Savoir en connaître in het Frans

In het kort

Gebruik savoir voor een feit, informatie of een aangeleerde vaardigheid: Je sais où il habite en Elle sait conduire. Gebruik connaître wanneer je bekend of vertrouwd bent met een persoon, plaats, zaak of onderwerp: Je connais Léa en Nous connaissons Lille. Het Nederlandse kunnen wordt dus vaak savoir + infinitief als het om weten hoe iets moet gaat.

Overzicht

Het Nederlands maakt meestal een duidelijk onderscheid tussen weten en kennen: je weet een antwoord, maar je kent een persoon. Toch loopt die verdeling niet helemaal gelijk met het Frans. Voor “kunnen zwemmen” gebruikt het Frans bijvoorbeeld savoir nager, letterlijk “weten te zwemmen”. Bovendien kan savoir bij een beperkt aantal woorden rechtstreeks voor een zelfstandig naamwoord staan, zoals in savoir la réponse.

Savoir gaat in de kern over kennis die je als informatie kunt formuleren, of over weten hoe je iets doet. Connaître gaat over vertrouwdheid: je hebt iemand ontmoet, je bent ergens geweest, of je hebt voldoende ervaring met een zaak of onderwerp. Het verschil is dus niet alleen grammaticaal; de gekozen vorm zegt ook welk soort kennis je bedoelt.

Dit is een basisonderscheid op A1-niveau. Zinnen als Je ne sais pas (“Ik weet het niet”) en Tu connais ce restaurant ? (“Ken je dit restaurant?”) komen voortdurend voor. Leer eerst de eenvoudige hoofdregel. De nuances in het verleden en enkele vaste uitdrukkingen staan verderop apart, zodat je die in het begin gerust kunt overslaan.

Hoe het werkt

De hoofdregel

Je bedoelt…	Kies	Typische bouw	Voorbeeld
een feit of antwoord weten	savoir	savoir + bijzin/vraagwoord	Je sais où il est.
weten hoe iets moet; een vaardigheid beheersen	savoir	savoir + infinitief	Elle sait cuisiner.
een persoon of plaats kennen	connaître	connaître + zelfstandig naamwoord	Nous connaissons Paul.
vertrouwd zijn met een ding of onderwerp	connaître	connaître + zelfstandig naamwoord	Tu connais ce livre ?

Een infinitief is het hele, onvervoegde werkwoord, zoals nager (“zwemmen”) of lire (“lezen”). Een bijzin is een zinsdeel met een eigen werkwoord, zoals “dat hij thuis is”. Een zelfstandig naamwoord noemt een persoon, plaats, ding of begrip, zoals Nora, Paris, ce film of la littérature.

Een handige eerste test is daarom:

• volgt er een hele mededeling, een vraagwoord of een infinitief? Kies meestal savoir;
• volgt er een persoon, plaats, voorwerp of onderwerp waarmee iemand vertrouwd is? Kies meestal connaître.

Die test is nuttig, maar betekenis blijft doorslaggevend. La réponse is grammaticaal een zelfstandig naamwoord, maar het drukt concrete informatie uit en komt daarom vaak bij savoir: Je sais la réponse.

Tegenwoordige tijd

Beide werkwoorden zijn onregelmatig. Je kunt hun uitgangen niet afleiden van regelmatige Franse werkwoorden op -er.

Persoon	savoir	connaître
je	je sais	je connais
tu	tu sais	tu connais
il / elle / on	il sait / elle sait / on sait	il connaît / elle connaît / on connaît
nous	nous savons	nous connaissons
vous	vous savez	vous connaissez
ils / elles	ils savent / elles savent	ils connaissent / elles connaissent

Let vooral op nous savons, vous savez en ils savent: die lijken niet op je sais. Bij connaître hebben de meervoudsvormen de stam connaiss-.

Voor de uitspraak is het nuttig vormen in groepjes te leren. Je sais en tu sais klinken hetzelfde; ook je connais en tu connais klinken hetzelfde. De geschreven uitgangen blijven uiteraard wel belangrijk.

Savoir voor feiten en informatie

Na savoir staat vaak que (“dat”), si (“of”) of een vraagwoord zoals où (“waar”), quand (“wanneer”), pourquoi (“waarom”) en comment (“hoe”).

Frans	Nederlands	Opmerking
Je sais que Luc est en vacances.	Ik weet dat Luc op vakantie is.	Een feit na que
Tu sais si le magasin est ouvert ?	Weet jij of de winkel open is?	Een indirecte ja-neevraag na si
Elle sait où nous habitons.	Zij weet waar wij wonen.	Informatie na où
Nous ne savons pas pourquoi il part.	Wij weten niet waarom hij vertrekt.	Informatie na pourquoi

Let op een verschil met het Nederlands: in où nous habitons blijft de Franse woordvolgorde gewoon onderwerp + werkwoord. Maak er niet de directe vraag où habitons-nous ? van binnen deze zin.

Savoir met een infinitief: een vaardigheid

Savoir + infinitief betekent dat iemand geleerd heeft hoe een handeling moet worden uitgevoerd. In natuurlijk Nederlands vertalen we dit vaak met kunnen, niet met “weten”.

• Je sais conduire. — Ik kan autorijden.
• Il ne sait pas lire. — Hij kan niet lezen.
• Vous savez utiliser cette machine ? — Kunt u deze machine gebruiken?

Dit is niet hetzelfde als alle betekenissen van Nederlands kunnen. Voor mogelijkheid of omstandigheden gebruikt het Frans vaak pouvoir:

• Je sais nager. — Ik kan zwemmen; ik beheers die vaardigheid.
• Je peux nager aujourd’hui. — Ik kan vandaag zwemmen; het is mogelijk of toegestaan.

Vraag jezelf dus af: “Heb ik geleerd hoe dit moet?” Dan past savoir. Bedoel je “het lukt, het mag of de omstandigheden laten het toe”? Dan past vaak pouvoir.

Connaître voor vertrouwdheid

Connaître wordt rechtstreeks gevolgd door datgene waarmee iemand bekend is. Dat kan een persoon, plaats, werk, zaak of vakgebied zijn.

• Je connais Amine. — Ik ken Amine.
• Elle connaît bien Bruxelles. — Zij kent Brussel goed.
• Nous connaissons cette chanson. — Wij kennen dit lied.
• Il connaît l’histoire de France. — Hij is bekend met de Franse geschiedenis.

Bij personen staat geen voorzetsel tussen het werkwoord en de naam: connaître Sophie, niet connaître à Sophie. Bij een persoonlijk voornaamwoord krijg je een lijdend-voorwerpsvorm (een kort woord dat vervangt wie of wat je kent): Je la connais (“Ik ken haar”) en Tu le connais ? (“Ken je hem?”).

Connaître wordt normaal niet gevolgd door een hele bijzin. Voor “Ik weet dat…” zeg je Je sais que…, niet Je connais que….

Savoir met een zelfstandig naamwoord

De beginnersregel “connaître vóór een zelfstandig naamwoord” is te grof. Savoir kan bij woorden die een duidelijk afgebakend stukje informatie voorstellen. Veelvoorkomende combinaties zijn:

• savoir la réponse — het antwoord weten;
• savoir son nom — zijn of haar naam weten;
• savoir l’adresse — het adres weten;
• savoir la vérité — de waarheid weten;
• savoir sa leçon — de les uit het hoofd kennen.

Soms zijn beide werkwoorden mogelijk, maar verandert het gezichtspunt:

• Je sais son adresse. — Ik weet zijn/haar adres; ik kan het noemen.
• Je connais cette adresse. — Ik ken dit adres; het is mij bekend, bijvoorbeeld omdat ik er geweest ben.

Voorbeelden in context

Frans	Nederlands	Waarom dit werkwoord?
Tu sais nager ?	Kun je zwemmen?	Aangeleerde vaardigheid
Je ne sais pas la réponse.	Ik weet het antwoord niet.	Concrete informatie
Savez-vous à quelle heure le musée ferme ?	Weet u hoe laat het museum sluit?	Informatie na een vraagconstructie
On sait que le train a du retard.	We weten dat de trein vertraging heeft.	Feit na que
Ma fille sait déjà compter jusqu’à cent.	Mijn dochter kan al tot honderd tellen.	Aangeleerde vaardigheid
Je sais comment ouvrir ce fichier.	Ik weet hoe ik dit bestand moet openen.	Werkwijze na comment
Tu connais Marie ?	Ken je Marie?	Persoon
Je connais bien Paris.	Ik ken Parijs goed.	Vertrouwdheid met een plaats
Vous connaissez ce restaurant ?	Kent u dit restaurant?	Ervaring met een zaak
Nous ne connaissons pas encore nos voisins.	Wij kennen onze buren nog niet.	Personen
Il connaît très bien ce sujet.	Hij kent dit onderwerp heel goed.	Kennis door vertrouwdheid of studie
Je connais cette chanson, mais je ne sais pas les paroles.	Ik ken dit lied, maar ik ken de tekst niet uit mijn hoofd.	Vertrouwdheid tegenover exacte kennis
Elle sait son numéro, mais elle ne le connaît pas personnellement.	Zij weet zijn nummer, maar kent hem niet persoonlijk.	Informatie tegenover persoonlijke bekendheid
Tu sais où se trouve la gare, ou tu connais seulement le quartier ?	Weet je waar het station is, of ken je alleen de wijk?	Locatie-informatie tegenover vertrouwdheid

Veelgemaakte fouten

Connaître gebruiken vóór een bijzin

• Fout: Je connais qu’il travaille ici.
• Goed: Je sais qu’il travaille ici.
• Waarom: een mededeling na que is informatie. Daarvoor gebruik je savoir. Connaître krijgt geen que-bijzin als aanvulling.

Savoir gebruiken voor een persoon

• Fout: Je sais Camille.
• Goed: Je connais Camille.
• Waarom: als je bedoelt dat je met Camille bekend bent of haar ontmoet hebt, gebruik je connaître. Savoir past alleen bij informatie over haar: Je sais où habite Camille.

Pouvoir en savoir verwarren

• Fout: Je peux parler français wanneer je alleen je taalvaardigheid bedoelt.
• Beter: Je sais parler français.
• Waarom: savoir benadrukt dat je de vaardigheid beheerst. Pouvoir parler français kan betekenen dat spreken op dit moment mogelijk of toegestaan is. In de praktijk kan pouvoir soms ook algemene bekwaamheid uitdrukken, maar voor een geleerde vaardigheid is savoir de veiligste keuze.

De regel “zelfstandig naamwoord = connaître” blind toepassen

• Fout: Je ne connais pas la réponse.
• Gebruikelijk: Je ne sais pas la réponse.
• Waarom: la réponse is wel een zelfstandig naamwoord, maar staat voor een concreet stukje informatie. Daarom is savoir hier normaal.

De onregelmatige vormen raden

• Fout: Nous saisons la vérité. / Ils connaîtrent Paris.
• Goed: Nous savons la vérité. / Ils connaissent Paris.
• Waarom: beide werkwoorden zijn onregelmatig. Leer vooral nous savons, vous savez, ils savent en nous connaissons, vous connaissez, ils connaissent als vaste reeksen.

Gebruiksnotities

Je ne sais pas in gesprekken

Je ne sais pas is de gewone neutrale vorm van “ik weet het niet”. In informele spreektaal valt ne vaak weg: Je sais pas. Als beginner kun je beter eerst de volledige vorm gebruiken; die is altijd correct. Herken de korte vorm wel, want je hoort haar vaak.

Tu sais ? kan letterlijk “Weet je?” betekenen, maar dient ook als gespreksinleider, ongeveer zoals Nederlands “weet je”. Vous savez ? is de beleefde of meervoudige variant.

Connaître bien en connaître de nom

Met bijwoorden maak je duidelijk hoe vertrouwd iemand is:

• Je connais bien Lyon. — Ik ken Lyon goed.
• Je connais un peu ce logiciel. — Ik ken dit programma een beetje.
• Je la connais de nom. — Ik ken haar van naam.
• Je le connais de vue. — Ik ken hem van gezicht.

Zonder nadere bepaling zegt connaître alleen dat er enige bekendheid is. Het zegt niet automatisch dat je iemand goed of persoonlijk kent.

Vragen in alledaags Frans

Alle drie deze vragen zijn mogelijk:

• Tu connais ce café ? — gewone spreektaal, met stijgende intonatie;
• Est-ce que tu connais ce café ? — neutraal en heel duidelijk;
• Connais-tu ce café ? — verzorgder of formeler.

Hetzelfde geldt voor Tu sais… ?, Est-ce que tu sais… ? en Sais-tu… ?. De keuze tussen savoir en connaître verandert niet door de vraagvorm.

Verder dan de basis

De volgende nuances hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar ze helpen bij teksten en gesprekken op een hoger niveau.

Het verschil in de verleden tijd

In de passé composé (een veelgebruikte Franse verleden tijd met een hulpwerkwoord en een voltooid deelwoord) drukken de twee werkwoorden vaak een ontwikkeling uit:

• J’ai su la nouvelle hier. — Ik kwam het nieuws gisteren te weten.
• J’ai connu Paul à l’université. — Ik heb Paul op de universiteit leren kennen / ik kende hem daar.

Avoir su kan het moment aangeven waarop informatie bekend werd. Avoir connu kan betekenen dat je iemand of iets hebt meegemaakt of gekend: Elle a connu une période difficile (“Zij heeft een moeilijke periode gekend”). Voor een voortdurende toestand in het verleden verschijnt vaak de imparfait (de verleden tijd voor achtergronden en aanhoudende situaties): Je savais la réponse en Je connaissais déjà Paris.

Connaître kan grondige beheersing uitdrukken

Bij een vakgebied, tekst of systeem kan connaître meer zijn dan oppervlakkige herkenning:

• Elle connaît bien le droit européen. — Zij kent het Europese recht goed.
• Il connaît son métier. — Hij verstaat zijn vak.

Toch blijft het verschil met savoir zichtbaar. Il connaît la grammaire beschrijft vertrouwdheid met grammatica als onderwerp; il sait expliquer cette règle zegt dat hij weet hoe hij deze regel moet uitleggen.

Vaste constructies met savoir

Savoir komt voor in enkele veelgebruikte constructies:

• faire savoir — laten weten: Faites-moi savoir votre décision. (“Laat mij uw beslissing weten.”)
• à savoir — namelijk, te weten: Deux personnes viennent, à savoir Léa et Karim.
• que je sache — voor zover ik weet: Il n’est pas parti, que je sache.

Ook kan savoir in formeler taalgebruik met een infinitief een ontwikkelde houding of bekwaamheid uitdrukken: Elle sait rester calme (“Zij weet kalm te blijven”). Dat gaat verder dan een eenvoudige handvaardigheid.

Het zelfstandig naamwoord le savoir

Le savoir is ook een zelfstandig naamwoord en betekent “kennis” of “het weten”: le partage du savoir (“het delen van kennis”). La connaissance betekent eveneens “kennis”, maar kan ook “bekendheid” of “een kennis” aanduiden. Deze woordenschat sluit aan bij hetzelfde betekenisverschil, al is de verdeling niet in elke uitdrukking één op één gelijk.

Oefentips

1. Sorteer op soort kennis. Maak twee kolommen. Zet personen, plaatsen en bekende werken bij connaître; zet feiten, vraagwoorden en vaardigheden bij savoir. Schrijf daarna met elk item een volledige zin.
2. Oefen met Nederlandse zinnen met “kunnen”. Vraag telkens of het om een geleerde vaardigheid gaat (savoir) of om mogelijkheid/toestemming (pouvoir): “Ik kan koken” tegenover “Ik kan vanavond koken”.
3. Leer contrastparen. Combineer beide werkwoorden in één situatie: Je connais ce quartier, mais je ne sais pas où est la pharmacie. Zo oefen je betekenis in plaats van alleen losse vervoegingen.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Regelmatige werkwoorden op -ER — helpt je de gewone Franse tegenwoordige tijd te herkennen en laat zien waarom savoir en connaître apart geleerd moeten worden.