Dare (Geven) in het Italiaans

Overzicht

Het werkwoord dare (geven) is een van de eerste onregelmatige werkwoorden die je tegenkomt op A1-niveau in het Italiaans. Hoewel het tot de -ARE-werkwoordfamilie behoort, volgt het niet het reguliere vervoegingspatroon. De vormen zijn kort en opvallend — sommige bestaan uit slechts twee letters — waardoor ze makkelijk te herkennen zijn, maar ook makkelijk te verwarren met andere woorden.

Naast de letterlijke betekenis van iets aan iemand geven, komt dare voor in veel alledaagse uitdrukkingen. Italianen gebruiken het om te praten over examens, over het storen van iemand en over de manier waarop je iemand formeel of informeel aanspreekt. Dare vroeg leren opent de deur naar veel veelgebruikte zinnen uit het dagelijks leven.

Omdat dare gebaseerd is op de -ARE-werkwoordfamilie, zou je al vertrouwd moeten zijn met de reguliere -ARE-uitgangen voordat je dit werkwoord aanpakt. De onregelmatigheden beperken zich tot de tegenwoordige tijd: zodra je deze zes vormen uit je hoofd kent, ben je goed voorbereid.

Hoe het werkt

Vervoeging in de tegenwoordige tijd

Persoon	Italiaans	Nederlands
io	do	ik geef
tu	dai	jij geeft
lui / lei / Lei	dà	hij / zij geeft, u geeft (formeel)
noi	diamo	wij geven
voi	date	jullie geven
loro	danno	zij geven

Merk op dat dà (derde persoon enkelvoud) een accent draagt om zich te onderscheiden van het voorzetsel da (van/door). De vormen do, dai en dà zijn duidelijk korter dan je zou verwachten van een regulier -ARE-werkwoord.

Veelgebruikte uitdrukkingen met "dare"

Uitdrukking	Betekenis	Voorbeeld
dare un esame	een examen afleggen	Domani do un esame. (Morgen leg ik een examen af.)
dare fastidio	storen / irriteren	Il rumore mi dà fastidio. (Het lawaai stoort me.)
dare del tu	tutoyeren	Mi dai del tu? (Tutoyeer je me?)
dare del Lei	vousvoyeren / u-vorm gebruiken	Le diamo del Lei. (We spreken haar met "u" aan.)
dare una mano	een handje helpen	Mi dai una mano? (Kun je me een handje helpen?)
dare un'occhiata	een blik werpen	Do un'occhiata al menu. (Ik werp een blik op het menu.)
dare la colpa	de schuld geven	Danno la colpa a me. (Ze geven mij de schuld.)
dare retta	naar iemand luisteren	Da' retta a tua madre! (Luister naar je moeder!)

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
Ti do il libro.	Ik geef je het boek.	Basisgebruik
Mi dai una mano?	Kun je me een handje helpen?	Om hulp vragen
Dà un esame domani.	Hij/Zij legt morgen een examen af.	Idiomatisch: dare un esame
Le diamo del Lei.	We spreken haar met "u" aan.	Formeel register
Danno una festa sabato.	Ze geven zaterdag een feest.	Dare una festa = een feest geven
Non date fastidio ai vicini.	Stoor de buren niet.	Dare fastidio = storen
Do un'occhiata al giornale.	Ik werp een blik op de krant.	Dare un'occhiata = een blik werpen
Dai la colpa a me?	Geef je mij de schuld?	Dare la colpa = de schuld geven
Gli do ragione.	Ik geef hem gelijk.	Dare ragione = gelijk geven
Mi dà sui nervi.	Het werkt me op de zenuwen.	Dare sui nervi = irriteren
Vi diamo il benvenuto.	We heten jullie welkom.	Dare il benvenuto = verwelkomen
Non mi danno retta.	Ze luisteren niet naar me.	Dare retta = luisteren

Veelgemaakte fouten

Het accent op "dà" vergeten

• Fout: Lui da il libro a Maria.
• Goed: Lui dà il libro a Maria.
• Waarom: Zonder accent is "da" een voorzetsel dat "van" of "door" betekent. Het accent op dà is verplicht om de werkwoordvorm aan te geven.

Reguliere -ARE-uitgangen gebruiken

• Fout: Io daro, tu dari, lui dara.
• Goed: Io do, tu dai, lui dà.
• Waarom: Dare is onregelmatig. De vormen in de tegenwoordige tijd volgen niet het standaard -ARE-patroon. Je moet ze uit je hoofd leren.

"Dare un esame" verwarren met "prendere un esame"

• Fout: Prendo un esame domani.
• Goed: Do un esame domani.
• Waarom: In het Italiaans "geef" je een examen (dare un esame), je "neemt" het niet. Dit is het tegenovergestelde van wat je in het Nederlands zou verwachten.

"Dare del tu" en "dare del Lei" verwarren

• Fout: Gli do del tu. (tegen je baas)
• Goed: Gli do del Lei.
• Waarom: Iemand tutoyeren die je met "u" zou moeten aanspreken wordt als onbeleefd beschouwd. Let op de sociale context — gebruik "dare del Lei" bij onbekenden, ouderen en in professionele situaties.

Oefentips

1. Flashcards met uitdrukkingen: Schrijf elke uitdrukking uit de tabel op een kaartje — dare un esame, dare fastidio, dare una mano, enz. Oefen ze in zinnen met alle personen (io, tu, lui...). Dit ontwikkelt zowel de vervoeging als de woordenschat.

2. Dagelijkse zinnen: Beschrijf elke dag drie dingen die je aan iemand geeft, leent of overhandigt. "Do un consiglio a un amico," "Dai il telefono a tua sorella," "Diamo il benvenuto ai nuovi studenti." Zo wordt dare vanzelfsprekend in context.

3. Accentoefening: Schrijf vijf zinnen waarin je "da" (voorzetsel) en "dà" (werkwoord) afwisselt. Lees ze hardop voor en controleer of het accent op de juiste plek staat.

Verwante concepten

• Vereiste: Reguliere -ARE-werkwoorden — leer het standaardpatroon voordat je de onregelmatigheden van dare aanpakt
• Verwant: Essere (zijn) — een ander essentieel onregelmatig werkwoord op A1-niveau
• Verwant: Avere (hebben) — het andere fundamentele onregelmatige werkwoord, ook rijk aan idiomatische uitdrukkingen
• Verwant: Fare (doen/maken) — een ander kort onregelmatig -ARE-werkwoord met veel uitdrukkingen