Causatief-Passief in het Japans

Overzicht

De causatief-passieve vorm combineert het causatief (laten doen) en het passief (ondergaan) in één werkwoordsvorm: "gedwongen worden iets te doen" of "iets moeten doen tegen je wil." In het Nederlands klinkt dit als: "Ik werd gedwongen veel te drinken" of "Ik moest drie uur wachten."

Deze vorm drukt bijna altijd onvrijwilligheid of ongemak uit. De spreker was het slachtoffer van iemand anders' wil of van een situatie. Het is daarmee een belangrijk expressief hulpmiddel voor het beschrijven van vervelende ervaringen, overwerking of sociale druk.

Er zijn ook verkorte vormen in dagelijks Japans: -(a)させられる wordt soms -(a)される bij godan-werkwoorden (bijv. 飲まされる voor 飲まさせられる).

Hoe het werkt

Vorming

Causatief (させる) + Passief (られる)

Werkwoordsgroep	Stap 1: Causatief	Stap 2: Passief	Resultaat
Godan	書かせる	→ 書かせられる	書かせられる
Ichidan	食べさせる	→ 食べさせられる	食べさせられる
する	させる	→ させられる	させられる
来る	来させる	→ 来させられる	来させられる

Verkorte vormen (godan, casual)

Bij godan-werkwoorden is er een verkorte vorm die veelgebruikt is in casual Japans:

Volledig	Verkort	Voorbeeld
飲まさせられる	飲まされる	ik werd gedwongen te drinken
待たさせられる	待たされる	ik moest wachten
食べさせられる	(geen verkort)	— (ichidan heeft geen verkort)

Zinsstructuur

Rol	Patroon
Onderwerp (slachtoffer)	は/が
Actor (dwinger)	に
Object	を

Voorbeelden in context

Japans	Nederlands	Opmerking
たくさん飲まされました。(takusan nomasaremashita)	Ik werd gedwongen veel te drinken.	Sociale druk (verkort)
三時間も待たされました。(sanjikan mo matasaremashita)	Ik moest drie uur lang wachten.	Onvrijwillig wachten
嫌いな物を食べさせられました。(kirai na mono o tabesaseraremashita)	Ik werd gedwongen iets te eten wat ik niet lust.	Dwang bij eten
毎日勉強させられています。(mainichi benkyou saserarete imasu)	Ik word elke dag gedwongen te studeren.	Dagelijkse dwang
上司に残業させられました。(joushi ni zangyou saseraremashita)	Ik werd door mijn baas tot overwerken gedwongen.	Werkdruk
嫌な仕事をさせられました。(iya na shigoto o saseraremashita)	Ik moest een vervelende klus doen.	Ongewenste taak
親に早く寝させられました。(oya ni hayaku nesaseraremashita)	Ik moest vroeg naar bed van mijn ouders.	Ouderlijk gezag
謝らせられました。(ayamarasaremashita)	Ik werd gedwongen me te verontschuldigen.	Gedwongen excuus
彼に一時間待たされた。(kare ni ichijikan matasareta)	Hij liet me een uur wachten.	Casual, verkort
スピーチをさせられました。(supiichi o saseraremashita)	Ik moest een toespraak houden.	Onvrijwillig optreden

Veelgemaakte fouten

Vorming door stappen door elkaar halen

• Fout: 書いさせられる (te-vorm basis)
• Correct: 書かせられる (a-stam → causatief → passief)
• Waarom: Bouw de causatief-passieve vorm systematisch op: eerst causatief van de a-stam, dan voeg -られる toe.

Causatief-passief gebruiken voor vrijwillige acties

• Noot: Deze vorm impliceert bijna altijd onvrijwilligheid. Als je vrijwillig iets hebt gedaan, gebruik geen causatief-passief.
• Onvrijwillig: 野菜を食べさせられた (ik werd gedwongen groenten te eten)
• Vrijwillig: 野菜を食べた (ik at groenten)

Verkorte vormen niet herkennen in casual Japans

• Noot: 待たされた (verkort) is zeer gebruikelijk in casual Japans maar hetzelfde als 待たさせられた. Train je oor om beide te herkennen.

Gebruiksnotities

De causatief-passieve vorm is bijzonder expressief voor het beschrijven van sociale druk, werkomstandigheden en ongewenste ervaringen. In Japan, waar groepsharmonie belangrijk is, impliceert het gebruik van deze vorm dat je iets deed omdat de sociale situatie het vereiste, niet omdat je het wilde.

In werkomgevingen zijn uitdrukkingen als 残業させられる, プレゼンをさせられる, etc. dagelijkse realiteit voor veel werknemers.

Oefentips

• Beschrijf drie vervelende situaties die je hebt meegemaakt waarbij je iets moest doen wat je niet wilde. Gebruik de causatief-passieve vorm.
• Bouw de vorming stap voor stap op: schrijf eerst de causatieve vorm, dan de passieve vorm, dan de combinatie.
• Luister naar Japans gesproken taal (podcasts, drama) en luister of je verkorte causatief-passieven kunt herkennen.

Verwante concepten

• Vereiste: Causatieve Vorm — eerste component van deze gecombineerde vorm