B1

Almancada obwohl ve trotzdem: karşıtlık anlatımı

Konzessivsätze: obwohl, trotzdem

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki Almanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

Obwohl, “-mesine rağmen” anlamıyla bir yan cümle kurar; bu cümlede çekimli fiil sona gider: Obwohl es regnet, gehe ich spazieren. — “Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyorum.” Trotzdem ise “buna rağmen, yine de” anlamındadır ve ana cümlede kullanılır: Es regnet. Trotzdem gehe ich spazieren. — “Yağmur yağıyor. Yine de yürüyüşe çıkıyorum.” Temel fark anlamdan çok yapıdır: obwohl + yan cümle, trotzdem + ana cümle.

Genel bakış

Bir durumu duyduğumuzda çoğu zaman belli bir sonuç bekleriz. Yağmur yağıyorsa insanların evde kalmasını, biri yorgunsa dinlenmesini bekleyebiliriz. Gerçek sonuç bu beklentiye uymadığında Almancada obwohl ve trotzdem çok işe yarar. Buradaki karşıtlık yalnızca iki farklı özellik söylemek değildir; bir engel veya gerekçe vardır, fakat beklenen sonuç gerçekleşmez.

Bu yapıların temel kullanımı B1 düzeyinde öğrenilir. Önceden weil ve dass ile yan cümle kurmayı biliyorsanız, obwohl için gereken kelime sırası size tanıdık gelecektir. Yan cümle, başka bir cümleye bağlı olan bölümdür; ana cümle ise tek başına bir bildirim oluşturabilir. Bu yazıda özellikle bildirme cümleleri, yani bir durumu anlatan düz cümleler üzerinden ilerleyeceğiz.

Türkçede aynı düşünceyi “Yorgun olmama rağmen çalışıyorum”, “Yorgunum ama yine de çalışıyorum” veya “Yorgunum; buna rağmen çalışıyorum” biçiminde söyleyebiliriz. Almancada bu seçenekler arasında geçiş yaparken sadece bağlayıcı sözcüğü değiştirmek yetmez. Fiili, yani eylemi veya durumu bildiren sözcüğü de yeni cümle yapısına uygun yere koymak gerekir.

Yapı nasıl kurulur?

1. Obwohl: engeli yan cümlede belirtin

Obwohl, bir bağlaçtır; burada iki cümle bölümünü birbirine bağlayan sözcük anlamındadır. Ardından gelen yan cümlede çekimli fiil sona yerleşir. Çekimli fiil, kişiye ve zamana göre biçim alan fiildir: bin “ben ...-im”, ist “o ...-dir”, regnet “yağmur yağıyor” gibi.

  • Ich bin müde. — “Yorgunum.”
  • Obwohl ich müde bin, arbeite ich weiter. — “Yorgun olmama rağmen çalışmaya devam ediyorum.”

İlk cümlede bin, ana cümlenin olağan yerindedir. Obwohl ile kurulan bölümde ise sona gider: obwohl ich müde bin. Türkçedeki “Yorgun olmama rağmen” ifadesi anlamı iyi karşılar; ancak Almancada obwohl bölümün başına gelir, Türkçedeki “rağmen” gibi sonuna gelmez.

Özne, cümlede kimin veya neyin söz konusu olduğunu gösterir: bu örnekte ich. Türkçede “Yorgunum” derken “ben” demek zorunda değiliz. Almancada ise bu tür cümlelerde özne genellikle açıkça yazılır: obwohl ich müde bin, yalnızca obwohl müde bin değil.

2. Obwohl bölümü başta veya sonda olabilir

Her iki sıra da doğrudur:

Almanca Türkçe Yapı
Obwohl es regnet, gehe ich spazieren. Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyorum. Önce engel, sonra asıl bildirim.
Ich gehe spazieren, obwohl es regnet. Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyorum. Önce asıl bildirim, sonra engel.

Obwohl bölümü öndeyse, bütün yan cümle ana cümlenin ilk konumunu doldurur. Bu nedenle virgülden hemen sonra ana cümlenin çekimli fiili gelir: gehe ich, kann ich, arbeitet er.

“Fiil ikinci yerde” derken ikinci sözcüğü kastetmiyoruz. İkinci cümle öğesini, yani anlam bakımından bir bütün oluşturan ikinci bölümü kastediyoruz. Obwohl es regnet üç sözcükten oluşsa da ana cümle açısından tek bir ilk bölümdür.

Akılda tutmak için iki kalıp:

  • Obwohl + özne + diğer bilgiler + çekimli fiil, ana cümlenin çekimli fiili + özne + diğer bilgiler.
  • Özne + ana cümlenin çekimli fiili + diğer bilgiler, obwohl + özne + diğer bilgiler + çekimli fiil.

Ana cümle ile obwohl yan cümlesi arasına virgül koyulur. Konuşurken kısa bir duraklama duymasanız bile yazıda bu virgül gerekir.

3. Trotzdem: asıl sonucu ana cümlede söyleyin

Trotzdem, burada bir zarf olarak kullanılır; yani cümleye ek anlam katan bir sözcüktür. Önceden belirtilen duruma gönderme yapar ve sonucun o duruma rağmen geçerli olduğunu söyler. Arkasından yan cümle kurulmaz.

  • Er ist müde. Trotzdem arbeitet er. — “O yorgun. Yine de çalışıyor.”
  • Er ist müde, trotzdem arbeitet er. — “O yorgun; buna rağmen çalışıyor.”

Trotzdem cümlenin başındaysa birinci konumu doldurur; çekimli fiil hemen ardından gelir. Bu yüzden sıra trotzdem arbeitet er olur. Türkçedeki “Yine de o çalışıyor” sırasını olduğu gibi Almancaya aktarmayın.

Trotzdem mutlaka başta olmak zorunda değildir:

  • Er arbeitet trotzdem. — “O yine de çalışıyor.”
  • Ich gehe trotzdem spazieren. — “Ben yine de yürüyüşe çıkıyorum.”
  • Heute gehe ich trotzdem spazieren. — “Bugün yine de yürüyüşe çıkıyorum.”

Bu örneklerde ana cümlenin fiili yine ikinci konumdadır. Trotzdem cümlenin içinde olduğunda bütün cümleyi yeniden ters çevirmek gerekmez.

4. İki yapı arasında dönüşüm

Aynı iki gerçeği iki farklı biçimde sunabilirsiniz:

  • Obwohl ich müde bin, kann ich nicht schlafen. — “Yorgun olmama rağmen uyuyamıyorum.”
  • Ich bin müde. Trotzdem kann ich nicht schlafen. — “Yorgunum. Yine de uyuyamıyorum.”

Dönüşüm sırasında üç şeyi kontrol edin:

  1. Engel olan durum hangisi? Burada yorgun olmak.
  2. Beklenmeyen sonuç hangisi? Burada uyuyamamak.
  3. Her bölüm artık yan cümle mi, ana cümle mi? Buna göre fiilin yerini değiştirin.

İki bölümü gelişigüzel yer değiştirmek vurguyu ve anlam ilişkisini değiştirebilir. Ich kann nicht schlafen. Trotzdem bin ich müde. — “Uyuyamıyorum. Yine de yorgunum.” cümlesi, başka bir beklentiyi bozar. İlk örneğin otomatik eşdeğeri değildir.

5. Birden fazla fiil olduğunda

Bir fiil grubu varsa, yalnızca kelimeleri değil, grubun tamamını düşünün. Können, müssen gibi yardımcı anlamlı fiiller yapabilme veya zorunluluk bildirir. Bunların yanında gelen mastar, fiilin kişi eki almamış biçimidir: arbeiten, kommen gibi.

Almanca Türkçe Dikkat edilecek nokta
Obwohl sie heute arbeiten muss, kommt sie zum Essen. Bugün çalışmak zorunda olmasına rağmen yemeğe geliyor. Yan cümlenin sonunda önce mastar, sonra çekimli fiil: arbeiten muss.
Sie muss heute arbeiten. Trotzdem kommt sie zum Essen. Bugün çalışmak zorunda. Yine de yemeğe geliyor. Trotzdem sonrasındaki ana cümlede kommt ikinci konumda.
Obwohl ich schlecht geschlafen habe, bin ich pünktlich gekommen. Kötü uyumama rağmen zamanında geldim. Birleşik geçmişte yan cümle geschlafen habe ile biter.

Geschlafen gibi biçimler, birleşik zaman kurarken kullanılan fiil biçimleridir; Almancada bunlara Partizip II denir. Birleşik geçmişte haben veya sein çekimlenir. Olağan yan cümle sırası bu yüzden geschlafen habe, gekommen ist olur.

Ayrılabilen fiillerde de yan cümleye dikkat edin. Anrufen “telefon etmek” fiili ana cümlede ayrılır, fakat bu yan cümlede birleşik yazılır:

  • Sie ruft mich trotzdem an. — “Yine de beni arıyor.”
  • Obwohl sie wenig Zeit hat, ruft sie mich an. — “Az zamanı olmasına rağmen beni arıyor.”
  • Ich freue mich, obwohl sie sehr spät anruft. — “Çok geç aramasına rağmen seviniyorum.”

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde aynı kelimeyi ezberlemekten çok, beklenti ile gerçek sonuç arasındaki ilişkiyi bulun. Türkçe karşılıkta bazen “-mesine rağmen”, bazen “yine de” daha doğal olur.

Almanca Türkçe Açıklama
Obwohl es regnet, gehe ich spazieren. Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyorum. Yağmur, yürüyüşü engellemiyor.
Er ist müde, trotzdem arbeitet er. O yorgun; yine de çalışıyor. İki ana cümle; ikinci bölüm trotzdem ile başlıyor.
Obwohl ich müde bin, kann ich nicht schlafen. Yorgun olmama rağmen uyuyamıyorum. Yorgunluktan beklenen sonuç gerçekleşmiyor.
Wir fahren mit dem Zug, obwohl die Fahrkarten teuer sind. Biletler pahalı olmasına rağmen trenle gidiyoruz. Obwohl bölümü sonda.
Obwohl sie erst seit drei Monaten Deutsch lernt, versteht sie schon viel. Daha üç aydır Almanca öğrenmesine rağmen şimdiden çok şey anlıyor. Kısa öğrenme süresiyle başarı arasında karşıtlık var.
Das Restaurant war voll. Trotzdem haben wir einen Tisch bekommen. Restoran doluydu. Yine de bir masa bulabildik. Geçmişte gerçekleşen beklenmedik sonuç.
Ich kaufe das Fahrrad trotzdem. Yine de o bisikleti satın alıyorum. Engel önceki konuşmadan biliniyor; trotzdem cümle içinde.
Obwohl er kein Auto hat, kommt er jeden Tag pünktlich zur Arbeit. Arabası olmamasına rağmen her gün işe zamanında geliyor. Olumsuz bir durum, olumlu sonucu engellemiyor.
Der Bus hatte Verspätung. Wir sind trotzdem rechtzeitig angekommen. Otobüs gecikti. Yine de zamanında vardık. Trotzdem başta olmadığı için fiilden önce taşınmıyor.
Obwohl du nicht kommen kannst, laden wir dich nächstes Mal wieder ein. Gelemiyor olmana rağmen seni bir dahaki sefere yine davet edeceğiz. Yan cümlede kommen kannst, ana cümlede ayrılan einladen.
Obwohl die Wohnung klein ist, fühlen wir uns hier wohl. Ev küçük olmasına rağmen burada kendimizi rahat hissediyoruz. Bir dezavantajla olumlu deneyim karşılaştırılıyor.
Die Aufgabe ist schwierig. Trotzdem versuche ich es noch einmal. Görev zor. Yine de bir kez daha deniyorum. Zorluğa rağmen devam etme kararı.

Sık yapılan hatalar

1. Obwohl sonrasında ana cümle sırasını kullanmak

  • Yanlış: Obwohl ich bin müde, arbeite ich weiter.
  • Doğru: Obwohl ich müde bin, arbeite ich weiter. — “Yorgun olmama rağmen çalışmaya devam ediyorum.”

Obwohl yan cümle başlatır. Türkçede de bu örnekte yüklem, yani bölümün asıl yargısını taşıyan kısım, sona yakın durur. Ancak Almancada özellikle çekimli bin biçimini sona götürmeniz gerekir.

2. Baştaki yan cümleden sonra özneyle devam etmek

  • Yanlış: Obwohl es regnet, ich gehe spazieren.
  • Doğru: Obwohl es regnet, gehe ich spazieren. — “Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyorum.”

Öndeki yan cümle ilk konumu zaten doldurmuştur. Virgülden sonra gehe, ardından ich gelir. “Virgülden sonra yeni baştan özne yazılır” diye bir kural yoktur.

3. Trotzdem sonrasında fiili sona atmak

  • Yanlış: Es regnet. Trotzdem ich spazieren gehe.
  • Doğru: Es regnet. Trotzdem gehe ich spazieren. — “Yağmur yağıyor. Yine de yürüyüşe çıkıyorum.”

Trotzdem bu kullanımda yan cümle bağlacı değildir. Ardındaki cümle normal ana cümle düzenini korur. Aynı nedenle Trotzdem ich gehe spazieren sırası da standart bildirme cümlesi için doğru değildir.

4. Weil ile obwohl arasındaki anlam farkını kaçırmak

  • Amaçlanan anlama uymayan: Weil ich müde bin, arbeite ich weiter. — “Yorgun olduğum için çalışmaya devam ediyorum.”
  • Amaçlanan anlam: Obwohl ich müde bin, arbeite ich weiter. — “Yorgun olmama rağmen çalışmaya devam ediyorum.”

İlk cümle dilbilgisi açısından mümkündür; ancak yorgunluğu çalışmaya devam etmenin nedeni yapar. Weil neden, obwohl ise beklenen sonucu doğurmayan bir durum bildirir. Hata burada fiil sırasında değil, anlatılmak istenen ilişkidedir.

5. Trotzdem yerine trotz yazmak

  • Yanlış: Trotz gehe ich zur Arbeit.
  • Doğru: Trotzdem gehe ich zur Arbeit. — “Yine de işe gidiyorum.”
  • Başka bir doğru yapı: Trotz meiner Erkältung gehe ich zur Arbeit. — “Soğuk algınlığıma rağmen işe gidiyorum.”

Trotz, ardından isim grubu alan bir edattır; yani isimle birlikte ilişki kuran sözcüktür. Tek başına “yine de” yerine geçmez. Trotzdem ise önceki duruma gönderme yapabilir ve ayrıca isim istemez.

6. Türkçedeki özne düşürmeyi aynen aktarmak

  • Yanlış: Obwohl müde bin, gehe ich mit.
  • Doğru: Obwohl ich müde bin, gehe ich mit. — “Yorgun olmama rağmen ben de geliyorum.”

Türkçedeki “yorgunum” biçimi kişiyi gösterdiği için “ben” düşebilir. Almancada bu olağan yan cümlede ich gerekir. Önce özneyi, sonra çekimli fiilin yerini kontrol etmek bu hatayı önler.

Kullanım notları

Hangisi daha doğal?

Obwohl da trotzdem de günlük konuşmada ve yazıda yaygındır. Obwohl daha resmî, trotzdem yalnızca konuşma diline ait diye kesin bir ayrım yapmayın. Seçim çoğunlukla bilgiyi nasıl düzenlemek istediğinize bağlıdır.

Obwohl ile iki bilgiyi tek bir cümlede birleştirirsiniz. Trotzdem ile önce durumu söyleyip sonra sonuca ayrı bir ağırlık verebilirsiniz:

  • Obwohl der Termin ungünstig ist, komme ich. — “Zamanı bana uymamasına rağmen geleceğim.”
  • Der Termin ist ungünstig. Trotzdem komme ich. — “Zamanı bana uymuyor. Yine de geleceğim.”

İkinci anlatımda son karar daha belirgin duyulabilir. Bu, trotzdem sözcüğünün her durumda daha güçlü olduğu anlamına gelmez; ses tonu ve bağlam da önemlidir.

Noktalama ve kısa cevaplar

Obwohl yan cümlesini ana cümleden virgülle ayırın. Trotzdem ile iki ana cümle kurarken nokta, noktalı virgül veya uygun durumda virgül kullanabilirsiniz. Uzun cümlelerde nokta koymak okumayı kolaylaştırır.

  • Es ist schon spät; trotzdem bleiben wir noch eine Stunde. — “Saat artık geç; yine de bir saat daha kalıyoruz.”

Trotzdem cümlenin içindeyse sırf bu sözcük bulunduğu için virgül koyulmaz: Wir bleiben trotzdem. — “Yine de kalıyoruz.”

Konuşmada tek başına Trotzdem! de bir karşılık olabilir: “Yine de!” Bunun anlaşılması için önceki bağlam gerekir. Yeni bir konuyu anlatmaya başlarken engelin ne olduğunu da belirtmek daha açıktır.

Aber trotzdem kullanılır mı?

Evet. Aber “ama” anlamında iki ifadeyi bağlar; ana cümlenin ilk konumunu kendi başına doldurmaz:

  • Ich habe wenig Zeit, aber trotzdem helfe ich dir. — “Az zamanım var ama yine de sana yardım edeceğim.”
  • Ich habe wenig Zeit, aber ich helfe dir trotzdem. — “Az zamanım var ama sana yine de yardım edeceğim.”

İkisi de doğrudur. İlkinde trotzdem ilk konumdadır, ikincisinde ich. Aber tek başına da karşıtlık bildirebilir, fakat trotzdem özellikle engelin sonucu değiştirmediğini vurgular.

Daha ileri kullanım

Temel obwohl / trotzdem ayrımı yerleştiğinde aşağıdaki ayrıntılara geçebilirsiniz. Bunlar ana kuralı değiştirmez; benzer anlamlı yapıların neden farklı kurulduğunu gösterir.

Obwohl ile trotzdem aynı cümlede

İki sözcük birlikte kullanılabilir:

  • Obwohl ich müde bin, gehe ich trotzdem mit. — “Yorgun olmama rağmen yine de geliyorum.”

Burada trotzdem karşıtlığı yeniden vurgular. Bu kullanım dilbilgisi hatası değildir; ancak anlam zaten açıkken her cümleye ikisini birden eklemek gereksiz tekrar yaratabilir. Tarafsız bir anlatımda çoğu zaman biri yeterlidir.

Obwohl, auch wenn ve selbst wenn

Obwohl tipik olarak bilinen veya doğru kabul edilen bir durumu anlatır. Auch wenn “... olsa da”, selbst wenn ise “... olsa bile” gibi koşullu bir ihtimali de anlatabilir:

  • Obwohl es regnet, gehen wir los. — “Yağmur yağmasına rağmen yola çıkıyoruz.” Yağmur mevcut bir durum olarak sunulur.
  • Auch wenn es morgen regnet, gehen wir los. — “Yarın yağmur yağsa da yola çıkacağız.” Yağmur bir ihtimaldir.
  • Selbst wenn es stark regnet, gehen wir los. — “Şiddetli yağmur yağsa bile yola çıkacağız.” Daha güçlü bir varsayım vardır.

Auch wenn gerçek durumlarla da kullanılabilir. Bu yüzden tek sözcüklük Türkçe karşılıklarla kesin sınırlar çizmek yerine, durumun gerçek mi yoksa varsayımsal mı sunulduğuna bakın. Türkçedeki “-se de” hem gerçek durumu hem ihtimali anlatabildiği için Almanca seçimi özellikle önemlidir.

Obgleich, obschon, dennoch

Yazılı metinlerde obgleich ve obschon ile karşılaşabilirsiniz. Bunlar obwohl gibi yan cümle kurar ve çoğu bağlamda daha kitap diline yakın duyulur. Dennoch ise trotzdem gibi ana cümlede kullanılır ve yazılı anlatımda sık görülür.

  • Obgleich die Zeit knapp war, wurde alles fertig. — “Zaman az olmasına rağmen her şey tamamlandı.”
  • Die Zeit war knapp. Dennoch wurde alles fertig. — “Zaman azdı. Buna rağmen her şey tamamlandı.”

Yeni sözcüğü öğrenirken hangi aileye ait olduğunu da öğrenin: obgleich için fiil sonu, dennoch için ana cümlede ikinci konum.

Trotz ile daha kısa anlatım

Bir durumu cümle yerine isimle anlatmak mümkündür:

  • Obwohl es regnet, gehen wir spazieren. — “Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyoruz.”
  • Trotz des Regens gehen wir spazieren. — “Yağmura rağmen yürüyüşe çıkıyoruz.”

Des Regens, burada Genitiv denen isim hâlindedir; bu hâl Almancada aitlikte ve bazı edatlardan sonra kullanılır. Trotz standart yazı dilinde genellikle bu hâli ister. Konuşmada ve bölgesel kullanımlarda Dativ, yani bazı edatların da istediği başka bir isim hâli, görülebilir. Bu ayrı bir yapıdır; trotzdem kurmak için isim hâllerini değiştirmeniz gerekmez.

Konuşmada obwohl ile sonradan düzeltme

Bazen konuşmacı obwohl diyerek önceki sözünü yeniden değerlendirir:

  • Ich komme morgen. Obwohl — eigentlich habe ich morgen keine Zeit. — “Yarın gelirim. Gerçi... aslında yarın vaktim yok.”

Burada konuşmanın yönü değişir; obwohl olağan bir yan cümle başlatmaktan çok, sonradan akla gelen düzeltmeyi işaret eder. Böyle bir kullanımdan hareketle sınavda veya düzenli yazıda obwohl + ana cümle kurmayın. Temel standart yapı hâlâ fiilin sonda olduğu yan cümledir.

Fiil sonu kuralının ileri düzey ayrıntısı

Birleşik geçmişte müssen, können gibi fiiller başka bir mastarla birlikte kullanıldığında özel bir sıra ortaya çıkabilir:

  • Obwohl sie lange hat arbeiten müssen, ist sie noch nicht müde. — “Uzun süre çalışmak zorunda kalmış olmasına rağmen henüz yorgun değil.”

Burada hat, iki mastarın önüne gelir: hat arbeiten müssen. Bu, fiil sonu kuralının ileri düzey bir ayrıntısıdır; obwohl sonrasında serbestçe ana cümle sırası kullanabileceğiniz anlamına gelmez. Başlangıçta daha sade olan Obwohl sie lange arbeiten musste, ist sie noch nicht müde. — “Uzun süre çalışmak zorunda kalmasına rağmen henüz yorgun değil.” yapısıyla çalışabilirsiniz.

Çalışma önerileri

  1. Aynı olayı iki yapıyla yazın. Gününüzden üç engel seçin: az zaman, kötü hava, yorgunluk. Her biri için bir obwohl cümlesi, ardından aynı anlamı koruyan iki ana cümle ve trotzdem yazın. Örneğin Obwohl ich wenig Zeit habe, koche ich selbst. — “Az zamanım olmasına rağmen yemeği kendim yapıyorum.” Ardından Ich habe wenig Zeit. Trotzdem koche ich selbst. — “Az zamanım var. Yine de yemeği kendim yapıyorum.”

  2. Çekimli fiilleri işaretleyin. Yazdığınız cümlelerde her çekimli fiilin altını çizin. Obwohl bölümünde sona, trotzdem baştaysa hemen arkasına yerleşmiş mi? Sonra obwohl bölümünü baştan sona taşıyıp ana cümledeki sırayı yeniden kontrol edin. Bu çalışma, anlamı biliyor olsanız bile oluşabilen sıra hatalarını ortaya çıkarır.

  3. Önce anlam ilişkisini sınayın. Her örnekte “Normalde ne beklerdim, gerçekte ne oldu?” diye sorun. Es ist kalt. Trotzdem öffnen wir das Fenster. — “Hava soğuk. Yine de pencereyi açıyoruz.” örneğinde beklenen, pencerenin kapalı tutulmasıdır. Ardından kendi örneğinizi Türkçe yazın ve Almancada weil mi, obwohl mu, trotzdem mi gerektiğine karar verin.

İlgili konular

  • Önceki adım: Weil ve dass ile yan cümleler — çekimli fiilin yan cümlede sona gitmesini pekiştirir. Aynı kelime sırası obwohl için de temel oluşturur; bağlaçların anlamları ise farklıdır.

Ön koşul

Almancada weil ve dass ile yan cümlelerA2

Diğer B1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır