Cantidad y expresiones partitivas en persa
عبارات مقداری و تبعیضی
Este artículo forma parte del árbol gramatical de persa en Settemila Lingue.
En pocas palabras
En persa, palabras como کمی «un poco», زیاد «mucho», چند «varios», هیچ «ningún», همه «todo» y بعضی «algunos» indican cantidad sin dar una cifra exacta. تا puede aparecer como contador general con objetos contables —por ejemplo, چند تا سیب «varias manzanas»—, mientras que از permite seleccionar una parte de un conjunto: بعضی از کتابها «algunos de los libros».
Vista general
Hablar de cantidades no consiste solo en aprender los números. También hace falta poder pedir un poco de agua, decir que hay muchas personas, escoger algunas cosas de un grupo o afirmar que no queda ninguna. Estas funciones aparecen constantemente al comprar, cocinar, organizar una reunión o contar lo sucedido. Por eso las expresiones de cantidad forman un tema central del nivel A2.
En persa hay una diferencia importante entre una cantidad contable y una no contable. Una cantidad contable se puede enumerar como unidades: una manzana, dos sillas, tres libros. Una cantidad no contable se entiende normalmente como materia o masa: agua, arroz o tiempo. تا (tâ) sirve sobre todo para contar unidades; no convierte por sí solo una materia en unidades.
Las expresiones partitivas seleccionan una parte de algo mayor. En «algunos de los libros», por ejemplo, no hablamos de libros cualesquiera, sino de una parte de un conjunto ya conocido. El persa suele marcar esta relación con از «de»: چند تا از کتابها. Para seguir esta explicación basta con conocer los números básicos; los matices de estilo y los contadores especializados quedan separados en las secciones avanzadas.
Cómo funciona
Las seis palabras esenciales
| Forma persa | Transliteración | Valor básico | Patrón frecuente |
|---|---|---|---|
| کمی | kami | un poco, algo de | کمی آب «un poco de agua» |
| زیاد | ziyâd | mucho, abundante | آب زیاد / آب زیادی «mucha agua» |
| چند | chand | varios; cuántos | چند کتاب «varios libros» |
| هیچ | hich | ningún, nada | هیچ کتابی «ningún libro» |
| همه | hame | todo, todos | همهٔ کتابها «todos los libros» |
| بعضی | ba'zi | algunos | بعضی کتابها «algunos libros» |
La transliteración solo orienta la pronunciación: â representa una vocal larga. Conviene memorizar siempre la forma en escritura persa, porque es la que se encontrará en textos y mensajes.
کمی: una cantidad pequeña
کمی suele colocarse delante de un nombre (la palabra que designa una persona, cosa, materia o idea):
- کمی آب — un poco de agua
- کمی وقت — un poco de tiempo
- کمی پول — algo de dinero
También puede modificar una cualidad o una acción con el sentido de «un poco»: کمی خستهام «estoy un poco cansado» y کمی صبر کنید «espere un poco». En conversación es muy común یک کم con el mismo valor: یک کم چای میخواهم «quiero un poco de té».
زیاد: una cantidad grande
زیاد puede funcionar como expresión de cantidad o como modificador de una acción:
- پول زیاد — mucho dinero
- کتابهای زیاد — muchos libros
- زیاد کار میکنم — trabajo mucho
Con nombres también aparece a menudo la terminación ـی: پول زیادی «mucho dinero», کتابهای زیادی «muchos libros». Para un estudiante de nivel A2, ambas construcciones deben reconocerse; el patrón nombre + زیادی es especialmente habitual cuando todo el grupo nominal ocupa una función dentro de la oración: وقت زیادی ندارم «no tengo mucho tiempo».
No hay que buscar una concordancia como la de español mucho/mucha/muchos/muchas: la forma persa زیاد no cambia por género ni por número.
چند: «varios» y «cuántos»
En una afirmación, چند suele significar «varios» o «unos cuantos»:
- چند روز — varios días
- چند سؤال — algunas preguntas
En una pregunta significa normalmente «cuántos»:
- چند روز میمانی؟ — ¿Cuántos días te quedas?
El contexto y la entonación permiten distinguir los dos usos. Tras چند, el nombre se mantiene normalmente en singular: چند کتاب, no چند کتابها. Esta regla coincide con la construcción de los números: سه کتاب «tres libros».
تا: el contador general
Un contador es una palabra que acompaña a una cifra o a un cuantificador para presentar algo como unidades. تا es el contador general más frecuente en el habla cotidiana:
- دو تا بلیت — dos billetes
- پنج تا صندلی — cinco sillas
- چند تا سیب — varias manzanas / cuántas manzanas
El patrón básico es:
número o چند + تا + nombre singular
El nombre sigue en singular: سه تا کتاب, no سه تا کتابها. Con muchos objetos, تا es opcional: سه کتاب y سه تا کتاب pueden referirse ambos a «tres libros». La versión con تا suele sonar más conversacional y destaca las unidades. En prosa formal y en expresiones de medida se omite con frecuencia.
تا no suele usarse directamente con una materia sin especificar unidades. Para contar agua hay que indicar recipientes o medidas: دو لیوان آب «dos vasos de agua» o سه بطری آب «tres botellas de agua».
هیچ: ausencia y negación
هیچ aparece con un verbo negativo. Es una forma de concordancia negativa, es decir, varias partes de la oración expresan juntas una sola negación:
- هیچکس نیامد. — No vino nadie.
- هیچ سؤالی ندارم. — No tengo ninguna pregunta.
- هیچچیز نفهمیدم. — No entendí nada.
Con un nombre singular es muy frecuente añadir ـی: هیچ کتابی «ningún libro», هیچ مشکلی «ningún problema». No expresa pluralidad; ayuda a presentar «ni un solo ejemplar». Las formas هیچکس «nadie» y هیچچیز «nada» se escriben habitualmente con un espacio de anchura cero, visible como una unión parcial.
La comparación con español resulta útil: decimos «nadie vino», pero el verbo español no lleva una marca negativa. En persa, incluso con هیچکس al principio, el verbo debe ser negativo: نیامد, literalmente con el prefijo negativo نـ.
همه: totalidad
همه puede aparecer solo y referirse a personas o cosas ya conocidas:
- همه آمدند. — Todos vinieron.
Delante de un grupo nominal definido, se enlaza mediante ezafe (el sonido breve que conecta dos elementos):
- همهٔ دانشجوها — todos los estudiantes
- همهی کتابها — todos los libros
همهٔ y همهی representan aquí la misma unión en dos convenciones ortográficas habituales. A diferencia de lo que ocurre tras un número o چند, el nombre después de همه suele llevar plural cuando se habla de todos los miembros de un conjunto: همهٔ کتابها.
بعضی: una parte no especificada
بعضی expresa «algunos» o «ciertos»:
- بعضی مردم — algunas personas
- بعضی روزها — algunos días
- بعضی کتابها — algunos libros
También puede sustantivarse, es decir, funcionar sin un nombre expreso: بعضیها موافقاند «algunos están de acuerdo». En un registro más formal se encuentra برخی, pero بعضی es una opción normal y frecuente.
Seleccionar una parte con از
Cuando el conjunto de origen está identificado, se usa normalmente از «de»:
| Patrón | Ejemplo | Sentido |
|---|---|---|
| کمی از + materia o conjunto | کمی از غذا | un poco de la comida |
| چند تا از + plural definido | چند تا از سیبها | algunas de las manzanas |
| بعضی از + plural definido | بعضی از دانشجوها | algunos de los estudiantes |
| هیچکدام از + conjunto | هیچکدام از اینها | ninguno de estos |
La diferencia se parece a la de español entre «algunas manzanas» y «algunas de las manzanas»:
- چند تا سیب خریدم. — Compré unas cuantas manzanas; no se presupone un grupo concreto.
- چند تا از سیبها را خوردم. — Comí algunas de las manzanas; se seleccionan unidades de un grupo conocido.
En el segundo ejemplo aparece را, la marca del complemento directo definido (la cosa concreta sobre la que recae la acción). La construcción partitiva suele identificar el conjunto y, por eso, را es frecuente cuando el grupo seleccionado funciona como complemento directo.
Con همه, la construcción normal de totalidad es همهٔ کتابها o همهی کتابها, no una traducción automática de «todos de los libros». La preposición از no sustituye al enlace ezafe en esta estructura.
Ejemplos en contexto
| Persa | Transliteración | Español | Nota |
|---|---|---|---|
| کمی آب میخواهم. | Kami âb mikhâham. | Quiero un poco de agua. | Cantidad no contable con کمی. |
| کمی وقت داریم. | Kami vaght dârim. | Tenemos un poco de tiempo. | کمی va delante del nombre. |
| وقت زیادی ندارم. | Vaght-e ziyâdi nadâram. | No tengo mucho tiempo. | زیادی expresa una cantidad grande. |
| او کتابهای زیادی دارد. | U ketâb-hâ-ye ziyâdi dârad. | Tiene muchos libros. | El nombre plural se enlaza con زیادی. |
| چند تا سیب خریدم. | Chand tâ sib kharidam. | Compré unas cuantas manzanas. | Afirmación: چند significa «varias». |
| چند تا صندلی لازم داریم؟ | Chand tâ sandali lâzem dârim? | ¿Cuántas sillas necesitamos? | Pregunta: چند significa «cuántas». |
| سه تا بلیت میخواهم. | Se tâ belit mikhâham. | Quiero tres billetes. | تا cuenta objetos individuales. |
| همه آمدند. | Hame âmadand. | Todos vinieron. | همه funciona sin nombre expreso. |
| همهٔ مهمانها رسیدند. | Hame-ye mehmân-hâ residand. | Llegaron todos los invitados. | همه se une al grupo mediante ezafe. |
| بعضی روزها در خانه کار میکنم. | Ba'zi ruz-hâ dar khâne kâr mikonam. | Algunos días trabajo en casa. | Parte no especificada de una serie. |
| بعضی از دانشجوها سؤال داشتند. | Ba'zi az dâneshju-hâ so'âl dâshtand. | Algunos de los estudiantes tenían una pregunta. | از introduce el conjunto de origen. |
| هیچکس نیامد. | Hich-kas nayâmad. | No vino nadie. | هیچ exige verbo negativo. |
| هیچ سؤالی ندارم. | Hich so'âli nadâram. | No tengo ninguna pregunta. | Nombre singular con ـی y negación. |
| چند تا از سیبها را خوردم. | Chand tâ az sib-hâ râ khordam. | Comí algunas de las manzanas. | Subconjunto definido; por eso aparece را. |
| هیچکدام از اینها را نمیخواهم. | Hich-kodâm az in-hâ râ nemikhâham. | No quiero ninguno de estos. | هیچکدام selecciona cero elementos. |
Errores frecuentes
Añadir el plural después de چند o de un número
- Incorrecto: چند کتابها خریدم.
- Correcto: چند کتاب خریدم.
- Por qué: después de چند y de los números, el nombre suele permanecer en singular. El español marca «libros» como plural, pero el persa no copia esa concordancia.
Usar un verbo afirmativo con هیچ
- Incorrecto: هیچکس آمد. si se quiere decir «no vino nadie».
- Correcto: هیچکس نیامد.
- Por qué: هیچ se combina con negación verbal. La forma نیامد contiene la negación; آمد significa «vino».
Omitir el enlace después de همه
- Incorrecto: همه کتابها en una pronunciación cuidada.
- Correcto: همهٔ کتابها o همهی کتابها.
- Por qué: همه se conecta con el grupo mediante ezafe, pronunciado aproximadamente -ye. En escritura informal puede no representarse siempre, pero debe pronunciarse.
Usar تا con una materia sin indicar unidad
- Incorrecto: دو تا آب para «dos vasos de agua».
- Correcto: دو لیوان آب o دو بطری آب.
- Por qué: el agua no se cuenta directamente como unidades. En una situación concreta, دو تا آب puede entenderse coloquialmente como «dos aguas», es decir, dos botellas o pedidos, pero el recipiente queda sobreentendido y no es la regla básica.
Confundir un grupo indefinido con una parte de un grupo conocido
- Poco adecuado: بعضی دانشجوها را دیدم si se quiere destacar «algunos de esos estudiantes».
- Más preciso: بعضی از دانشجوها را دیدم.
- Por qué: از presenta explícitamente el conjunto del que se escoge una parte. Sin از, بعضی دانشجوها puede equivaler simplemente a «algunos estudiantes».
Traducir palabra por palabra el género y el número españoles
- Incorrecto: intentar crear formas distintas de کمی o زیاد para masculino, femenino y plural.
- Correcto: usar la misma forma: کمی آب, کمی وقت, پول زیاد, کتابهای زیاد.
- Por qué: estos cuantificadores persas no tienen las cuatro variantes de «poco/poca/pocos/pocas» o «mucho/mucha/muchos/muchas».
Notas de uso
En conversación, یک کم suele competir con کمی y puede sonar más espontáneo: یک کم صبر کن «espera un poco». کمی funciona bien tanto al hablar como al escribir. Para intensificar una cantidad, el habla cotidiana usa mucho خیلی «muy, mucho»: خیلی پول «mucho dinero». Sin embargo, زیاد sigue siendo esencial, sobre todo en construcciones como وقت زیادی ندارم y en órdenes negativas como زیاد نخور «no comas demasiado».
تا aporta un tono cotidiano en muchas enumeraciones. سه تا کتاب es totalmente normal al hablar; سه کتاب resulta más compacto y encaja bien en escritura, listas o datos. La elección no suele cambiar la cantidad. Con personas se oye نفر «persona» como contador: سه نفر دانشجو «tres estudiantes». Usar تا con personas es posible en habla informal, pero نفر es más neutral cuando importa presentar a las personas como tales.
La escritura ofrece dos variantes visibles del ezafe tras همه: همهٔ y همهی. No representan dos significados. Además, los compuestos con هیچ pueden mostrar pequeñas diferencias tipográficas entre medios, pero conviene aprender las grafías cuidadas هیچکس, هیچچیز y هیچکدام.
Más allá de lo básico
Esta sección no es imprescindible para empezar a comunicarse, pero ayuda a interpretar textos más variados.
Contadores específicos
Además del contador general تا, el persa dispone de palabras más precisas. نفر cuenta personas, جلد cuenta volúmenes de libros y دستگاه se usa con aparatos o vehículos en registros administrativos o comerciales. Por ejemplo, دو جلد کتاب significa «dos volúmenes/libros». No hace falta memorizar una lista extensa en A2: basta con dominar تا y reconocer que determinados contextos prefieren un contador especializado.
Cantidad frente a frecuencia o grado
زیاد no siempre cuantifica un nombre. En زیاد سفر میکنم significa «viajo mucho», y puede aludir a frecuencia. En این لباس زیاد گران نیست significa aproximadamente «esta ropa no es demasiado cara», donde modifica el grado de una cualidad. La posición y la palabra modificada aclaran la lectura.
De manera parecida, کمی puede suavizar una afirmación: کمی سخت است «es un poco difícil». Este uso permite expresar una crítica o una reserva con menos brusquedad.
Formas pronominales y sufijos
بعضیها significa «algunos» sin repetir el nombre. Para «todos ellos» también se encuentran همهٔ آنها y la forma compacta همهشان. Estos sufijos unidos a una palabra remiten a personas o cosas ya mencionadas. Son muy frecuentes, pero pertenecen a un sistema más amplio de pronombres enclíticos, es decir, pronombres breves añadidos al final de otra palabra.
هیچکدام significa «ninguno» al elegir entre opciones contables. Puede ampliarse con از: هیچکدام از جوابها درست نیست «ninguna de las respuestas es correcta». El verbo puede aparecer en singular porque هیچکدام se interpreta como «ni una sola» opción.
Totalidad y distribución no son idénticas
همهٔ دانشجوها presenta al grupo completo: «todos los estudiantes». No siempre equivale a hablar de cada miembro por separado. En niveles posteriores aparecerá هر «cada»: هر دانشجو «cada estudiante». La diferencia se parece a la de español entre «todos los estudiantes» y «cada estudiante»: la realidad puede coincidir, pero el punto de vista gramatical cambia.
Consejos para practicar
- Clasifica objetos de tu entorno. Elige cinco cosas contables y forma grupos con یک تا، دو تا، چند تا. Después elige tres materias o ideas no contables y combínalas con کمی y زیاد: agua, tiempo, dinero.
- Practica pares con y sin از. Contrasta چند کتاب «varios libros» con چند تا از کتابها «varios de los libros», y بعضی دانشجوها con بعضی از دانشجوها. Así se fija la diferencia entre cantidad indefinida y subconjunto conocido.
- Convierte frases afirmativas en negativas. Parte de کسی آمد «alguien vino» y crea هیچکس نیامد. Haz lo mismo con چیزی خریدم y هیچچیز نخریدم para automatizar la concordancia negativa.
Conceptos relacionados
- Requisito previo: Números y conteo — explica los números cardinales y la regla por la que el nombre se mantiene singular después de una cifra.
Requisito previo
Números y conteo en persaA1Más conceptos de A2
Este concepto en otros idiomas
Comparar en todos los idiomas
Practica عبارات مقداری و تبعیضی en persa con una cuenta gratuita de Settemila Lingue. Configuraremos persa · A2 y generaremos tarjetas específicamente para este concepto gramatical.
Practica este concepto