ていく・てくる in het Japans

Kort gezegd

Zet いく ‘gaan’ of くる ‘komen’ achter de て-vorm van een werkwoord. ～ていく richt de beweging van een gekozen punt af of laat een ontwikkeling vanaf dat punt verdergaan; ～てくる richt haar naar dat punt toe of beschrijft een ontwikkeling die dat punt heeft bereikt. Dat punt is vaak hier bij echte beweging en nu bij verandering in de tijd.

Overzicht

De combinaties ～ていく en ～てくる verbinden twee eenvoudige ideeën: een handeling en een richting. Die richting kan letterlijk zijn. In 傘を持っていく gaat de paraplu met iemand mee van hier naar elders; in 傘を持ってくる wordt hij juist hierheen gebracht. Ook de manier van bewegen kan vooropstaan: 走ってくる is ‘deze kant op komen rennen’.

Vanaf B2 wordt vooral de figuurlijke richting belangrijk. Een verandering kan vanuit het verleden naar het huidige moment zijn gegroeid: 寒くなってきた ‘het is kouder geworden’. Ze kan ook vanaf nu doorgaan: これからも勉強していく ‘vanaf nu blijven studeren’. Het heden werkt dan als referentiepunt: het punt van waaruit de spreker de beweging of ontwikkeling bekijkt.

Dat perspectief verschilt geregeld van het Nederlands. Wij kunnen zeggen ‘ik kom morgen naar jou toe’, hoewel we nu niet bij de luisteraar zijn. Het Japans kiest vanuit de huidige plek van de spreker meestal 行く: 明日、そちらに行きます. Bovendien verdwijnen いく en くる in een natuurlijke Nederlandse vertaling vaak helemaal. Je moet dus niet eerst de Nederlandse woorden ‘gaan’ en ‘komen’ kiezen, maar bepalen waar de denkbeeldige pijl begint en eindigt.

Zo werkt het

De basisvorm

Het eerste werkwoord staat in de て-vorm: de verbindende vorm waarmee een werkwoord aan een volgende handeling of grammaticale bouwsteen wordt gekoppeld. Alleen het laatste werkwoord, いく of くる, krijgt tijd, beleefdheid en ontkenning.

Bouw	Informeel	Beleefd	Betekenis
持って + いく	持っていく	持っていきます	meenemen, naar elders brengen
持って + くる	持ってくる	持ってきます	meebrengen, hierheen brengen
持って + いく, verleden	持っていった	持っていきました	meenam, heeft meegenomen
持って + くる, verleden	持ってきた	持ってきました	meebracht, heeft meegebracht
持って + いく, ontkennend	持っていかない	持っていきません	niet meenemen
持って + くる, ontkennend	持ってこない	持ってきません	niet meebrengen

Let vooral op het onregelmatige くる: くる・きます・きた・こない. Je vervoegt niet beide delen. Voor ‘ik heb het niet meegebracht’ is het dus 持ってこなかった, niet een vorm waarin ook 持つ ontkend wordt.

Wanneer gaan en komen nog hun concrete bewegingsbetekenis hebben, zie je vaak 行く en 来る in kanji: 持って行く, 持って来る. Bij een abstracte ontwikkeling zijn いく en くる in hiragana gebruikelijker: 変わっていく, 分かってきた. Dit is een schrijfvoorkeur, geen absoluut betekenisverschil.

1. Beweging van hier af en hiernaartoe

Bij echte verplaatsing wijst ～ていく doorgaans van het referentiepunt af. ～てくる wijst ernaartoe.

Richting	Patroon	Voorbeeld	Beeld
van hier weg	～ていく	鳥が飛んでいった。	De vogel vloog weg en verdween uit de scène.
naar hier toe	～てくる	鳥が飛んできた。	De vogel kwam de scène in vliegen.
iets van hier meenemen	持っていく	水を持っていく。	Het water gaat met iemand naar elders.
iets hierheen meenemen	持ってくる	水を持ってくる。	Het water komt met iemand naar hier.

Het eerste werkwoord kan de manier van bewegen aangeven: 歩いていく ‘lopend erheen gaan’, 走ってくる ‘aan komen rennen’ en 泳いでいく ‘wegzwemmen’. De precieze Nederlandse vertaling hangt af van de situatie; de Japanse vorm legt vooral het perspectief vast.

2. Iets doen en vervolgens gaan of terugkomen

Soms zijn er twee opeenvolgende stappen. In 買ってくる gaat iemand weg, koopt iets en komt ermee terug naar het referentiepunt. Daarom betekent ちょっと飲み物を買ってきます natuurlijk ‘ik ga even iets te drinken halen’. Het naar buiten gaan wordt niet apart uitgesproken, maar hoort wel bij de situatie.

Met ～ていく kan iemand eerst iets doen en daarna verdergaan of vertrekken. ここで食べていきます kan bijvoorbeeld betekenen ‘ik eet het hier op voordat ik verderga’. Context is noodzakelijk, want dezelfde vorm kan bij andere werkwoorden juist een ontwikkeling naar de toekomst uitdrukken.

Een bijzonder nuttige vaste aankondiging is 行ってきます. Wie het huis of kantoor verlaat, zegt letterlijk ongeveer ‘ik ga en kom terug’. De reactie is 行ってらっしゃい. Hier staan 行く en 来る samen omdat vertrek én verwachte terugkeer relevant zijn.

3. Een ontwikkeling tot aan nu: ～てきた

Bij abstract gebruik wordt plaats vervangen door tijd. ～てきた kijkt terug naar een proces dat eerder begon en het huidige moment heeft bereikt. Het Nederlandse equivalent varieert:

• 寒くなってきた。 — Het is kouder geworden / het begint koud te worden.
• 日本語が分かってきた。 — Ik begin Japans te begrijpen.
• 利用者が増えてきた。 — Het aantal gebruikers is geleidelijk toegenomen.
• 十年間、この問題を研究してきた。 — Ik heb dit probleem de afgelopen tien jaar onderzocht.

De laatste zin drukt voortzetting tot nu toe uit, niet noodzakelijk een geleidelijke verandering. 研究してきた presenteert het onderzoek als een traject dat achter de spreker ligt en tot het heden doorloopt. Woorden als 今まで ‘tot nu toe’, これまで ‘tot dusver’, 最近 ‘de laatste tijd’ en 少しずつ ‘beetje bij beetje’ maken dit perspectief vaak herkenbaar.

4. Een ontwikkeling vanaf nu: ～ていく

～ていく kijkt vanaf een referentiepunt vooruit. Dat is vaak het heden, maar in een verhaal kan het ook een moment in het verleden zijn.

• これからも練習していく。 — Ik blijf vanaf nu oefenen.
• 人口はさらに減っていくだろう。 — De bevolking zal waarschijnlijk verder afnemen.
• 二人は少しずつ信頼関係を築いていった。 — De twee bouwden daarna geleidelijk een vertrouwensband op.

De vorm is geen gewone toekomstige tijd. 明日、勉強していきます betekent zonder passende context niet simpelweg ‘morgen ga ik studeren’. Gebruik ～ていく wanneer voortzetting, ontwikkeling of een beweging van het gekozen punt af werkelijk deel van de boodschap is.

5. Het verschil met ～ている

～ている beschrijft een handeling die bezig is of een toestand die geldt. ～てきた en ～ていく voegen een tijdsrichting toe.

Japans	Nadruk	Natuurlijk Nederlands
雨が降っている。	huidige situatie	Het regent.
雨が降ってきた。	het regenen is zojuist begonnen of merkbaar geworden	Het is gaan regenen.
町が変わっている。	de stad is anders of aan het veranderen	De stad is veranderd / verandert.
町が変わってきた。	ontwikkeling van vroeger tot nu	De stad is gaandeweg veranderd.
町が変わっていく。	verdere ontwikkeling vanaf dit punt	De stad zal verder veranderen.

De Nederlandse constructie ‘aan het’ is dus geen veilige aanwijzing voor ～ていく. Voor een gewone bezigheid gebruik je meestal ～ている; kies ～ていく of ～てくる pas wanneer richting of ontwikkeling belangrijk is.

Voorbeelden in context

Japans	Nederlands	Toelichting
会議にこの資料を持っていきます。	Ik neem deze stukken mee naar de vergadering.	De stukken gaan van hier naar een andere plek.
パーティーに何を持ってきたらいいですか。	Wat zal ik meenemen naar het feest?	De vraag wordt gesteld vanuit het feest als bestemming.
忘れ物を家から持ってきました。	Ik heb het vergeten voorwerp van huis meegebracht.	Het voorwerp is op de huidige plek aangekomen.
子どもがこちらへ走ってきました。	Er kwam een kind deze kant op rennen.	Beweging naar de spreker toe.
バスは駅のほうへ走っていきました。	De bus reed weg in de richting van het station.	Beweging van de waarnemer af.
コーヒーを買ってきます。	Ik ga even koffie halen.	Weggaan, kopen en hier terugkomen.
ちょっと受付で聞いてきます。	Ik ga het even bij de receptie navragen.	Navragen en daarna naar de groep terugkomen.
急に風が強くなってきました。	De wind is plotseling harder geworden.	De verandering is nu merkbaar.
この漢字も少しずつ読めるようになってきた。	Ik begin ook deze kanji beetje bij beetje te kunnen lezen.	Een vaardigheid heeft zich tot nu toe ontwikkeld.
私たちは長い間、この方法を使ってきました。	We gebruiken deze methode al lange tijd.	Een handeling loopt vanuit het verleden door tot nu.
これからも日本語を勉強していきます。	Ik blijf vanaf nu Japans studeren.	Bewuste voortzetting naar de toekomst.
今後、オンライン授業はさらに増えていくでしょう。	Online lessen zullen in de toekomst waarschijnlijk verder toenemen.	Verwachte ontwikkeling na nu.
古い建物が一つずつなくなっていく。	De oude gebouwen verdwijnen een voor een.	Geleidelijke verdwijning uit de bestaande situatie.
遠くから音楽が聞こえてきた。	Vanuit de verte werd muziek hoorbaar.	Een waarneming bereikt de luisteraar.
二人はその後も協力していった。	De twee bleven daarna samenwerken.	Vanuit een punt in het verhaal gaat de handeling verder.

Veelgemaakte fouten

De Nederlandse keuze tussen ‘gaan’ en ‘komen’ kopiëren

• Niet goed: 明日、あなたの家に来ます。 voor ‘Morgen kom ik naar jou toe’, terwijl de spreker nu ergens anders is.
• Wel goed: 明日、あなたの家に行きます。
• Waarom: Nederlands kan het standpunt van de luisteraar overnemen. Japans blijft hier normaal bij de huidige positie van de spreker: de spreker gaat van hier naar het huis van de ander.

持ってくる gebruiken voor elke vorm van ‘brengen’

• Niet goed: この書類を銀行に持ってきます。 wanneer spreker en luisteraar nu thuis zijn en de bank een derde plek is.
• Wel goed: この書類を銀行に持っていきます。
• Waarom: Het Nederlands onderscheidt ‘meenemen’, ‘meebrengen’ en ‘brengen’ niet altijd vanuit hetzelfde perspectief. Naar een plek buiten het huidige referentiepunt wijst de Japanse pijl met いく.

～てきた automatisch als verleden tijd behandelen

• Niet goed: 昨日から勉強してきた。 gebruiken wanneer je alleen wilt zeggen dat je gisteren studeerde en nu niets over voortzetting bedoelt.
• Wel goed: 昨日、勉強した。
• Waarom: ～てきた voegt een traject naar het referentiepunt toe. Voor een afgesloten feit in het verleden volstaat de gewone verleden tijd.

～ていく als algemene toekomst gebruiken

• Niet goed: 明日、映画を見ていきます。 voor het neutrale ‘Morgen kijk ik een film’.
• Wel goed: 明日、映画を見ます。
• Waarom: ～ていく betekent niet simpelweg ‘zullen’. Er moet sprake zijn van verdergaan, ontwikkeling of beweging van een referentiepunt af.

～ている en ～てきた verwisselen

• Niet goed: 日本語が分かっている。 als je wilt zeggen dat je het geleidelijk beter begint te begrijpen.
• Wel goed: 日本語が分かってきた。
• Waarom: 分かっている beschrijft de bestaande toestand ‘begrijpen/weten’. 分かってきた maakt het groeiende proces zichtbaar.

Gebruiksnotities

Het referentiepunt is meestal de plek en het tijdstip van de spreker, maar niet altijd. In een verhaal kan de verteller als het ware naast een personage gaan staan. 男が部屋に入ってきた laat de man dan de kamer en daarmee de beschreven scène binnenkomen. De schrijver zelf hoeft zich natuurlijk niet in die kamer te bevinden.

Bij concrete verplaatsing blijven 行く・来る zelfstandiger en worden ze gemakkelijk met kanji geschreven. Bij tijdsverloop en abstracte ontwikkeling gedragen いく・くる zich meer als hulpwerkwoorden: woorden die de betekenis van het hoofdwerkwoord aanvullen. Hiragana is daar de gebruikelijke, rustige schrijfwijze. Beide schrijfwijzen komen echter voor; probeer er geen harde grammaticaregel van te maken.

～てくる is zeer gangbaar wanneer iemand kort weggaat en terugkeert: 見てくる ‘even gaan kijken’, 取ってくる ‘even gaan halen’ en 聞いてくる ‘even gaan navragen’. In een werk- of schoolomgeving maakt de vorm duidelijk dat de spreker weer naar de huidige groep of plek terugkomt.

～ていく verschijnt vaak in plannen, beleidsstukken en formele toezeggingen: 改善していきます ‘we zullen dit verder verbeteren’ en 取り組んでいきます ‘we blijven eraan werken’. De vorm benadrukt een koers voor de komende tijd. Daardoor kan hij doelbewuster en procesgerichter klinken dan alleen een niet-verleden werkwoordsvorm.

Verder dan de basis

Gewaarwordingen die de spreker bereiken

Met werkwoorden van waarneming kan ～てくる uitdrukken dat geluid, geur, een herinnering of een gevoel in het bewustzijn opkomt. In パンの匂いがしてきた wordt de geur merkbaar; in 昔の記憶がよみがえってきた komen oude herinneringen weer boven. De beweging is figuurlijk, maar het perspectief blijft hetzelfde: iets bereikt de ervaring van de spreker.

Vergelijk 眠い ‘ik ben slaperig’ met 眠くなってきた ‘ik begin slaperig te worden’. De tweede zin zoomt in op het begin of de geleidelijke opkomst van de toestand. De vertaling ‘beginnen te’ is daarom vaak bruikbaar, al staat er in het Japans geen apart werkwoord voor ‘beginnen’.

Voortzetting kan ook achteraf worden bekeken

De eenvoudige geheugensteun ‘てきた = verleden tot nu, ていく = nu naar toekomst’ is nuttig, maar niet volledig. Het echte anker is het referentiepunt van de tekst. In 卒業後も研究を続けていった ligt dat punt in het verleden: na het afstuderen zette iemand het onderzoek verder. De vorm staat zelf in de verleden tijd, いった, maar de ontwikkeling wijst vanaf dat vroegere punt vooruit.

Omgekeerd kan ～てくる in een verwachting voorkomen: これから必要になってくる ‘dit zal vanaf nu steeds noodzakelijker worden’. De spreker stelt zich een toekomstig punt voor waarop de noodzaak zich aandient. Tijdswoorden, werkwoordstijd en context wegen dus samen zwaarder dan één vaste Nederlandse vertaling.

Weg uit beeld en de scène in

Vertellers gebruiken het paar om een scène ruimtelijk op te bouwen. 人々が集まってきた haalt mensen geleidelijk naar één centrum; 人々が帰っていった laat hen daarvandaan vertrekken. Hetzelfde beeld kan abstract worden: 記憶が薄れていく ‘de herinnering vervaagt steeds verder’. Deze keuze geeft een zin meer perspectief dan een neutrale beschrijving met alleen 集まる, 帰る of 薄れる.

In zeer beleefde taal kan ～てまいります de plaats innemen van ～ていきます of, afhankelijk van de situatie, van ～てきます. In een zakelijke toezegging als 今後も努力してまいります betekent het ‘wij zullen ons ook voortaan blijven inspannen’. Dit is nederige taal; voor gewoon beleefd spreken is 努力していきます voldoende.

Oefentips

1. Teken de pijl. Schrijf ‘hier/nu’ in het midden. Teken voor elke zin een pijl ernaartoe voor ～てくる of ervandaan voor ～ていく. Doe dit eerst met 持つ, 走る en 飛ぶ en daarna met 変わる, 増える en 続ける.
2. Maak tijdsparen. Beschrijf één ontwikkeling tweemaal: 最近、上手になってきた voor het traject tot nu en これからもっと上手になっていく voor het vervolg vanaf nu. Zo leer je het perspectief in plaats van een woord-voor-woordvertaling.
3. Luister naar herkenningswoorden. Noteer voorbeelden met 今まで・最近・これから・今後・少しずつ. Voorspel eerst de richting en controleer daarna of de spreker ～てきた of ～ていく kiest.

Gerelateerde concepten

• Voorwaarde: De て-vorm — nodig om elk hoofdwerkwoord correct met いく of くる te verbinden.
• Ter vergelijking: ～ている: handeling en toestand — helpt het verschil tussen een huidige toestand en een ontwikkeling met richting te zien.
• Ook nuttig: Plaatsdeeltjes に・で・へ — verduidelijken bestemming, plaats en richting bij letterlijke beweging.