Indirecte rede (Konjunktiv I) in het Duits

Overzicht

De Konjunktiv I (aanvoegende wijs I) wordt in het Duits gebruikt voor indirecte rede: het weergeven van wat iemand anders heeft gezegd zonder dat je er je eigen mening over geeft. Je signaleert hiermee dat je de woorden niet voor eigen rekening neemt.

In de spreektaal wordt de Konjunktiv I minder gebruikt (men neemt dan de Konjunktiv II of de gewone indicatief), maar in journalistieke teksten, officiële communicatie en wetenschappelijk schrijven is het verplichte norm.

Hoe het werkt

Vorming: stam + -e (voor meeste vormen)

Infinitief	ich	er/sie/es	wir/sie/Sie
sein	sei	sei	seien
haben	habe	habe	hätten*
kommen	komme	komme	kämen*
machen	mache	mache	machten*

*Als de Konjunktiv I gelijk is aan de indicatief, gebruik je Konjunktiv II.

Patroon:

• Directe rede: Er sagt: "Ich bin krank."
• Indirecte rede: Er sagt, er sei krank.

Konjunktiv I van sein is altijd bruikbaar:

• ich sei, du seiest, er sei, wir seien, ihr seiet, sie seien

Voorbeelden in context

Directe rede	Indirecte rede	Opmerking
Er sagt: "Ich bin müde."	Er sagt, er sei müde.	sein → sei
Sie sagt: "Ich komme morgen."	Sie sagt, sie komme morgen.	kommen → komme
Er meint: "Das ist falsch."	Er meint, das sei falsch.	sein
Die Polizei sagt: "Es gibt Zeugen."	Die Polizei sagt, es gebe Zeugen.	geben → gebe
Er erklärt: "Wir haben keine Zeit."	Er erklärt, sie hätten keine Zeit.	KII (hätten i.p.v. haben)
Der Minister sagt: "Das stimmt."	Der Minister sagt, das stimme.	stimmen
Sie berichtet: "Der Täter ist unbekannt."	Sie berichtet, der Täter sei unbekannt.	sein
Er behauptet: "Ich war nicht da."	Er behauptet, er sei nicht da gewesen.	Verleden in Konj. I

Veelgemaakte fouten

Indicatief gebruiken voor indirecte rede

• Noot: In de spreektaal is dit veel voorkomend en geaccepteerd: Er sagt, er ist müde. In schrijftaal is de Konjunktiv I echter de norm.
• Waarom: De Konjunktiv I signaleert dat je de uitspraken van een ander weergeeft, niet je eigen opinie.

Konjunktiv I en II door elkaar halen

• Noot: Als de Konjunktiv I niet te onderscheiden is van de indicatief (bij wir, ihr, sie), gebruik je automatisch de Konjunktiv II.

Gebruiksnotities

De Konjunktiv I is de norm in kwaliteitsjournalistiek, wetenschappelijke teksten en officiële rapporten in het Duits. In de spreektaal en in informele schrijftaal zie je de Konjunktiv I bijna niet. Als je schrijftaal leert of in journalistieke contexten werkt, is dit een essentieel onderdeel.

Oefentips

1. Leer de Konjunktiv I van sein (sei, seiest, sei, seien, seiet, seien) — dit is de meest gebruikte vorm.
2. Zet nieuwsberichten om naar directe rede en terug naar indirecte rede.
3. Lees kwaliteitskranten en markeer Konjunktiv I-vormen.

Verwante concepten

• Vereiste: Konjunktiv II met würde — het andere Konjunktiv-systeem
• Volgende stappen: Konjunktiv I (volledig) — C1-niveau, alle vormen