Condicional compuesto in het Spaans

In het kort

De condicional compuesto drukt uit wat onder andere omstandigheden in het verleden zou zijn gebeurd: Habría ido, pero estaba enfermo — ‘Ik zou zijn gegaan, maar ik was ziek.’ Je vormt deze tijd met de condicional van haber (habría, habrías...) plus een voltooid deelwoord zoals hablado, comido of vivido.

Overzicht

De condicional compuesto heet in het Nederlands vaak de voltooid verleden toekomende tijd of de voltooide voorwaardelijke wijs. De naam is minder belangrijk dan de gedachte erachter: je kijkt terug op een mogelijkheid die niet werkelijkheid werd, of je beoordeelt achteraf wat mogelijk, wenselijk of waarschijnlijk was. Daarom komt deze vorm veel voor bij spijt, gemiste kansen, verwijten en verklaringen achteraf.

Dit onderwerp hoort bij B2 en bouwt voort op de condicional simple. Vergelijk viajaría (‘ik zou reizen’) met habría viajado (‘ik zou hebben gereisd’). De eerste vorm gaat meestal over een niet-werkelijke of voorwaardelijke handeling in het heden of de toekomst; de tweede plaatst die handeling vóór een moment in het verleden.

Voor Nederlandstaligen voelt de basisbetekenis vertrouwd: habría comprado komt vaak overeen met ‘zou hebben gekocht’. Toch verschillen de talen in de bouw. In het Spaans staat altijd een vorm van het hulpwerkwoord haber plus één onveranderlijk deelwoord. Het Nederlandse onderscheid tussen ‘zou hebben gedaan’ en ‘zou zijn vertrokken’ bestaat hier dus niet: beide krijgen haber.

Hoe het werkt

De basisformule

onderwerp + condicional van haber + voltooid deelwoord

Een voltooid deelwoord is de werkwoordsvorm die in het Nederlands bijvoorbeeld in ‘heeft gewerkt’ of ‘is vertrokken’ staat. In het Spaans maak je een regelmatig deelwoord zo:

Infinitief	Uitgang	Voorbeeld	Deelwoord
werkwoord op -ar	-ado	hablar	hablado
werkwoord op -er	-ido	comer	comido
werkwoord op -ir	-ido	vivir	vivido

De condicional van haber is voor alle werkwoorden hetzelfde:

Persoon	Vorm van haber	Voorbeeld met salir	Nederlandse betekenis
yo	habría	habría salido	ik zou zijn vertrokken
tú	habrías	habrías salido	jij zou zijn vertrokken
él, ella, usted	habría	habría salido	hij/zij/u zou zijn vertrokken
nosotros/as	habríamos	habríamos salido	wij zouden zijn vertrokken
vosotros/as	habríais	habríais salido	jullie zouden zijn vertrokken
ellos, ellas, ustedes	habrían	habrían salido	zij/jullie zouden zijn vertrokken

Let op de accenten in alle vormen: habría, habrías, habríamos, habríais, habrían. Het accent houdt de klemtoon op de í.

Het deelwoord verandert niet

Na haber blijft het deelwoord onveranderd. Het past zich dus niet aan het geslacht of het aantal van het onderwerp of voorwerp aan:

• Ella habría llegado antes. — Zij zou eerder zijn aangekomen.
• Ellas habrían llegado antes. — Zij zouden eerder zijn aangekomen.
• Habríamos comprado las entradas. — Wij zouden de kaartjes hebben gekocht.

Niet habrían llegadas en niet habríamos compradas. Dat is een belangrijke regel, ook als het woord vóór of na het werkwoord vrouwelijk of meervoudig is.

Veelvoorkomende onregelmatige deelwoorden

De onregelmatigheid zit niet in haber, maar soms in het deelwoord.

Werkwoord	Deelwoord	Voorbeeld
abrir	abierto	Habría abierto la ventana.
decir	dicho	Te lo habría dicho.
escribir	escrito	Habríamos escrito antes.
hacer	hecho	Lo habrían hecho.
poner	puesto	Habrías puesto la mesa.
romper	roto	Se habría roto.
ver	visto	Lo habría visto.
volver	vuelto	Habrían vuelto tarde.

Ontkenning, vragen en voornaamwoorden

Voor een ontkenning zet je no vóór de vorm van haber: No habría aceptado (‘ik zou niet hebben ingestemd’). In een vraag blijft de werkwoordsvorm bij elkaar: ¿Habrías venido? (‘Zou je zijn gekomen?’).

Een objectvoornaamwoord vervangt degene of datgene waarop de handeling gericht is, zoals ‘het’ in ‘ik zou het hebben gezegd’. In het Spaans staat zo’n voornaamwoord vóór haber:

• Lo habría comprado. — Ik zou het hebben gekocht.
• Te habría llamado. — Ik zou je hebben gebeld.
• Se lo habríamos explicado. — We zouden het hem/haar/hun hebben uitgelegd.
• No me habría acordado. — Ik zou het me niet hebben herinnerd.

Splits de twee werkwoordsvormen niet: habría lo comprado is fout.

In een niet-werkelijke voorwaarde met si

Bij een onwerkelijke situatie in het verleden staat gewoonlijk:

si + pluscuamperfecto de subjuntivo, condicional compuesto

De subjuntivo is een werkwoordsvorm die het Spaans onder meer voor niet-werkelijke of veronderstelde situaties gebruikt. Het pluscuamperfecto de subjuntivo bestaat uit hubiera/hubiese plus een deelwoord.

• Si hubiera tenido tiempo, habría ido contigo. — Als ik tijd had gehad, was ik met je meegegaan.
• Habríamos llegado antes si no hubiera habido tráfico. — We waren eerder aangekomen als er geen verkeer was geweest.

De si-zin geeft de niet-vervulde voorwaarde; de habría-zin geeft het denkbeeldige gevolg. De volgorde mag omgekeerd worden, maar de vormen wisselen niet van functie. In verzorgde standaardtaal vermijd je daarom si habría tenido.

Voorbeelden in context

Spaans	Nederlands	Toelichting
Habría querido venir, pero tenía que trabajar.	Ik had graag willen komen, maar ik moest werken.	Onvervulde wens
Habría salido si no hubiera llovido.	Hij/zij zou zijn weggegaan als het niet had geregend.	Niet-werkelijk gevolg
Habrías debido decírmelo antes.	Je had het me eerder moeten zeggen.	Kritiek achteraf
Habría podido hacerlo sola.	Zij had het alleen kunnen doen.	Mogelijkheid in het verleden
Si me hubieras avisado, te habría esperado.	Als je me had gewaarschuwd, had ik op je gewacht.	Voorwaarde en gevolg
Nos habríamos quedado una noche más.	We zouden nog een nacht zijn gebleven.	Gemiste mogelijkheid
Sin tu ayuda, no habríamos terminado a tiempo.	Zonder jouw hulp waren we niet op tijd klaar geweest.	Voorwaarde met sin
Yo no habría tomado esa decisión.	Ik zou die beslissing niet hebben genomen.	Oordeel achteraf
¿Qué habrías hecho tú en mi lugar?	Wat zou jij in mijn plaats hebben gedaan?	Denkbeeldige vraag
Te lo habría contado, pero prometí guardar el secreto.	Ik zou het je hebben verteld, maar ik beloofde het geheim te bewaren.	Niet-uitgevoerde bedoeling
Según la prensa, el acuerdo se habría firmado en mayo.	Volgens de pers zou de overeenkomst in mei zijn ondertekend.	Onbevestigd bericht
A esas horas ya habrían llegado a casa.	Rond die tijd waren ze waarschijnlijk al thuisgekomen.	Vermoeden over een eerder verleden

Veelgemaakte fouten

Haber vervangen door tener

• Fout: Tendría comprado el billete.
• Goed: Habría comprado el billete.
• Waarom: Nederlands ‘hebben’ kan bezit of een hulpwerkwoord uitdrukken. Spaans maakt dat onderscheid: tener betekent bezit hebben; voltooide tijden worden met haber gevormd.

Het Nederlandse hulpwerkwoord ‘zijn’ letterlijk overnemen

• Fout: Sería llegado antes.
• Goed: Habría llegado antes.
• Waarom: Ook bij beweging en verandering gebruikt het Spaans haber: habría llegado, habría salido, habría nacido.

De condicional na si zetten

• Fout: Si habría sabido, no habría venido.
• Goed: Si hubiera sabido, no habría venido.
• Waarom: In een niet-werkelijke voorwaarde over het verleden vraagt si om hubiera/hubiese plus deelwoord. De condicional compuesto staat normaal in het gevolg.

Het deelwoord laten overeenkomen

• Fout: Ellas habrían llegadas tarde.
• Goed: Ellas habrían llegado tarde.
• Waarom: Na haber is het deelwoord onveranderlijk.

Een voornaamwoord tussen de werkwoorden plaatsen

• Fout: Habría te llamado.
• Goed: Te habría llamado.
• Waarom: Onbeklemtoonde voornaamwoorden zoals me, te, lo, la, le en se staan vóór de vervoegde vorm habría.

De eenvoudige en voltooide condicional verwisselen

• Minder passend: Lo haría ayer, pero no tuve tiempo.
• Goed: Lo habría hecho ayer, pero no tuve tiempo.
• Waarom: Haría betekent ‘zou doen’ en kijkt niet vanzelf terug op een gemiste handeling. Habría hecho betekent ‘zou hebben gedaan’.

Gebruiksnotities

De Nederlandse vertaling hoeft niet altijd letterlijk ‘zou hebben’ te bevatten. Bij modale werkwoorden — werkwoorden als poder (‘kunnen’), deber (‘moeten’) en querer (‘willen’) — klinkt een natuurlijkere Nederlandse voltooide tijd vaak beter:

• Habrías debido llamar. — Je had moeten bellen.
• Habríamos podido ganar. — We hadden kunnen winnen.
• Habría querido ayudarte. — Ik had je graag willen helpen.

Deberías haber llamado en habrías debido llamar liggen dicht bij elkaar en betekenen beide vaak ‘je had moeten bellen’. De eerste bouwt vanuit de eenvoudige condicional van deber plus een voltooide infinitief (haber llamado); de tweede is de condicional compuesto van deber. In dagelijks taalgebruik is deberías haber... vaak directer en gebruikelijker. Het verschil is meestal een kwestie van nadruk en formulering, niet van een volledig andere gebeurtenis.

De vorm kan ook afstand scheppen tot onbevestigde informatie, vooral in journalistieke of formele taal: El ministro habría dimitido betekent dat de minister volgens berichten zou zijn afgetreden, maar dat de schrijver dit niet als bevestigd feit presenteert. In alledaagse gesprekken gebruikt men hiervoor ook omschrijvingen als al parecer (‘blijkbaar’) of según dicen (‘naar men zegt’).

Verder dan de basis

Een vermoeden vanuit een punt in het verleden

Net zoals de eenvoudige condicional een vermoeden over het verleden kan uitdrukken — Serían las diez (‘het zal een uur of tien zijn geweest’) — kan de condicional compuesto gissen naar iets dat daarvóór al was gebeurd:

• Cuando llamé, ya habrían salido. — Toen ik belde, waren ze waarschijnlijk al vertrokken.
• ¿Por qué no contestó? Se habría quedado dormido. — Waarom nam hij niet op? Hij zal wel in slaap zijn gevallen.

Dit gebruik gaat niet noodzakelijk over een gemiste kans. De spreker maakt een gevolgtrekking zonder volledige zekerheid. De context bepaalt dus of habría salido ‘zou zijn vertrokken’ of ‘zal wel zijn vertrokken’ betekent.

Toekomst-in-het-verleden, al voltooid

In indirecte rede kan de vorm aangeven dat iets volgens een uitspraak in het verleden vóór een later tijdstip voltooid zou zijn:

• Dijo que para el viernes habría terminado el informe. — Hij zei dat hij het verslag vrijdag af zou hebben.
• Pensábamos que ya habrían llegado. — We dachten dat ze al aangekomen zouden zijn.

Hier hoeft niets onwerkelijk te zijn. De vorm geeft vooral de tijdsverhouding weer: vanuit een verleden standpunt lag de voltooiing nog in het verschiet.

Hubiera als alternatief in de hoofdzin

In sommige contexten, vooral bij spijt, wensen en niet-werkelijke gevolgen, hoor je hubiera waar ook habría mogelijk is: Nunca lo hubiera imaginado (‘dat had ik nooit gedacht’) of Me hubiera gustado ir (‘ik had graag willen gaan’). Dit is wijdverbreid en correct Spaans. Voor een helder basispatroon is het nuttig eerst si hubiera... habría... te beheersen; daarna leer je zulke gangbare varianten herkennen. Gebruik in een si-zin zelf nog steeds geen habría voor de niet-vervulde voorwaarde.

Oefentips

1. Maak tweetallen. Zet een zin in de condicional simple naast de voltooide variant: Viajaría más tegenover Habría viajado más. Benoem steeds of je over nu/toekomst of over een gemist verleden praat.
2. Bouw oorzaak en gevolg. Schrijf vijf zinnen volgens Si hubiera..., habría.... Wissel daarna de volgorde om zonder de werkwoordsvormen te veranderen.
3. Oefen vaste combinaties hardop. Gebruik vooral habría querido, habría podido, habría debido en habría sido. Deze vormen komen vaak voor en helpen je het ritme van haber + deelwoord automatisch te maken.

Verwante onderwerpen

• Vooraf: Condicional simple — de uitgangen van habría en de basisbetekenis van de voorwaardelijke wijs.
• Vervolg: Voorwaardelijke zinnen over het verleden — combineert si hubiera... met habría... in volledige niet-werkelijke voorwaarden.