Kunnen met -(으)ㄹ 수 있다 in het Koreaans

In het kort

Met -(으)ㄹ 수 있다 druk je uit dat iemand iets kan of dat iets mogelijk is: 갈 수 있어요 betekent afhankelijk van de context ‘ik kan gaan’ of ‘het is mogelijk om te gaan’. Voor ‘niet kunnen’ vervang je 있다 door 없다: 먹을 수 없어요. Na een klinker gebruik je ㄹ 수, na een medeklinker 을 수; 수 staat altijd los van het voorafgaande werkwoord.

Overzicht

-(으)ㄹ 수 있다 is een vaste Koreaanse constructie voor vermogen en mogelijkheid. Je gebruikt haar wanneer iemand over de vaardigheid of gelegenheid beschikt om iets te doen, of wanneer omstandigheden iets mogelijk maken. Dit is kernstof op A1-niveau: met één patroon kun je al praten over reizen, talen spreken, eten, werken en allerlei praktische mogelijkheden.

Voor een Nederlandstalige voelt de bouw van de zin aanvankelijk ongewoon. Het Nederlandse kunnen is een hulpwerkwoord dat van vorm verandert: ik kan, wij kunnen, hij kon. Het Koreaans zet daar geen afzonderlijk equivalent van kunnen vóór het hoofdwerkwoord. In plaats daarvan krijgt de stam van het handelingswerkwoord -(으)ㄹ, gevolgd door 수 있다. Je kunt 수 hier ongeveer begrijpen als ‘mogelijkheid’ of ‘manier’, maar vertaal de delen niet woord voor woord. Leer -(으)ㄹ 수 있다 liever als één grammaticaal patroon.

Het laatste deel, 있다, wordt aangepast aan beleefdheid en tijd. In alledaagse beleefde taal is dat 있어요. De ontkennende tegenhanger 없다 wordt 없어요. Omdat Koreaans het onderwerp vaak weglaat, vertelt de situatie of 갈 수 있어요 ‘ik kan gaan’, ‘u kunt gaan’ of ‘zij kunnen gaan’ betekent.

Zo werkt het

1. Zoek de werkwoordstam

De werkwoordstam is het deel dat overblijft wanneer je -다 van de woordenboekvorm haalt:

Woordenboekvorm	Stam	Betekenis
가다	가-	gaan
먹다	먹-	eten
하다	하-	doen
만들다	만들-	maken

Deze constructie wordt normaal aan een handelingswerkwoord gekoppeld: een werkwoord dat een handeling of activiteit uitdrukt.

2. Kies ㄹ of 을

Kijk naar de laatste klank van de stam.

Einde van de stam	Vorm	Voorbeeld	Resultaat
klinker	stam + ㄹ 수 있다	가다 → 가-	갈 수 있다
medeklinker, behalve ㄹ	stam + 을 수 있다	먹다 → 먹-	먹을 수 있다
ㄹ	stam + 수 있다	만들다 → 만들-	만들 수 있다
하다	하다 → 할 수 있다	공부하다	공부할 수 있다

Na een stam op ㄹ voeg je dus niet nog een extra ㄹ of 을 toe. 살다 wordt 살 수 있다 en 열다 wordt 열 수 있다.

Let ook op de spaties. In 갈 수 있다 zijn 갈, 수 en 있다 afzonderlijke geschreven eenheden. De vorm 갈수있다 is daarom niet de standaardspelling.

3. Pas 있다 of 없다 aan

De vorm vóór 수 blijft gelijk; vooral 있다/없다 verandert volgens de gewenste spreekstijl of tijd.

Functie of stijl	Bevestigend	Ontkennend
woordenboekvorm	할 수 있다	할 수 없다
alledaags beleefd	할 수 있어요	할 수 없어요
informeel tegen bekenden	할 수 있어	할 수 없어
formeel beleefd	할 수 있습니다	할 수 없습니다
verleden	할 수 있었어요	할 수 없었어요

Een vraag in de alledaagse beleefde stijl heeft dezelfde geschreven vorm als een mededeling. Je hoort het verschil aan de stijgende intonatie en begrijpt het uit de context:

• 지금 갈 수 있어요. — Ik kan nu gaan.
• 지금 갈 수 있어요? — Kun je nu gaan?

Vorming bij onregelmatige werkwoorden

Sommige stammen veranderen wanneer -(으)ㄹ wordt toegevoegd. Dat komt niet speciaal door 수 있다: het zijn dezelfde veranderingen die ook bij andere uitgangen met -(으)ㄹ voorkomen.

Type	Woordenboekvorm	Vorm met 수 있다	Betekenis
ㄷ-verandering	듣다	들을 수 있다	kunnen luisteren/horen
ㄷ-verandering	걷다	걸을 수 있다	kunnen lopen
ㅂ-verandering	돕다	도울 수 있다	kunnen helpen
ㅅ-verandering	짓다	지을 수 있다	kunnen bouwen
stam op ㄹ	열다	열 수 있다	kunnen openen

Niet ieder werkwoord met zo’n eindmedeklinker verandert. Zo blijft 받다 in 받을 수 있다 regelmatig. Het is verstandig om een onregelmatig werkwoord samen met één verbogen vorm te leren, bijvoorbeeld 듣다 — 들어요 — 들을 수 있어요.

Vermogen, gelegenheid en algemene mogelijkheid

Het Nederlandse kunnen heeft eveneens meerdere betekenissen. De Koreaanse constructie dekt vooral deze drie:

1. Aangeleerde of lichamelijke vaardigheid: 수영할 수 있어요. — Ik kan zwemmen.
2. Praktische gelegenheid: 오늘 만날 수 있어요. — Ik kan vandaag afspreken.
3. Algemene mogelijkheid: 온라인으로 신청할 수 있어요. — Aanmelden kan online.

Je hoeft in eenvoudige zinnen niet telkens te bepalen tot welke categorie een voorbeeld behoort. De context maakt meestal duidelijk of het om vaardigheid of omstandigheden gaat.

Voorbeelden in context

Koreaans	Nederlands	Toelichting
갈 수 있어요.	Ik kan gaan.	Stam op een klinker: 가- + ㄹ 수 있어요.
한국어를 할 수 있어요.	Ik kan Koreaans spreken.	Een taal spreken kan met 한국어를 하다 worden uitgedrukt.
먹을 수 없어요.	Ik kan het niet eten.	Stam op een medeklinker: 먹- + 을 수 없어요.
여기서 수영할 수 있어요?	Kan ik hier zwemmen?	Kan ook naar praktische mogelijkheid vragen; voor toestemming is een ander patroon vaak duidelijker.
민수 씨는 운전할 수 있어요.	Minsu kan autorijden.	Het onderwerp wordt genoemd om aan te geven over wie het gaat.
오늘은 만날 수 없어요.	Vandaag kan ik niet afspreken.	오늘은 zet ‘vandaag’ als contrast of gespreksonderwerp neer.
이 문을 열 수 있어요?	Kunt u deze deur openen?	열다 eindigt op ㄹ: 열 수, niet 열을 수.
음악을 들을 수 없어요.	Ik kan de muziek niet horen.	듣다 verandert in 들을 vóór deze uitgang.
카드로 낼 수 있어요.	Kan ik met de kaart betalen?	Vraagt of deze betaalwijze mogelijk is.
내일 다시 전화할 수 있어요.	Ik kan morgen terugbellen.	전화하다 wordt 전화할 수 있다.
어제는 걸을 수 없었어요.	Gisteren kon ik niet lopen.	Verleden tijd staat op 없다: 없었어요.
누구나 이 앱을 사용할 수 있어요.	Iedereen kan deze app gebruiken.	Algemene toegankelijkheid of mogelijkheid.
지금은 표를 살 수 없어요.	Nu kun je geen kaartje kopen.	De omstandigheden maken de handeling onmogelijk.
조금 더 천천히 말할 수 있어요?	Kunt u iets langzamer praten?	Letterlijk een vraag naar vermogen, maar in de context een beleefd verzoek.

In Nederlandse vertalingen moet vaak een onderwerp staan, terwijl dat in het Koreaans niet nodig is. Vertaal 먹을 수 없어요 dus niet automatisch altijd met ‘ik’. De spreker kan ook bedoelen dat een ander het niet kan eten of dat een product niet eetbaar is.

Veelgemaakte fouten

1. 수 aan het werkwoord vastschrijven

• Onjuist: 갈수 있어요.
• Juist: 갈 수 있어요.
• Waarom: 수 is een zogenoemd afhankelijk zelfstandig naamwoord: een naamwoord dat niet vrij op zichzelf gebruikt wordt, maar in de spelling wel een aparte eenheid blijft. Zet daarom een spatie vóór en na 수.

2. ㄹ en 을 omwisselen

• Onjuist: 가을 수 있어요.
• Juist: 갈 수 있어요.
• Waarom: De stam 가- eindigt op een klinker, dus je voegt ㄹ als eindmedeklinker aan de lettergreep toe. Na een stam die al op een medeklinker eindigt, zoals 먹-, gebruik je 을: 먹을 수 있어요.

3. Een extra uitgang na 있다 zetten

• Onjuist: 할 수 있다요.
• Juist: 할 수 있어요.
• Waarom: 있다 wordt zelf verbogen volgens de gewone beleefde uitgang -아/어요. De correcte vorm is 있어요, niet 있다요. Evenzo wordt 없다 → 없어요.

4. Een stam op ㄹ behandelen als een gewone medeklinkerstam

• Onjuist: 만들을 수 있어요.
• Juist: 만들 수 있어요.
• Waarom: Als de stam al op ㄹ eindigt, komt 수 있다 er direct achter. Dit geldt ook voor 살 수 있어요 en 열 수 있어요.

5. Iedere Nederlandse vraag met ‘kan ik’ letterlijk overzetten

• Minder duidelijk als je toestemming bedoelt: 여기 앉을 수 있어요?
• Duidelijk voor toestemming: 여기 앉아도 돼요?
• Waarom: 앉을 수 있어요? vraagt in de eerste plaats of zitten mogelijk is. In een duidelijke situatie kan het als verzoek om toestemming worden begrepen, maar -아/어도 돼요? betekent rechtstreeks ‘mag ik…?’. Het Nederlandse kan ik hier zitten? kan zowel vermogen als toestemming uitdrukken; dat maakt een letterlijke omzetting soms misleidend.

6. Het onderwerp onnodig in elke zin herhalen

• Stijf in een duidelijke context: 저는 오늘 갈 수 있어요. 저는 내일 갈 수 없어요.
• Natuurlijker: 오늘은 갈 수 있어요. 내일은 갈 수 없어요.
• Waarom: Als al duidelijk is dat de spreker over zichzelf praat, laat het Koreaans 저는 meestal weg. Gebruik een expliciet onderwerp wanneer het nodig is voor contrast of duidelijkheid.

Gebruiksnotities

수 없다 en 못 zijn niet altijd even zwaar

Naast -(으)ㄹ 수 없다 hoor je in gesprekken heel vaak 못 + werkwoord voor ‘niet kunnen’:

• 오늘 갈 수 없어요. — Ik kan vandaag niet gaan / gaan is vandaag niet mogelijk.
• 오늘 못 가요. — Ik kan vandaag niet gaan.

De korte vorm met 못 klinkt vaak spontaner in alledaagse taal. -(으)ㄹ 수 없다 legt wat meer nadruk op het ontbreken van mogelijkheid en past goed wanneer je beperkingen, regels of objectieve omstandigheden beschrijft. Het verschil is geen harde scheidslijn; beide kunnen in veel situaties dezelfde boodschap geven.

Verwar 못 niet met 안. 못 가요 betekent dat gaan niet lukt of niet mogelijk is; 안 가요 betekent gewoon dat iemand niet gaat, vaak als keuze of plan. Voor Nederlandstaligen is dat onderscheid belangrijk, omdat niet gaan en niet kunnen gaan duidelijk verschillende boodschappen zijn.

Spreekstijl zit aan het einde

De hele constructie wordt beleefd of formeel gemaakt via 있다/없다:

• tegen een goede vriend: 할 수 있어?
• gewone beleefde omgang: 할 수 있어요?
• aankondiging of formele dienstverlening: 할 수 있습니다.

Meng de stijlen niet binnen dezelfde vorm. In een winkel, op het werk of tegen iemand die je niet goed kent, is -어요 meestal een veilige keuze.

Een vraag kan ook als verzoek klinken

도와줄 수 있어요? betekent letterlijk ‘Kunt u helpen?’, maar functioneert meestal als een beleefd verzoek: ‘Zou u kunnen helpen?’ De grammatica drukt nog steeds mogelijkheid uit; de gesprekssituatie geeft er een verzoekende bedoeling aan. Net als in het Nederlands klinkt een vraag naar iemands vermogen vaak zachter dan een direct bevel.

Verder dan de basis

De volgende vormen hoef je op A1 nog niet actief te beheersen. Ze laten wel zien hoe het basispatroon later wordt uitgebreid.

-(으)ㄹ 줄 알다: weten hoe iets moet

Voor een aangeleerde vaardigheid gebruikt het Koreaans ook -(으)ㄹ 줄 알다, letterlijk ongeveer ‘weten hoe’. Vergelijk:

Vorm	Voorbeeld	Nadruk
-(으)ㄹ 수 있다	수영할 수 있어요.	zwemmen is mogelijk; ik ben ertoe in staat
-(으)ㄹ 줄 알다	수영할 줄 알아요.	ik heb geleerd hoe je zwemt

Bij talen en praktische vaardigheden zijn beide soms mogelijk, maar het perspectief verschilt. 한글을 읽을 줄 알아요 benadrukt dat iemand weet hoe Hangul gelezen wordt. 한글을 읽을 수 있어요 zegt algemener dat die persoon het kan lezen.

-(으)ㄹ 수도 있다: het zou kunnen

Het deeltje 도 na 수 maakt de mogelijkheid minder stellig: -(으)ㄹ 수도 있다 betekent ‘het zou kunnen’ of ‘misschien’.

• 내일 비가 올 수도 있어요. — Morgen zou het kunnen regenen.
• 그 사람이 모를 수도 있어요. — Misschien weet die persoon het niet.

Let opnieuw op de spaties: 올 수도 있어요. Dit patroon gaat niet over iemands vaardigheid, maar over een onzekere mogelijkheid.

Tijd en mogelijkheid combineren

Voor ‘kon’ zet je 있다/없다 in het verleden:

• 어렸을 때 빨리 달릴 수 있었어요. — Toen ik jong was, kon ik hard rennen.
• 비가 와서 밖에 나갈 수 없었어요. — Door de regen kon ik niet naar buiten.

Voor een verwachte toekomstige mogelijkheid kun je 있을 거예요 gebruiken:

• 다음 주에는 만날 수 있을 거예요. — Volgende week zal ik waarschijnlijk kunnen afspreken.

Hier stapelen grammaticale onderdelen zich op, maar de kern blijft herkenbaar: 만날 수 있다 wordt 만날 수 있을 거예요.

Mogelijkheid is niet hetzelfde als toestemming

Op hoger niveau is het nuttig om drie Nederlandse betekenissen uit elkaar te houden:

Bedoeling	Koreaans patroon	Voorbeeld
vermogen of omstandigheden	-(으)ㄹ 수 있다	들어갈 수 있어요. — Ik kan naar binnen.
toestemming	-아/어도 되다	들어가도 돼요. — Ik mag naar binnen.
verbod	-(으)면 안 되다	들어가면 안 돼요. — Je mag niet naar binnen.

Het Nederlandse kunnen wordt geregeld gebruikt waar eigenlijk mogen bedoeld is. Neem die gewoonte niet automatisch mee naar het Koreaans.

Oefentips

1. Maak twee rijtjes met bekende werkwoorden. Zet vijf klinkerstammen om met ㄹ 수 있어요 en vijf medeklinkerstammen met 을 수 있어요. Voeg apart twee stammen op ㄹ toe, bijvoorbeeld 살다 → 살 수 있어요 en 만들다 → 만들 수 있어요.
2. Oefen steeds in paren. Zeg eerst wat mogelijk is en daarna wat niet mogelijk is: 오늘 갈 수 있어요. 내일은 갈 수 없어요. Zo automatiseer je tegelijk 있어요 en 없어요.
3. Luister naar de bedoeling achter kunnen. Vraag bij een Nederlandse zin eerst: gaat dit om vaardigheid, praktische mogelijkheid, toestemming of een verzoek? Kies pas daarna tussen -(으)ㄹ 수 있다, -아/어도 되다 en eventueel een beleefde vraag.

Verwante onderwerpen

• Eerst leren: De beleefde uitgang -아/어요 — hiermee maak je van 있다/없다 de alledaagse vormen 있어요/없어요.