Dopełniacz saksoński w języku angielskim

W skrócie

Aby powiedzieć, że coś należy do osoby lub jest z nią związane, po właścicielu dodaj 's: Anna's phone — „telefon Anny”. Po regularnej liczbie mnogiej zakończonej na -s stawia się tylko apostrof: my parents' house. Nieregularna liczba mnoga, która nie kończy się na -s, otrzymuje zwykłe 's: the children's toys.

Omówienie

Possessive 's to angielska konstrukcja dzierżawcza, tradycyjnie nazywana po polsku dopełniaczem saksońskim. Pokazuje nie tylko własność w dosłownym sensie, lecz także rodzinę, autorstwo, miejsce pracy, część pewnej całości albo inną bliską relację: Marta's brother, the company's website, today's meeting. Rzeczownik (czyli wyraz nazywający osobę, rzecz, miejsce lub pojęcie) z końcówką 's stoi przed tym, co opisuje.

To jedna z podstawowych konstrukcji poziomu A1. Polski szyk często działa odwrotnie: mówimy „rower Tomka”, najpierw nazywając rzecz, a potem osobę. Po angielsku właściciel zwykle pojawia się pierwszy: Tomek's bike. Warto więc uczyć się całych par, a nie tylko samego apostrofu.

Obok 's istnieje konstrukcja of + rzeczownik, na przykład the end of the movie. Najprostsza wskazówka brzmi: przy ludziach, zwierzętach, organizacjach i określeniach czasu często wybiera się 's, a przy rzeczach oraz dłuższych opisach — of. Nie jest to jednak sztywny podział; naturalność zależy także od długości wyrażenia i przyjętego sposobu mówienia.

Jak to działa

Podstawowy szyk

Schemat ma postać:

właściciel lub osoba związana + 's + rzecz należąca albo powiązana

• Julia's passport — paszport Julii
• the doctor's office — gabinet lekarza
• our neighbour's dog — pies naszego sąsiada

W polskim odpowiednik właściciela najczęściej stoi po rzeczy: „paszport Julii”. W angielskim całe wyrażenie dzierżawcze zajmuje miejsce określenia przed rzeczownikiem. Dlatego nie mówimy the passport Julia's.

Liczba pojedyncza: dodaj 's

Do rzeczownika w liczbie pojedynczej dodaje się 's, niezależnie od tego, na jaką literę kończy się jego zapis:

Rodzaj wyrazu	Budowa	Przykład	Znaczenie
imię	imię + 's	Olivia's keys	klucze Olivii
osoba lub zawód	rzeczownik + 's	the teacher's desk	biurko nauczyciela
zwierzę	rzeczownik + 's	the cat's bowl	miska kota
wyraz zakończony na s	rzeczownik + 's	James's laptop	laptop Jamesa

Przy imionach zakończonych na s forma James's jest dziś bardzo częsta i zgodna z wieloma normami redakcyjnymi. Można też spotkać James', zwłaszcza w tekstach stosujących inną konwencję. Najważniejsze jest konsekwentne trzymanie się jednego stylu.

Liczba mnoga zakończona na -s: dodaj tylko apostrof

Jeżeli rzeczownik jest już regularną liczbą mnogą i kończy się na -s, nie dodaje się kolejnego s:

• the students' books — książki uczniów
• my friends' apartment — mieszkanie moich przyjaciół
• the dogs' owner — właściciel psów

Położenie apostrofu zmienia znaczenie:

Forma	Znaczenie
the student's bag	torba jednego ucznia
the students' bags	torby co najmniej dwóch uczniów
the girl's room	pokój jednej dziewczynki
the girls' room	pokój dziewczynek

W wymowie te pary często brzmią tak samo. Różnicę pokazują kontekst i zapis.

Nieregularna liczba mnoga: dodaj 's

Jeśli forma mnoga nie kończy się na -s, stosuje się 's, tak samo jak przy liczbie pojedynczej:

• the children's toys — zabawki dzieci
• the men's changing room — szatnia męska
• women's shoes — buty damskie
• people's opinions — opinie ludzi

To ważne: samo znaczenie mnogie nie wystarcza, by postawić tylko apostrof. Trzeba spojrzeć na rzeczywiste zakończenie wyrazu.

Całe wyrażenie przed 's

Końcówka należy do końca całej grupy słów wskazującej właściciela:

• my older sister's car — samochód mojej starszej siostry
• the man next door's garden — ogród mężczyzny z sąsiedztwa
• my brother-in-law's job — praca mojego szwagra

Nie trzeba dodawać 's do każdego wyrazu. W my older sister's car właścicielem jest całe my older sister, a końcówka pojawia się dopiero na końcu tej grupy.

Wspólna i oddzielna własność

Gdy dwie osoby wspólnie mają jedną rzecz, 's dodaje się tylko do drugiego imienia:

• Emma and Leo's flat — wspólne mieszkanie Emmy i Leo

Gdy każda osoba ma własną rzecz, końcówkę otrzymują oba imiona:

• Emma's and Leo's flats — mieszkanie Emmy i mieszkanie Leo

To rozróżnienie przydaje się także bez dosłownej własności: Mum and Dad's decision oznacza wspólną decyzję rodziców.

Kiedy użyć of

Konstrukcja of + rzeczownik jest szczególnie naturalna przy rzeczach, częściach, abstrakcyjnych pojęciach i rozbudowanych określeniach:

• the end of the movie — koniec filmu
• the roof of the building — dach budynku
• the purpose of the meeting — cel spotkania
• the opinion of the people who live here — opinia ludzi, którzy tu mieszkają

Przy osobie zazwyczaj naturalniejsze jest 's: Maya's address, nie the address of Maya. Z kolei przy przedmiotach angielski często dopuszcza kilka rozwiązań. Można powiedzieć the car's engine, the engine of the car albo po prostu the car engine. O wyborze decydują zwyczaj językowy, długość wyrażenia i to, na czym skupia się zdanie.

's a przymiotniki dzierżawcze

Formy my, your, his, her, its, our, their wskazują właściciela bez podawania jego imienia lub nazwy. Nie łączy się ich z dodatkowym 's:

• Anna's coat — płaszcz Anny
• her coat — jej płaszcz
• nie: her's coat

Przed nazwą właściciela zwykle nie stawia się osobnego the: John's car, nie the John's car. Rodzajnik może jednak należeć do opisu tej osoby: the doctor's car, the children's room.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Objaśnienie
John's car is outside.	Samochód Johna stoi na zewnątrz.	Jedna osoba: 's.
My parents' house is near the station.	Dom moich rodziców jest niedaleko stacji.	Regularna liczba mnoga na -s: sam apostrof.
The children's toys are in the living room.	Zabawki dzieci są w salonie.	Nieregularna liczba mnoga: 's.
We didn't like the end of the movie.	Nie podobało nam się zakończenie filmu.	Przy części rzeczy naturalne jest of.
Where is Sofia's passport?	Gdzie jest paszport Sofii?	Imię właścicielki stoi przed rzeczą.
The dog's water bowl is empty.	Miska psa na wodę jest pusta.	Zwierzęta często łączą się z 's.
The two teachers' offices are upstairs.	Gabinety obu nauczycieli są na piętrze.	Wielu nauczycieli: apostrof po s.
The women's team won the final.	Drużyna kobiet wygrała finał.	Women nie kończy się na -s.
This is my sister's favourite café.	To ulubiona kawiarnia mojej siostry.	Relacja, niekoniecznie własność.
Today's meeting starts at nine.	Dzisiejsze spotkanie zaczyna się o dziewiątej.	Określenie czasu z 's.
We need two weeks' notice.	Potrzebujemy dwutygodniowego wyprzedzenia.	Liczba mnoga na -s oznacza miarę czasu.
Sam and Alex's son is five.	Syn Sama i Alexa ma pięć lat.	Jedno dziecko wspólne dla dwóch osób.
Sam's and Alex's desks are by the window.	Biurko Sama i biurko Alexa stoją przy oknie.	Każda osoba ma własne biurko.
The company's new website is easy to use.	Nowa strona firmy jest łatwa w obsłudze.	Organizacja może występować z 's.
The colour of the walls makes the room warmer.	Kolor ścian sprawia, że pokój wydaje się cieplejszy.	Przy cesze rzeczy konstrukcja of brzmi naturalnie.

Częste błędy

Apostrof przed s w regularnej liczbie mnogiej

• Błędnie: my parent's house — jeśli chodzi o oboje rodziców
• Poprawnie: my parents' house
• Dlaczego: Parents jest liczbą mnogą zakończoną na -s, więc apostrof stoi po s. Forma parent's odnosi się do jednego rodzica.

Sam apostrof po nieregularnej liczbie mnogiej

• Błędnie: the childrens' toys
• Poprawnie: the children's toys
• Dlaczego: Children jest już liczbą mnogą i nie kończy się na -s. Otrzymuje więc pełne 's. Sam zapis childrens nie jest poprawną liczbą mnogą.

Polski szyk wyrazów

• Błędnie: the bicycle Adam's
• Poprawnie: Adam's bicycle
• Dlaczego: W przeciwieństwie do polskiego „rower Adama” angielskie określenie z 's stoi przed rzeczownikiem, którego dotyczy.

Niepotrzebny rodzajnik przed imieniem

• Błędnie: the Marta's phone
• Poprawnie: Marta's phone
• Dlaczego: Marta's samo określa, o który telefon chodzi. Nie dodaje się przed nim the. Rodzajnik jest potrzebny w takich grupach jak the manager's phone, bo opisuje wyraz manager.

Apostrof użyty do zwykłej liczby mnogiej

• Błędnie: three book's, two dog's
• Poprawnie: three books, two dogs
• Dlaczego: Apostrof nie tworzy zwykłej liczby mnogiej. Pojawia się tu tylko wtedy, gdy wyrażamy relację dzierżawczą, na przykład the two dogs' bowls.

Mylenie its i it's

• Błędnie: The company changed it's name.
• Poprawnie: The company changed its name.
• Dlaczego: Its to forma dzierżawcza „jego/jej” odnosząca się do rzeczy lub zwierzęcia. It's jest skrótem od it is albo it has. Zaimki dzierżawcze, takie jak its, yours, hers, ours i theirs, nie mają apostrofu.

Uwagi o użyciu

's oznacza znacznie więcej niż prawną własność. W Laura's brother chodzi o relację rodzinną, w Picasso's paintings o autorstwo, a w the doctor's advice o źródło informacji. Dlatego polskie pytanie „czy to naprawdę do kogoś należy?” nie zawsze pomaga wybrać konstrukcję.

Końcówka jest bardzo naturalna z ludźmi, zwierzętami, grupami i instytucjami: the horse's leg, the government's decision, Poland's economy. Często łączy się też z czasem i miarą: yesterday's news, a day's work, three months' rent, a dollar's worth. W tych przykładach nie trzeba zastępować jej konstrukcją z of.

W nazwach sklepów, gabinetów i domów można pominąć rzeczownik, jeśli znaczenie jest oczywiste: I'm at the dentist's znaczy „jestem u dentysty”, a We're having dinner at Kate's — „jemy kolację u Kate”. Apostrof z s pozostaje, choć słowo office, home lub place nie zostało wypowiedziane.

Wymowa końcówki podlega tym samym ogólnym zasadom co liczba mnoga -s: może brzmieć /s/, /z/ albo /ɪz/. Dla początkującego ważniejsze jest jednak poprawne budowanie szyku; wymowę najlepiej przyswajać razem z całym wyrażeniem, na przykład Kate's bag czy James's office.

Poziom wyżej: zastosowania zaawansowane

Poniższych konstrukcji nie trzeba opanować od razu na A1, ale często występują w codziennym angielskim.

Łańcuch kilku relacji

Można połączyć więcej niż jedną formę dzierżawczą:

• Anna's brother's car — samochód brata Anny
• my friend's daughter's school — szkoła córki mojego znajomego

Gramatycznie takie łańcuchy są poprawne, lecz długie wersje stają się trudne do odczytania. Wtedy lepiej przebudować zdanie, na przykład the school attended by my friend's daughter albo użyć of, jeśli brzmi to naturalnie.

Konstrukcja typu a friend of mine

Angielski dopuszcza tak zwany podwójny dopełniacz, czyli połączenie of z niezależną formą dzierżawczą:

• a friend of Marta's — jeden ze znajomych Marty
• that idea of Tom's — ten pomysł Toma

A friend of Marta's zwykle sugeruje, że Marta ma więcej znajomych, a wskazywana osoba jest jedną z nich. Konstrukcja a friend of Marta jest możliwa w pewnych kontekstach, ale w zwykłej rozmowie forma z Marta's często brzmi naturalniej.

Formy z else i zaimkami nieokreślonymi

's może pojawić się po całym wyrażeniu zakończonym na else:

• someone else's coat — płaszcz kogoś innego
• nobody else's problem — problem nikogo innego

Podobnie działa somebody's, anybody's czy everyone's. Mimo że everyone odnosi się znaczeniowo do wielu osób, gramatycznie ma formę pojedynczą i otrzymuje 's.

's jako skrót i jako forma dzierżawcza

Ten sam zapis może mieć różne funkcje:

• Maria's bag — 's wskazuje relację dzierżawczą
• Maria's tired — 's jest skrótem od is
• Maria's finished the report — 's jest skrótem od has

Rozpoznanie zależy od następnego wyrazu. Po dzierżawczym 's zwykle pojawia się rzeczownik, natomiast po skrócie od is może stać przymiotnik lub forma z -ing, a po skrócie od has — imiesłów czasu przeszłego (forma taka jak finished lub gone używana w czasach z have).

Jak ćwiczyć

1. Odwracaj polski szyk. Zapisz pięć wyrażeń, na przykład „telefon mamy”, „pokój dzieci” i „decyzja firmy”. Najpierw zaznacz właściciela, potem umieść go przed rzeczą i dobierz 's albo sam apostrof.
2. Ćwicz kontrast liczby pojedynczej i mnogiej. Twórz pary: the student's book — the students' books, the child's toy — the children's toys. Czytaj je w pełnych zdaniach, aby kontekst utrwalał różnicę niewidoczną czasem w wymowie.
3. Porównuj 's z of. Podczas czytania zaznaczaj przykłady obu konstrukcji. Sprawdź, czy określenie dotyczy osoby, organizacji, czasu, rzeczy czy długiej grupy słów; w ten sposób wyrobisz wyczucie naturalnego wyboru zamiast uczyć się jednej absolutnej reguły.

Powiązane zagadnienia

• Najpierw warto znać: Przymiotniki dzierżawcze — formy my, your, his, her, its, our, their wyrażają podobne relacje bez podawania właściciela z 's.