Respectvolle Taal (尊敬語) in het Japans

Overzicht

Sonkeigo (尊敬語) is de respectvolle categorie van de Japanse eerbiedigingstaal. Je gebruikt het om de acties van anderen te beschrijven die hoger staan in de sociale hiërarchie: leraren, bazen, klanten, oudere familieleden of mensen die je niet goed kent. Het effect is dat je de ander verheft — je geeft aan dat hun handeling van hoge waarde is.

Er zijn twee manieren om sonkeigo te vormen:

1. Speciale werkwoorden: Bepaalde gewone werkwoorden hebben een volledig eigen respectvol equivalent (bijv. いる → いらっしゃる)
2. お/ご + stam + になる constructie: Een productief patroon voor werkwoorden die geen speciale vorm hebben

Het is cruciaal te onthouden: sonkeigo gebruik je NOOIT voor jezelf. Voor je eigen acties gebruik je kenjougo (bescheiden taal).

Hoe het werkt

Speciale sonkeigo-werkwoorden

Gewoon	Sonkeigo	Betekenis
いる	いらっしゃる	zijn/aanwezig zijn
行く	いらっしゃる / おいでになる	gaan
来る	いらっしゃる / おいでになる	komen
言う	おっしゃる	zeggen
食べる	召し上がる (めしあがる)	eten
飲む	召し上がる	drinken
見る	ご覧になる (ごらんになる)	zien/kijken
する	なさる	doen
知る	ご存じだ (ごぞんじだ)	weten
もらう	おもらいになる / くださる	ontvangen (iets geven aan spreker)

お/ご + stam + になる

Voor werkwoorden zonder speciale sonkeigo-vorm:

お + ます-stam + になる

Gewoon	Sonkeigo
帰る	お帰りになる
読む	お読みになる
待つ	お待ちになる

ご + Chinees-Japans nomen + になる (voor on-yomi werkwoorden):

Gewoon	Sonkeigo
説明する	ご説明になる
利用する	ご利用になる

Conjugatie van speciale sonkeigo-werkwoorden

いらっしゃる, おっしゃる, なさる, くださる: deze vervoegen als godan maar hebben een speciale ます-vorm:

• いらっしゃる → いらっしゃいます (niet いらっしゃります)
• おっしゃる → おっしゃいます
• なさる → なさいます
• くださる → くださいます

Voorbeelden in context

Japans	Nederlands	Opmerking
社長はお帰りになりました。(shachou wa okaeri ni narimashita)	De directeur is naar huis gegaan.	お + stam + になる
何をご覧になりますか？(nani o goran ni narimasu ka)	Wat wilt u bekijken?	Speciale vorm
どうぞお召し上がりください。(douzo omeshiagari kudasai)	Eet alstublieft. (respectvol)	Speciale vorm
先生はどこにいらっしゃいますか？(sensei wa doko ni irasshaimasu ka)	Waar is de leraar?	Speciale vorm voor いる
田中部長がおっしゃったことです。(Tanaka buchou ga osshatta koto desu)	Dit is wat afdelingshoofd Tanaka zei.	Speciale vorm voor 言う
社長はもうご存じでしょうか？(shachou wa mou gozonji deshou ka)	Weet de directeur het al?	Speciale "weten" vorm
お客様はいつ来日なさいますか？(okyakusama wa itsu rainichi nasaimasu ka)	Wanneer komt u naar Japan?	なさる voor する
先生はこちらにいらっしゃいますか？(sensei wa kochira ni irasshaimasu ka)	Is de leraar hier?	Beleefd navragen

Veelgemaakte fouten

Sonkeigo voor jezelf gebruiken

• Fout: 私がいらっしゃいます
• Correct: 私がおります (kenjougo)
• Waarom: Sonkeigo verheft ANDEREN. Je eigen acties verlaag je met kenjougo.

Speciale ます-conjugatie vergeten

• Fout: いらっしゃります (verkeerd)
• Correct: いらっしゃいます
• Waarom: Deze vier werkwoorden (いらっしゃる, おっしゃる, なさる, くださる) hebben een onregelmatige ます-vorm met い in plaats van り.

お vs. ご verwarren

• お: voor Japans-oorspronkelijke woorden (yamato-kotoba) — お帰り, お待ち
• ご: voor Chinees-Japanse woorden (kango) — ご説明, ご利用
• Noot: Er zijn uitzonderingen, maar dit is de algemene regel.

Gebruiksnotities

In winkels en servicegerichte bedrijven is sonkeigo standaard voor het aanspreken van klanten. Uitdrukkingen als いらっしゃいませ, お客様がいらっしゃいます, ご注文はお決まりですか zijn dagelijkse Japanse servicetaal.

In zakelijk Japans gebruik je sonkeigo voor alle hogere collega's, klanten en zakelijke relaties buiten je eigen bedrijf.

Oefentips

• Leer de tien meest gebruikte sonkeigo-werkwoorden uit je hoofd: schrijf ze op kaartjes met de gewone vorm aan één kant en de respectvolle vorm aan de andere.
• Beoefen role-play: stel je voor dat je in een winkel werkt. Hoe zou je klanten aanspreken met sonkeigo?
• Luister naar Japans in servicegerichte situaties (anime in een restaurant, YouTube van Japanse winkels) en identificeer sonkeigo-uitdrukkingen.

Verwante concepten

• Vereiste: Inleiding tot Eerbiedigingstaal — overzicht van het keigo-systeem