Formele schrijftaal in het Mandarijn Chinees

In het kort

Formeel geschreven Chinees gebruikt compacte woorden en vaste patronen die in een gewoon gesprek al snel afstandelijk klinken. Zo kan 将 een lijdend voorwerp naar voren halen of een toekomstige handeling aankondigen, terwijl 予以, 进行 en 加以 een handeling zakelijk en onpersoonlijk formuleren. Zulke vormen zijn vooral belangrijk in mededelingen, rapporten, zakelijke correspondentie en officiële documenten.

Overzicht

书面语 betekent letterlijk ‘geschreven taal’, maar hier gaat het specifieker om het formele register: de taalkeuze die past bij officiële kennisgevingen, beleidsstukken, rapporten, contracten en verzorgde zakelijke teksten. Op C1-niveau leer je niet alleen de afzonderlijke woorden herkennen, maar ook inschatten wanneer hun zakelijke toon gepast is. Een zin wordt namelijk niet automatisch beter door er zo veel mogelijk formele woorden in te zetten.

Voor Nederlandstaligen zit de moeilijkheid vaak niet in de vertaling, maar in de zinsbouw. Het Nederlands kan formaliteit uitdrukken met langere zelfstandige naamwoorden, een lijdende vorm of woorden als hierbij, inzake en dienen te. Het Mandarijn gebruikt daarvoor onder meer vaste werkwoordelijke kaders zoals 予以批准 ‘goedkeuring verlenen’ en 加以改进 ‘verbeteringen aanbrengen’. Die Chinese formuleringen hebben geen woord-voor-woordtegenhanger in natuurlijk Nederlands.

Formeel Chinees bevat bovendien relatief veel korte elementen met een klassieke oorsprong, zoals 兹, 予, 于, 其 en 所. Daardoor kan een officiële zin compacter lijken dan de Nederlandse vertaling, ook als de Chinese zin zelf lang is. De kern blijft echter de gewone Chinese woordvolgorde: het onderwerp, de betrokken zaak en de handeling moeten helder met elkaar verbonden zijn.

Hoe het werkt

将: twee belangrijke constructies

将 heeft in formele teksten twee veelvoorkomende functies. Die moet je uit de structuur afleiden.

1. 将 + lijdend voorwerp + werkwoord

Het lijdend voorwerp is wie of wat de handeling ondergaat. In deze constructie staat het vóór het werkwoord:

onderwerp + 将 + lijdend voorwerp + werkwoord + aanvulling

• 请将申请表发送至以下邮箱。 — ‘Stuur het aanvraagformulier naar het onderstaande e-mailadres.’
• 公司将相关资料存入档案。 — ‘Het bedrijf neemt de betreffende stukken op in het archief.’

Hier lijkt 将 op 把, maar 将 is kenmerkend voor verzorgde en formele schrijftaal. Net als na 把 volgt er gewoonlijk niet alleen een kaal werkwoord: de zin vertelt ook wat er met het voorwerp gebeurt, bijvoorbeeld door een resultaat, richting, plaats of ander vervolg toe te voegen. 将申请表发送至…… is daarom vollediger dan alleen 将申请表发送.

2. 将 + werkwoord: een verwachte of toekomstige gebeurtenis

Als er direct na 将 een werkwoordelijke uitdrukking komt en geen voorwerp dat naar voren is gehaald, betekent 将 vaak ‘zal’ of ‘staat op het punt te’:

onderwerp + 将 + tijd/plaats + werkwoord

• 会议将于下周一举行。 — ‘De vergadering vindt volgende maandag plaats.’
• 新规定将于七月一日起实施。 — ‘De nieuwe regeling treedt met ingang van 1 juli in werking.’

Let vooral op combinaties als 将于……举行, 将于……生效 en 将进一步……. In het Nederlands vertaal je 将 niet altijd met zullen; een gewone tegenwoordige tijd kan in een aankondiging natuurlijker zijn.

予以: een formele reactie of behandeling

予以 staat vóór een handeling die een instantie ten aanzien van iemand of iets verricht. De betekenis ligt, afhankelijk van de combinatie, in de buurt van ‘verlenen’, ‘geven’, ‘onderwerpen aan’ of eenvoudigweg ‘formeel behandelen’:

(对 + persoon/zaak) + 予以 + meestal tweelettergrepige handeling

Veelgebruikte combinaties zijn:

Constructie	Betekenis in natuurlijk Nederlands
予以批准	goedkeuren / goedkeuring verlenen
予以支持	ondersteunen / steun verlenen
予以处理	behandelen / afhandelen
予以说明	toelichten
予以纠正	corrigeren
予以处罚	bestraffen / een sanctie opleggen

Het voorwerp van de behandeling kan eerder in de zin staan: 有关部门将对此予以处理 ‘de bevoegde instantie zal dit behandelen’. 以 hoeft hier niet apart te worden vertaald; 予以 functioneert als één vast formeel kader.

In ontkennende officiële formuleringen komt vaak 不予 voor, zonder 以: 不予受理 ‘niet in behandeling nemen’, 不予批准 ‘niet goedkeuren’. Daarnaast bestaan vaste verbindingen met 准予 ‘toestemming verlenen’, zoals 准予登记 ‘registratie toestaan’. Leer zulke combinaties als geheel.

进行: een activiteit als proces voorstellen

进行 betekent ‘uitvoeren’, ‘verrichten’ of ‘houden’ en combineert vooral met een activiteit die als proces kan worden gezien:

进行 + activiteit

• 进行讨论 — een bespreking voeren
• 进行调查 — onderzoek doen
• 进行审查 — een beoordeling uitvoeren
• 进行调整 — aanpassingen doorvoeren

De uitdrukking na 进行 gedraagt zich vaak als een naam voor een activiteit, ook als hetzelfde woord elders als werkwoord kan dienen. Je kunt bovendien het onderwerp van die activiteit noemen met 对 of 就:

• 对方案进行修改 — het plan wijzigen
• 就预算问题进行讨论 — de begrotingskwestie bespreken

Dat klinkt formeler en zwaarder dan het eenvoudige 修改方案 of 讨论预算问题. Gebruik 进行 dus doelgericht, niet als universele vertaling van Nederlands doen of uitvoeren.

加以: gericht iets met een genoemde zaak doen

加以 verwijst naar een zaak die al genoemd is of vóór de constructie staat, en koppelt die aan een gerichte behandeling:

(对 + zaak) + 加以 + handeling

• 对现有制度加以完善。 — ‘Het bestaande stelsel verder verbeteren.’
• 这些问题必须加以解决。 — ‘Deze problemen moeten worden opgelost.’

Veelvoorkomende aanvullingen zijn 分析, 说明, 考虑, 限制, 改进, 解决 en 重视. In 应加以注意 is datgene waaraan aandacht moet worden besteed meestal al duidelijk uit de voorafgaande context. Het Nederlandse eraan of dit zit dan als het ware in 加以 besloten.

进行 en 加以 zijn dus niet inwisselbaar. 进行 introduceert een activiteit: 进行分析 ‘een analyse uitvoeren’. 加以 richt een handeling op iets dat al in beeld is: 对此加以分析 ‘dit analyseren’.

予, 兹 en andere compacte formele elementen

予 is een beknopt formeel werkwoord met de betekenis ‘geven’ of ‘verlenen’. Het verschijnt vooral in vaste administratieve verbindingen, niet als vrij vervangmiddel voor het alledaagse 给:

• 准予入境 — toestemming tot binnenkomst verlenen
• 不予退还 — niet teruggeven
• 予人方便 — anderen gemak bieden; een vrij literair gebruik

兹 is nog sterker aan officiële teksten gebonden. Aan het begin van een mededeling betekent het ongeveer ‘hierbij’ of ‘thans’:

• 兹通知如下：— Hierbij delen wij het volgende mee:
• 兹证明…… — Hierbij wordt verklaard dat …
• 兹定于…… — Hierbij wordt vastgesteld dat … / … is hierbij gepland op …

Andere bouwstenen die vaak samen met deze patronen voorkomen, zijn 本 ‘deze/onze’ in 本公司 ‘ons bedrijf’, 该 ‘genoemde/betreffende’ in 该规定 ‘de betreffende regeling’, 于 voor onder meer tijd of plaats, en 其 ‘zijn/haar/daarvan’. Ze maken verwijzingen compact, maar vragen een duidelijke context: de lezer moet zonder moeite weten waar 该 of 其 naar verwijst.

Van gewone formulering naar formele formulering

Formele stijl is vaak een combinatie van woordkeuze, informatievolgorde en onpersoonlijke formulering.

Gewoner Chinees	Formeler geschreven Chinees	Verschil
请把材料发给我们。	请将材料发送至我方。	将, 发送至 en 我方 verhogen de formaliteit.
我们会讨论这个问题。	我们将就此问题进行讨论。	将 markeert de aankondiging; 就……进行…… kadert het onderwerp zakelijk in.
他们不同意这个申请。	该申请未获批准。	De formele versie legt de nadruk op de aanvraag en het resultaat.
我们会改进这些地方。	对上述不足，我们将加以改进。	上述 verwijst compact terug; 加以 koppelt de verbetering aan die tekortkomingen.

De formele versie is niet altijd inhoudelijk gelijk aan de gewone. 不同意 ‘het er niet mee eens zijn’ en 未获批准 ‘geen goedkeuring hebben verkregen’ beschrijven bijvoorbeeld niet precies hetzelfde perspectief. Kies daarom eerst de bedoelde betekenis en pas daarna het register.

Voorbeelden in context

Chinees	Nederlandse vertaling	Toelichting
请将填写完整的表格提交至服务窗口。	Dien het volledig ingevulde formulier in bij het loket.	将 haalt 表格 vóór de handeling; 至 geeft de bestemming aan.
会议将于下午三点正式开始。	De vergadering begint officieel om drie uur ’s middags.	将 kondigt een toekomstige gebeurtenis aan; 于 leidt het tijdstip in.
双方将就合作方案进行讨论。	Beide partijen zullen het samenwerkingsvoorstel bespreken.	就 noemt het onderwerp; 进行 stelt 讨论 als formele activiteit voor.
经审查，委员会决定予以批准。	Na beoordeling heeft de commissie besloten goedkeuring te verlenen.	予以批准 verwijst naar een eerder genoemde aanvraag of voorstel.
对符合条件的项目，政府将予以支持。	De overheid zal projecten die aan de voorwaarden voldoen ondersteunen.	对 noemt waarop de ondersteuning gericht is.
材料不全的申请将不予受理。	Aanvragen met onvolledige stukken worden niet in behandeling genomen.	不予受理 is een vaste administratieve formulering.
研究小组正在对数据进行分析。	De onderzoeksgroep analyseert momenteel de gegevens.	进行 presenteert 分析 als een lopend proces.
有关部门已对安全制度进行了调整。	De bevoegde instantie heeft het veiligheidsbeleid aangepast.	了 staat na 进行 om de voltooide aanpassing te markeren.
报告中的错误应及时加以纠正。	De fouten in het rapport moeten tijdig worden gecorrigeerd.	加以 richt 纠正 op de al genoemde fouten.
对用户提出的建议，我们会认真加以考虑。	Wij zullen de suggesties van gebruikers zorgvuldig overwegen.	加以 verwijst terug naar 建议.
现将调查结果公布如下。	Hierbij worden de onderzoeksresultaten als volgt bekendgemaakt.	现将……如下 is een vaste opbouw voor een formele bekendmaking.
兹通知如下：办公时间自八月一日起调整。	Hierbij delen wij het volgende mee: de openingstijden worden per 1 augustus gewijzigd.	兹通知如下 opent een officiële mededeling.
兹证明李明曾在本单位任职。	Hierbij wordt verklaard dat Li Ming bij onze organisatie werkzaam is geweest.	兹证明 is gebruikelijk in verklaringen; 本单位 verwijst naar de afgevende organisatie.
该规定自公布之日起施行。	Deze regeling treedt in werking op de datum van bekendmaking.	该, 自……之日起 en 施行 vormen compacte officiële stijl.
如有异议，请于五个工作日内提出。	Als u bezwaar hebt, dient u dit binnen vijf werkdagen kenbaar te maken.	于……内 is een formele tijdsbepaling; het voorwerp van 提出 blijkt uit de context.

Veelgemaakte fouten

1. 将 behandelen alsof het altijd ‘zullen’ betekent

• Onjuist gelezen: 请将申请表提交至前台。 = ‘Het aanvraagformulier zal indienen bij de receptie.’
• Juist: ‘Dien het aanvraagformulier in bij de receptie.’
• Waarom: hier staat na 将 eerst het lijdend voorwerp 申请表. Het is dus de formele tegenhanger van een 把-constructie, geen toekomstmarkering.

2. Na 将 + voorwerp alleen een kaal werkwoord zetten

• Minder goed: 请将文件交。
• Beter: 请将文件交给负责人。
• Waarom: de constructie beschrijft doorgaans wat er concreet met het voorwerp gebeurt. 给负责人 maakt de overdracht af. Dit lijkt op het gebruik van 把.

3. 进行 vóór ieder willekeurig werkwoord plaatsen

• Onjuist: 我们进行了到达北京。
• Juist: 我们到达了北京。
• Waarom: 到达北京 is hier een bereikte gebeurtenis, geen activiteit die je als proces ‘uitvoert’. 进行 past wel bij 调查, 讨论, 审查 en vergelijkbare activiteiten.

4. 加以 gebruiken zonder herkenbaar aanknopingspunt

• Onduidelijk: 我们加以改进。
• Duidelijk: 对服务中存在的问题，我们将加以改进。
• Waarom: 加以 richt de volgende handeling op iets dat al genoemd of expliciet vóór de constructie geplaatst is. Zonder die zaak blijft de lezer raden wat wordt verbeterd.

5. Formele vormen opstapelen in een gewone boodschap

• Ongepast zwaar: 兹请您将门予以关闭。
• Natuurlijk: 请关门。 of beleefder: 请把门关上。
• Waarom: een eenvoudige aanwijzing wordt niet beleefder door 兹, 将 en 予以 te stapelen. De combinatie klinkt kunstmatig en ambtelijk. Formaliteit moet passen bij tekstsoort en inhoud.

6. Nederlandse lijdende zinnen woord voor woord nabouwen

• Stijf of onnodig: 这个问题被有关部门进行了处理。
• Natuurlijk formeel: 有关部门已对该问题进行处理。 / 该问题已得到处理。
• Waarom: Nederlands gebruikt gemakkelijk worden + voltooid deelwoord. Chinees kiest vaak een actieve instantie met 对……进行……, of een resultaatconstructie met 得到. 被 is niet automatisch de beste keuze voor een formele toon.

Gebruiksnotities

Formeel is niet hetzelfde als beleefd

Een zakelijke e-mail kan beleefd zijn zonder zwaar administratief taalgebruik. 请查收附件 ‘zie de bijlage’ is zakelijk en gebruikelijk; 兹请查收附件 kan in veel hedendaagse e-mails overdreven plechtig klinken. Omgekeerd kan een officiële sanctie heel formeel maar niet vriendelijk zijn: 将依法予以处罚 ‘zal overeenkomstig de wet worden bestraft’.

Geschreven én gesproken in institutionele situaties

Deze patronen staan vooral op schrift, maar komen ook voor in voorbereide toespraken, nieuwslezingen, vergaderingen en officiële aankondigingen. In een spontaan gesprek zal iemand eerder 把这个问题处理一下 zeggen dan 对此问题予以处理. Bij hardop voorgelezen tekst blijft de stijl toch die van schrijftaal.

Let op wie handelt

Officiële teksten laten de handelende persoon soms weg om de maatregel of procedure centraal te stellen: 经研究，决定予以批准 ‘na beraad is besloten goedkeuring te verlenen’. Dat kan alleen als uit de tekstsoort duidelijk is wie beslist. In je eigen tekst is een expliciet onderwerp vaak helderder: 委员会决定予以批准.

Nederlandse vertalingen mogen eenvoudiger zijn

Een compacte Chinese formule hoeft niet met een even ambtelijke Nederlandse formule te worden weergegeven. 对系统进行升级 kan gewoon ‘het systeem bijwerken’ betekenen, en 予以说明 vaak simpelweg ‘toelichten’. Vertaal de functie van de zin, niet elk formeel bouwsteentje afzonderlijk.

Verder dan de basis: gevorderd gebruik

Nominale stijl en lange bepalingen

Gevorderde formele teksten plaatsen veel informatie vóór het kernwoord. In 关于进一步加强数据安全管理的通知 staat een lange bepaling vóór 通知: ‘mededeling over het verder versterken van het beheer van gegevensbeveiliging’. Een bepaling is hier informatie die een zelfstandig naamwoord nader omschrijft. Zoek bij zulke titels eerst het laatste kernwoord — hier 通知 — en werk daarna terug.

Ook in zinnen kan een lange woordgroep vóór de eigenlijke handeling staan:

对于未按规定期限提交材料的申请人，将不予办理相关手续。 — ‘Voor aanvragers die de stukken niet binnen de voorgeschreven termijn indienen, worden de betreffende procedures niet afgehandeld.’

Ontleed dit in blokken: 对于……申请人 noemt de betrokken groep, 将 kondigt de maatregel aan en 不予办理 geeft de negatieve beslissing.

Parallelle werkwoorden en gecontroleerde herhaling

Formele teksten gebruiken vaak parallelle reeksen om taken overzichtelijk te ordenen:

应当建立制度、明确责任、加强监督并及时加以改进。 — ‘Men dient een stelsel op te zetten, verantwoordelijkheden vast te leggen, het toezicht te versterken en tijdig verbeteringen aan te brengen.’

Het Nederlands vermijdt soms herhaling, maar Chinees kan juist baat hebben bij een regelmatig patroon van werkwoord + voorwerp. Dat maakt een lange beleidszin beter scanbaar. Zorg wel dat de onderdelen grammaticaal vergelijkbaar zijn.

Verwijsketens met 本、该、其 en 上述

Formele teksten bouwen samenhang op met compacte verwijzingen:

• 本办法 — deze regeling; de regeling waarvan de tekst zelf deel uitmaakt
• 该申请人 — de genoemde/betreffende aanvrager
• 其合法权益 — diens rechtmatige belangen
• 上述材料 — bovengenoemde stukken

Voor Nederlandstaligen kan 其 misleidend zijn: het is niet automatisch ‘zijn’ voor een man. Het kan ‘haar’, ‘hun’, ‘diens’ of ‘daarvan’ betekenen. Bepaal de verwijzing uit de voorafgaande zin en herhaal bij twijfel liever het zelfstandig naamwoord.

Precisie boven plechtigheid

Op hoog niveau is registerbeheersing vooral selecteren en schrappen. Vergelijk:

• 我们明天讨论这个问题。 — neutraal en direct
• 我们将于明日讨论该问题。 — formeel, maar nog helder
• 本单位兹定于明日就该问题予以讨论。 — mogelijk te zwaar en deels onnatuurlijk

Meer formele elementen leveren niet automatisch een professionelere zin op. Kies alleen een vorm die een duidelijke taak vervult: 将 voor planning of voorwerpplaatsing, 于 voor een compacte tijdsbepaling, 该 voor een eenduidige terugverwijzing en 进行/加以/予以 voor het passende soort handeling.

Oefentips

1. Maak registerparen. Schrijf bij een gewone zin als 请把表格发给我们 een formele variant, bijvoorbeeld 请将表格发送至我方邮箱. Noteer vervolgens welke veranderingen werkelijk nodig zijn en welke alleen de toon verzwaren.
2. Markeer de functie van 将. Verzamel tien zinnen uit aankondigingen of zakelijke teksten. Onderstreep na 将 het eerstvolgende zinsdeel en bepaal: is het een voorwerp, of begint daar de toekomstige handeling?
3. Leer vaste combinaties, geen losse vertalingen. Maak kaartjes met volledige verbindingen zoals 予以批准, 不予受理, 进行调查, 加以改进 en 兹通知如下. Voeg steeds één realistische contextzin toe, zodat je ook leert wanneer de combinatie gepast is.

Verwante onderwerpen

• Vooraf: Klassieke elementen in modern Chinees — helpt bij het herkennen van compacte vormen zoals 之, 于, 以 en 所.
• Vervolg: Retorische patronen — bouwt formele betogen verder uit met nadruk en contrast.
• Vervolg: Zakelijk Chinees — past formele taal toe in e-mails, vergaderingen en samenwerking.
• Vervolg: Abstracte grammaticale patronen — verdiept onder meer 以……为, 有所 en 加以.
• Verdieping: Nieuws- en officiële stijl — behandelt vaste formuleringen in nieuwsberichten en overheidsdocumenten.
• Verdieping: Wisselen tussen registers — leert je bewust schakelen tussen spreektaal, neutrale taal en formele schrijftaal.