasım
Dezember	aralık

“Bugün pazartesi” için Heute ist Montag. denir. “Pazartesi geliyorum” derken ise Ich komme am Montag. kullanılır. Günün adını söylemek ile bir olayın hangi gün gerçekleşeceğini söylemek aynı yapı değildir.

6. Zaman belirtirken um, am ve im

Bu küçük sözcükler edattır; yani başka sözcüklerle birlikte zaman, yer veya ilişki bildiren sözcüklerdir. Türkçede “sekiz-de” veya “mayıs-ta” gibi eklerle verdiğimiz bilgiyi Almancada çoğunlukla ayrı bir sözcük taşır.

Kullanım	Almanca	Türkçe
Saat	um neun Uhr	saat dokuzda
Gün	am Dienstag	salı günü
Tarih	am dritten Mai	üç mayısta
Ay	im September	eylülde
Yıl	im Jahr 2026 / 2026	2026 yılında
Günün bölümü	am Morgen	sabah
Gece	in der Nacht	gece

İlk aşamada saat → um, gün/tarih → am, ay → im bağlantısını kurun. am, an dem; im, in dem birleşimidir. Bu birleşimlerin ayrıntılı dil bilgisi daha sonra öğrenilebilir.

heute “bugün”, morgen “yarın”, gestern “dün” gibi sözcüklerin önüne bu edatları koymazsınız: Ich komme morgen. “Yarın geliyorum.” Ayrıca morgen “yarın” ile am Morgen “sabah” farklıdır; büyük harf ve kalıp anlamı değiştirir.

7. Tarihlerde sıra sayıları

Sıra sayıları, “birinci, ikinci, üçüncü” gibi bir şeyin sırasını gösteren sayılardır. Almancada ayın gününü söylerken bu biçimler kullanılır. Türkçede “üç mayıs” deriz; Almancada sözcük sözcük düşünürsek “mayısın üçüncü günü” biçiminde bir yapı vardır.

Başlangıç için şu ayrımı öğrenin:

• Heute ist der dritte Mai. — Bugün üç mayıs.
• Der Termin ist am dritten Mai. — Randevu üç mayısta.

İlk cümlede der dritte, am sonrasında ise dritten kullanılır. Artikel, Almancada adın önüne gelen der, die, das gibi belirleyicilere verilen addır. Buradaki der, örtük olarak düşünülen Tag “gün” sözcüğüyle bağlantılıdır.

Ayın günü	Tarihi bildirirken	Bir olayın tarihini belirtirken
1	der erste Mai	am ersten Mai
2	der zweite Mai	am zweiten Mai
3	der dritte Mai	am dritten Mai
7	der siebte Mai	am siebten Mai
8	der achte Mai	am achten Mai
19	der neunzehnte Mai	am neunzehnten Mai
20	der zwanzigste Mai	am zwanzigsten Mai
21	der einundzwanzigste Mai	am einundzwanzigsten Mai
31	der einunddreißigste Mai	am einunddreißigsten Mai

1–19 arasında çoğunlukla -te, 20’den itibaren -ste eklenir. Özel biçimlerin en önemlileri erste, dritte, siebte ve achte sözcükleridir. am sonrasında tabloda görüldüğü gibi sonuna -n gelir.

Yazıda rakamdan sonraki nokta sıra sayısını gösterir: 3. Mai, “üç mayıs”tır. Tam sayısal yazımda 03.05.2026 veya 3.5.2026 gibi biçimler görülür. Ayın adını kullanmak karışıklık ihtimalini azaltır: 3. Mai 2026.

Günlük yaşamdan örnekler

Aşağıdaki örneklerde sayılar yalnızca saymak için değil, alışverişi, ulaşımı ve takvimi düzenlemek için kullanılıyor. Zaman ifadesini bir bütün olarak öğrenmek, edatı her seferinde yeniden seçmekten daha kolaydır.

Almanca	Türkçe	Açıklama
Ich habe zwanzig Euro.	Yirmi avrom var.	Miktar bildiren asıl sayı.
Das kostet vierundzwanzig Euro.	Bunun fiyatı yirmi dört avro.	Birler, onlardan önce gelir.
Ich brauche zwei Fahrkarten.	İki bilete ihtiyacım var.	Sayı, bilet miktarını belirtir.
Meine Telefonnummer beginnt mit null drei null.	Telefon numaram sıfır üç sıfırla başlıyor.	Telefon numaraları rakam rakam okunabilir.
Es ist halb drei.	Saat iki buçuk.	Buçukta bir sonraki saat söylenir.
Der Zug fährt um vierzehn Uhr fünfzehn ab.	Tren saat on dört on beşte kalkıyor.	Ulaşımda açık, 24 saatlik söyleyiş.
Wir treffen uns um Viertel nach sechs.	Altıyı çeyrek geçe buluşuyoruz.	Buluşma saati için de um kullanılır.
Am Mittwoch arbeite ich zu Hause.	Çarşamba günü evden çalışıyorum.	Gün bildirirken am.
Heute ist der dritte Mai.	Bugün üç mayıs.	Tarih der dritte ile bildirilir.
Mein Geburtstag ist am achten Juni.	Doğum günüm sekiz haziranda.	am sonrasında achten.
Im August fahren wir ans Meer.	Ağustosta denize gidiyoruz.	Ay bildirirken im.
Der Laden ist von neun bis achtzehn Uhr geöffnet.	Dükkân saat dokuzdan on sekize kadar açık.	Başlangıç ve bitiş saatleri.
Der Kurs dauert zwei Stunden.	Kurs iki saat sürüyor.	Süre bildirmek için um gerekmez.
Morgen habe ich frei.	Yarın izinliyim.	morgen önünde zaman edatı yok.

Sık yapılan hatalar

1. Sayıyı Türkçedeki sırayla kurmak

• Yanlış: zwanzigundvier — 24 demek isterken.
• Doğru: vierundzwanzig — yirmi dört.
• Neden? Tam onluk olmayan iki basamaklı sayılarda önce birler, sonra und, sonra onlar gelir. Rakamların yazılış sırası ise değişmez.

2. Birleşik sayıda eins kullanmak

• Yanlış: einsundzwanzig — 21 demek isterken.
• Doğru: einundzwanzig — yirmi bir.
• Neden? Tek başına sayı einstır; bu tür birleşik sayılarda ein- olur. Aynı farkı ein Uhr “saat bir” kalıbında da görürsünüz.

3. Buçuğu yanlış saate bağlamak

• Yanlış: Es ist halb zwei. — saat iki buçuk demek isterken.
• Doğru: Es ist halb drei. — Saat iki buçuk.
• Neden? halb zwei yanlış kurulmuş bir cümle değildir; fakat bir buçuk anlamına gelir. Almancada buçuk ifadesi bir sonraki saati gösterir.

4. Günler için um, saatler için am kullanmak

• Yanlış: Ich komme um Montag am acht Uhr.
• Doğru: Ich komme am Montag um acht Uhr. — Pazartesi saat sekizde geliyorum.
• Neden? Türkçedeki zaman ekleri her iki yerde benzer görünse de Almanca ayrı kalıplar ister: gün için am, saat için um.

5. Tarihi asıl sayıyla söylemek

• Yanlış: Mein Geburtstag ist am drei Mai.
• Doğru: Mein Geburtstag ist am dritten Mai. — Doğum günüm üç mayısta.
• Neden? Türkçedeki “üç”ü doğrudan aktarmak yetmez. Tarihler sıra sayısı ister; am sonrasında doğru biçim dritten olur.

6. Gün ve ay adlarını küçük harfle yazmak

• Yanlış: Wir kommen am freitag im mai.
• Doğru: Wir kommen am Freitag im Mai. — Mayısta, cuma günü geliyoruz.
• Neden? Almancada gün ve ay adları büyük harfle yazılır. Türkçenin genel yazım alışkanlığı burada yanıltıcı olabilir.

Kullanım notları

Saat ile süreyi birbirinden ayırın

Uhr, saati ve saat noktalarını belirtir; Stunde, bir saatlik süreyi anlatır:

• Der Film beginnt um acht Uhr. — Film saat sekizde başlıyor.
• Der Film dauert zwei Stunden. — Film iki saat sürüyor.

Türkçede her ikisinde de “saat” sözcüğünü kullanırız. Almancada zwei Uhr “saat iki”, zwei Stunden “iki saatlik süre” demektir. “Kaçta?” sorusu Um wie viel Uhr?, “Ne kadar sürüyor?” sorusu ise Wie lange dauert es? olur.

Kesin saat, yaklaşık saat ve nezaket

um acht Uhr “saat sekizde” belirli bir saati verir. gegen acht Uhr “sekiz civarında” yaklaşık zaman bildirir. Gecikmenin sorun olabileceği randevularda bu iki ifade aynı anlama gelmez.

Tanımadığınız birine Entschuldigung, wie spät ist es? “Affedersiniz, saat kaç?” diyebilirsiniz. Telefonla randevu alırken Um wie viel Uhr ist der Termin? “Randevu saat kaçta?” daha doğrudan bir sorudur.

Sayıları bağlama göre okuyun

Bir miktarı tek sayı olarak okumak doğaldır: vierundzwanzig Euro “yirmi dört avro”. Telefon numaralarında rakamları tek tek söylemek ise anlaşılmayı kolaylaştırır. Sıfır için null kullanılır. Önemli bir numarayı anladıktan sonra tekrar etmek, özellikle birler–onlar sırası yüzünden oluşabilecek hataları önler.

Bir adım ötesi: daha ayrıntılı kullanımlar

Bu bölümdeki ayrıntıları A1’de hemen kullanmak zorunda değilsiniz. Önce temel saat ve tarih kalıplarını rahatça söyleyin; ardından karşılaştıkça bu farkları ekleyin.

Bölgesel çeyrek saat ifadeleri

Bazı bölgelerde Viertel nach zwei yerine viertel drei denir; bu 02.15 anlamına gelir. dreiviertel drei ise 02.45 demektir. Mantık yine yaklaşan saatin ne kadarının geçtiğidir: üçüncü saatin dörtte biri, dörtte üçü.

Bu söyleyişler her yerde aynı sıklıkta kullanılmaz. Kendiniz konuşurken Viertel nach zwei ve Viertel vor drei biçimlerini tercih edebilirsiniz. Bir randevuda emin değilseniz Meinen Sie vierzehn Uhr fünfzehn? “On dört on beşi mi kastediyorsunuz?” diye açık saatle teyit edin.

Fünf vor halb drei “iki buçuğa beş var”, yani 02.25; fünf nach halb drei “iki buçuğu beş geçiyor”, yani 02.35 anlamına gelir. Bu kalıplarda önce halb dreinin 02.30 olduğunu bulun, sonra dakikayı ekleyin veya çıkarın.

Tek gün ile düzenli tekrar

am Montag belirli bir pazartesiyi anlatabilir; montags ise genellikle “pazartesileri” anlamındadır:

• Am Montag habe ich einen Termin. — Pazartesi bir randevum var.
• Montags habe ich frei. — Pazartesileri izinliyim.

Benzer biçimde dienstags “salıları”, freitags “cumaları” kullanılır. Bunlar bir ad değil, olayın zamanını niteleyen sözcükler olduğu için küçük harfle yazılır. Açık bir başka seçenek jeden Montag “her pazartesi” kalıbıdır.

Zaman noktası, süre ve zaman aralığı

Aynı sayı farklı kalıplarla farklı bilgiler verir:

Almanca	Türkçe	Verilen bilgi
um zwei Uhr	saat ikide	Belirli saat.
zwei Stunden	iki saat	Süre.
in zwei Stunden	iki saat sonra	Şimdiden itibaren geçecek süre.
vor zwei Stunden	iki saat önce	Şimdiden geriye doğru süre.
seit zwei Stunden	iki saattir	Geçmişte başlayıp hâlâ süren durum.
von zwei bis vier Uhr	saat ikiden dörde kadar	Başlangıç ve bitiş.
ab zwei Uhr	saat ikiden itibaren	Başlangıç noktası.
bis Freitag	cumaya kadar	Bitiş noktası.

Örneğin Ich warte seit zwei Stunden. “İki saattir bekliyorum” demektir. seit ile verilen başlangıç veya süre, beklemenin hâlâ devam ettiğini gösterir. Bu farkı yalnızca sayı üzerinden değil, bütün ifade üzerinden öğrenin.

Yılları okumak

1900’lü yılları okurken yüzlü kuruluş yaygındır: 1998, neunzehnhundertachtundneunzig diye okunur; Türkçesi “bin dokuz yüz doksan sekiz”dir. 2026 ise zweitausendsechsundzwanzig olur.

Bir yılın önünde im Jahr kullanabilirsiniz: im Jahr 2026 “2026 yılında”. Yıl tek başına da zaman bildirir: Ich bin 1998 geboren. “1998’de doğdum.” Başlangıçta her yılın önüne im eklemeye çalışmak yerine im Jahr … kalıbını veya doğrudan yılı kullanın.

Tarihte biçim neden değişir?

Almancada hâl, bir sözcüğün cümledeki görevine göre aldığı biçimdir. Tarihlerde der dritte Mai ile am dritten Mai arasındaki fark bunun bir örneğidir. am içindeki dem, Dativ denen hâli gerektirir; bunu şimdilik bu edattan sonra kullanılan biçim olarak düşünebilirsiniz.

Başka bir yapıda farklı bir bitiş de görebilirsiniz: Wir haben heute den dritten Mai. “Bugün üç mayıs.” Buradaki den dritten, Akkusativ denen başka bir hâl biçimidir. Bütün hâl sistemini bu konuda ezberlemek gerekmez; başlangıçta Heute ist der … ve am … kalıplarını ayrı ayrı öğrenmek daha pratiktir.

Çok büyük sayılar

Bir milyona kadar olan birleşik asıl sayılar genellikle bitişik ve küçük harfle yazılır. Ancak Million ve Milliarde ad olarak kullanılır; bu yüzden büyük harfle ve ayrı yazılır: eine Million “bir milyon”, zwei Millionen “iki milyon”, eine Milliarde “bir milyar”. Günlük saat ve tarih öğreniminde bunlar öncelikli değildir, fakat haberlerde ve parasal tutarlarda karşınıza çıkar.

Çalışma önerileri

1. İki basamaklı sayıları karışık sırayla söyleyin. 24, 42, 16, 61, 31 ve 73’ü bir kâğıda yazın. Her birini sesli okuyup rakamlarla yeniden not edin. Özellikle 24–42 gibi ters çiftler, Türkçe sıralamanın araya girdiği yerleri gösterir.
2. Kendi takviminizden beş cümle kurun. Bir saat, bir gün, bir ay, bir tarih ve bir süre seçin. Örneğin am Dienstag um neun Uhr “salı saat dokuzda” ile zwei Stunden “iki saat” ifadelerini aynı randevu üzerinden çalışın. Böylece um ile süreyi birbirine karıştırmazsınız.
3. Her saati iki biçimde söyleyin. 14.30 için önce vierzehn Uhr dreißig, sonra halb drei deyin. 14.15 ve 14.45 ile devam edin. Son olarak birinin söylediği saati rakamla yazmayı deneyin; dinleyerek anlamak, yalnızca okuyabilmekten ayrı bir beceridir.

İlgili konular

• Sonraki adım: Sıra sayıları — Tarihlerdeki erste, dritte ve zwanzigste biçimlerini, ayrıca bu sayıların farklı cümlelerde aldığı ekleri daha ayrıntılı öğrenin.