Zaimki dopełnieniowe w języku angielskim

W skrócie

Zaimki me, you, him, her, it, us, them zastępują osoby lub rzeczy, na które skierowana jest czynność: Anna knows Tom → Anna knows him. Stosuje się je także po przyimkach: with her, for us, to them. W odróżnieniu od polszczyzny angielska forma zależy przede wszystkim od funkcji w zdaniu, a nie od konkretnego przypadku.

Omówienie

Zaimki dopełnieniowe to formy zaimków osobowych używane jako dopełnienie, czyli element wskazujący osobę lub rzecz, której dotyczy czynność. W zdaniu She called me słowo she jest podmiotem (wykonawcą czynności), a me — dopełnieniem (osobą, do której zadzwoniono). Zaimki pozwalają uniknąć ciągłego powtarzania rzeczowników i imion: zamiast I saw Marta and I spoke to Marta naturalniej powiedzieć I saw Marta and I spoke to her.

To podstawowe zagadnienie na poziomie A1. Najważniejsza zasada jest prosta: przed czasownikiem zwykle stoi forma podmiotowa, na przykład I, he, we, a po czasowniku lub przyimku — forma dopełnieniowa, na przykład me, him, us. Nie trzeba przy tym rozstrzygać, czy polski odpowiednik jest w bierniku, celowniku albo innym przypadku. Angielski ma jeden wspólny zestaw form dopełnieniowych.

Dla osoby mówiącej po polsku istotne są dwie różnice. Po pierwsze, w polszczyźnie końcówka czasownika często pozwala pominąć zaimek, natomiast w angielskim podmiot jest zazwyczaj obowiązkowy: Ona mnie zna to She knows me, nie samo Knows me. Po drugie, polskie formy mnie, mi, mną mogą odpowiadać jednemu angielskiemu me: see me, give me, with me. O właściwym znaczeniu decydują czasownik i przyimek.

Jak to działa

Pełny zestaw form

Osoba	Forma podmiotowa	Forma dopełnieniowa	Typowe polskie odpowiedniki
1. osoba liczby pojedynczej	I	me	mnie, mi, mną
2. osoba liczby pojedynczej	you	you	cię, ciebie, tobie, tobą
3. osoba liczby pojedynczej, mężczyzna	he	him	go, jego, jemu, nim
3. osoba liczby pojedynczej, kobieta	she	her	ją, jej, nią
3. osoba liczby pojedynczej, rzecz lub zwierzę	it	it	to, je, temu, tym
1. osoba liczby mnogiej	we	us	nas, nam, nami
2. osoba liczby mnogiej	you	you	was, wam, wami
3. osoba liczby mnogiej	they	them	ich, im, nimi

Formy you i it wyglądają tak samo w roli podmiotu i dopełnienia. Ich funkcję rozpoznaje się po miejscu i sensie zdania:

• You know Anna. — To ty znasz Annę; you jest podmiotem.
• Anna knows you. — Anna zna ciebie; you jest dopełnieniem.
• It surprised me. — To mnie zaskoczyło; it jest podmiotem.
• I expected it. — Spodziewałem się tego; it jest dopełnieniem.

Po czasowniku

Zaimka dopełnieniowego używa się, gdy dana osoba lub rzecz jest odbiorcą albo celem czynności:

podmiot + czasownik + zaimek dopełnieniowy

• They invited us. — Zaprosili nas.
• I understand you. — Rozumiem cię.
• We bought it yesterday. — Kupiliśmy to wczoraj.

Nie każdy czasownik przyjmuje dopełnienie bez przyimka. Trzeba uczyć się typowego połączenia jako całości: listen to her — „słuchać jej”, ale hear her — „słyszeć ją”. Polski odpowiednik nie zawsze podpowiada angielską konstrukcję.

Po przyimku

Po przyimkach, takich jak to, for, with, from, about, at czy between, również występuje forma dopełnieniowa:

• This letter is for him. — Ten list jest dla niego.
• Come with us. — Chodź z nami.
• She talked about them. — Rozmawiała o nich.
• Please sit between me and Anna. — Usiądź proszę między mną a Anną.

Przyimek należy do angielskiej konstrukcji i nie zawsze odpowiada polskiemu przyimkowi. Mówimy wait for us („czekać na nas”), look at her („patrzeć na nią”) i ask him („zapytać go”, bez przyimka).

Dopełnienie bliższe i dalsze

Dopełnienie bliższe to osoba lub rzecz bezpośrednio objęta czynnością, a dopełnienie dalsze — najczęściej odbiorca czegoś. Te nazwy pomagają opisać zdanie, ale na początku ważniejszy jest szyk:

• I gave her the key. — Dałem jej klucz.
• I gave the key to her. — Dałem klucz jej.

W pierwszym wariancie zaimek odbiorcy stoi zaraz po czasowniku i nie ma przed nim to. W drugim przed zaimkiem pojawia się to. Gdy oba dopełnienia są zaimkami, zwykle naturalniejsza jest konstrukcja rzecz + to + odbiorca:

• I gave it to them. — Dałem to im.
• Send it to me. — Wyślij mi to.

Zdanie I gave them it może pojawić się w niektórych odmianach angielskiego, ale w neutralnym języku lepiej wybrać I gave it to them.

Jak wybrać him, her, it lub them

W odniesieniu do znanej osoby zwykle wybiera się him albo her zgodnie z tym, jak ta osoba jest określana. It odnosi się przede wszystkim do rzeczy, pojęć, sytuacji, a często także do zwierzęcia, którego płeć nie jest znana lub nie ma znaczenia. O zwierzęciu domowym można jednak powiedzieć him albo her, jeśli traktuje się je indywidualnie.

Them oznacza nie tylko „ich/je” w liczbie mnogiej. W dzisiejszym angielskim może również odnosić się do jednej osoby, gdy jej płeć jest nieznana, nieistotna albo osoba używa zaimka they: Someone left their phone. Can you give it to them? Ta konstrukcja jest powszechna, ale początkujący mogą najpierw opanować podstawowe użycie them w liczbie mnogiej.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Objaśnienie
She loves him.	Ona go kocha.	Him zastępuje mężczyznę.
Can you help me?	Czy możesz mi pomóc?	Po help nie używa się tutaj przyimka.
I gave it to them.	Dałem to im.	Najpierw rzecz, potem odbiorcy po to.
He's waiting for us.	On na nas czeka.	Czasownik wait łączy się z for.
We see her every morning.	Widzimy ją każdego ranka.	Dopełnienie bezpośrednio po czasowniku.
Please call me after work.	Zadzwoń do mnie po pracy.	Angielskie call someone nie wymaga to.
This seat is for you.	To miejsce jest dla ciebie.	Forma dopełnieniowa po for.
I don't understand them.	Nie rozumiem ich.	Them odnosi się do kilku osób.
Take it with you.	Weź to ze sobą.	Oba zaimki mają formę dopełnieniową.
Our neighbours invited us to dinner.	Nasi sąsiedzi zaprosili nas na kolację.	Us zastępuje grupę obejmującą mówiącego.
Could you send her the address?	Czy możesz wysłać jej adres?	Odbiorca stoi przed nazwą wysyłanej rzeczy.
I spoke to him about the problem.	Rozmawiałem z nim o problemie.	Połączenie speak to someone.
Don't look at me like that.	Nie patrz tak na mnie.	Po look potrzebne jest at.
The manager wants to meet you and me.	Kierownik chce się spotkać z tobą i ze mną.	Całe połączenie jest dopełnieniem czasownika meet.
If a customer calls, please talk to them.	Jeśli zadzwoni klient lub klientka, porozmawiaj z tą osobą.	Pojedyncze them, gdy płeć osoby nie jest określona.

Typowe błędy

1. Forma podmiotowa po czasowniku

• Błędnie: She knows he.
• Poprawnie: She knows him.
• Dlaczego: He jest formą podmiotową, czyli oznacza wykonawcę czynności. Osoba, którą ktoś zna, jest dopełnieniem, więc potrzebne jest him.

2. Forma dopełnieniowa jako zwykły podmiot

• Błędnie: Me work here.
• Poprawnie: I work here.
• Dlaczego: Przed czasownikiem work zaimek jest wykonawcą czynności. W standardowym zdaniu trzeba użyć formy podmiotowej I.

3. Pomijanie angielskiego podmiotu na wzór polski

• Błędnie: Can help me?
• Poprawnie: Can you help me?
• Dlaczego: Polskie „Możesz mi pomóc?” nie wymaga wypowiedzianego „ty”, ale w angielskim pytaniu potrzebny jest podmiot you.

4. Dosłowne przenoszenie polskiego przyimka

• Błędnie: I'm waiting on you. — gdy chodzi o zwykłe „Czekam na ciebie”.
• Poprawnie: I'm waiting for you.
• Dlaczego: Połączeń czasownika z przyimkiem nie tłumaczy się słowo w słowo. Neutralne wait for someone oznacza „czekać na kogoś”. W części odmian wait on ma inne lub regionalne zastosowania, więc nie jest bezpiecznym podstawowym odpowiednikiem.

5. Dodawanie to tam, gdzie czasownik go nie wymaga

• Błędnie: Please call to me later.
• Poprawnie: Please call me later.
• Dlaczego: W znaczeniu „zadzwonić do kogoś” czasownik call przyjmuje dopełnienie bezpośrednio. Podobnie jest z ask me, help her, tell us.

6. Użycie I w połączeniu po przyimku

• Błędnie: This is between you and I.
• Poprawnie: This is between you and me.
• Dlaczego: Przyimek between wymaga formy dopełnieniowej. Wersję z I można czasem usłyszeć jako próbę brzmienia bardziej formalnie, ale nie jest ona zgodna ze standardową regułą.

Uwagi o użyciu

W starannej angielszczyźnie rozróżnienie I/me, he/him, she/her, we/us, they/them jest wyraźne. W swobodnej mowie formy dopełnieniowe występują jednak także w krótkich odpowiedziach i oderwanych wyrażeniach: Who wants coffee? — Me! („Kto chce kawę? — Ja!”). Mimo że polskie „ja” sugerowałoby formę podmiotową, naturalna odpowiedź brzmi Me!, nie I!

Po czasowniku be można spotkać dwa warianty. W codziennym języku mówi się It's me i That was him. Bardzo formalna, tradycyjna reguła dopuszcza It is I, ale dziś brzmi to podniośle lub staroświecko. Uczący się mogą bezpiecznie stosować codzienne It's me.

Skrócone formy 'em zamiast them pojawiają się w szybkiej, nieformalnej wymowie, na przykład Tell 'em to wait. Warto je rozpoznawać, ale w neutralnym piśmie należy używać pełnego them.

Trzeba też uważać na wyraz her. Może on być zaimkiem dopełnieniowym (I know her — „Znam ją”) albo określeniem dzierżawczym przed rzeczownikiem (her car — „jej samochód”). Pozycja pokazuje funkcję: samodzielne her po czasowniku oznacza zwykle osobę będącą dopełnieniem, natomiast her + rzeczownik wskazuje posiadacza.

Dla zaawansowanych

Poniższych szczegółów nie trzeba jeszcze opanowywać na poziomie A1, ale często pojawiają się w naturalnym angielskim.

Zaimki przy czasownikach frazowych

Czasownik frazowy składa się z czasownika i krótkiej cząstki, na przykład pick up albo turn off. Jeśli taki czasownik jest rozdzielny, zaimek dopełnieniowy musi znaleźć się między jego częściami:

• Pick it up. — Podnieś to.
• Turn them off. — Wyłącz je.
• Nie: Pick up it ani turn off them.

Rzeczownik często może stać w obu miejscach: pick the bag up albo pick up the bag. Zaimek ma jednak stałe miejsce po czasowniku: pick it up.

Forma mocna i nacisk

Angielskie zaimki dopełnieniowe są często nieakcentowane, lecz można je zaakcentować dla kontrastu: She invited ME, not him. — „Zaprosiła MNIE, nie jego”. Forma się nie zmienia; zmieniają się akcent i znaczenie pragmatyczne, czyli to, co mówiący chce szczególnie podkreślić.

Koordynacja z rzeczownikiem lub drugim zaimkiem

Gdy dopełnienie składa się z kilku osób, całość nadal wymaga form dopełnieniowych:

• They invited Marta and me. — Zaprosili Martę i mnie.
• The message is for him and her. — Wiadomość jest dla niego i dla niej.

Pomocny test polega na usunięciu drugiego elementu. Skoro mówi się They invited me, poprawne jest też They invited Marta and me. Forma Marta and I byłaby właściwa jako podmiot: Marta and I arrived early.

Pojedyncze them

Pojedyncze they/them ma długą historię i jest dziś normalne zarówno w rozmowie, jak i w wielu rodzajach tekstów. Pozwala nie zakładać płci nieznanej osoby: Ask the doctor when you can call them. Jest też formą używaną wobec osób, które same posługują się zaimkami they/them. Czasownik przy podmiotowym they zachowuje formę liczby mnogiej (they are), nawet gdy chodzi o jedną osobę; dopełnieniowe them pozostaje bez zmian.

Zmiana funkcji w stronie biernej

Dopełnienie zdania czynnego może stać się podmiotem w stronie biernej, a wtedy zmienia się forma zaimka:

• They invited him. — Zaprosili go.
• He was invited. — On został zaproszony.

To zagadnienie należy do późniejszej nauki strony biernej, ale pokazuje, że wybór he albo him zależy od funkcji w danym zdaniu, a nie tylko od osoby, do której zaimek się odnosi.

Jak ćwiczyć

1. Ucz się parami. Powtarzaj na głos: I–me, he–him, she–her, we–us, they–them. Następnie układaj dwuzdaniowe pary, na przykład She knows me. I know her. Dzięki temu forma łączy się z funkcją, a nie tylko z polskim tłumaczeniem.
2. Zastępuj rzeczowniki. Weź proste zdanie, takie jak I called Anna and Piotr, i zamień nazwę osoby lub rzeczy na właściwy zaimek: I called them. Sprawdź, czy zaimek stoi po czasowniku albo przyimku.
3. Zapisuj całe połączenia. Zamiast uczyć się samego us, notuj help us, wait for us, talk to us. To jednocześnie utrwala formę zaimka i właściwy przyimek.

Powiązane zagadnienia

• Wcześniej: Zaimki podmiotowe — pokazują, kto wykonuje czynność, i ułatwiają zrozumienie par I–me, he–him czy they–them.