İtalyancada diğer edatlar

Genel bakış

Temel edatlar olan di, a, da, in dışında, İtalyancada A1 seviyesinden itibaren sürekli kullanacağınız dört basit edat daha vardir: con (ile), su (üzerinde/hakkında), per (için/boyunca/aracılığıyla) ve tra/fra (arasında/içinde). Bu edatlar, di, a, da ve in'den farklı olarak tanımlıklara düzenli olarak eklenmediğinden daha kolay kullanılır.

Bu edatların her biri bağlama göre farklı anlamlar taşır. En yaygın kullanımlarını erken dönemde öğrenmeniz, doğal cümleler kurmanıza ve günlük İtalyanca konuşmaları anlamanıza yardımcı olacaktır.

Nasıl çalışır

Con (ile)

Anlam	Kullanım
Eslik	Biriyle birlikte bir şey yapmak
Araç/vasıta	Bir eylemi gerçekleştirmek için bir şey kullanmak
Tarz/biçim	Bir şeyin nasıl yapildigini tanımlamak

Su (üzerinde, hakkında)

Anlam	Kullanım
Yüzey üzerinde konum	Bir şeyin başka bir şeyin üstünde olması
Konu/tema	Bir şey hakkında konuşmak veya yazmak
Yaklaşıklık	Aşağı yukari, civarı (sayılarla)

Per (için, boyunca, aracılığıyla)

Anlam	Kullanım
Amaç/alici	Biri için veya bir amaçla
Süre	Bir zaman dilimi boyunca
Geçiş	Bir yerden geçmek
Neden/sebep	Bir şeyden dolayı

Tra / Fra (arasında, içinde, sonra)

Anlam	Kullanım
Aradaki konum	İki şeyin arasında bulunmak
Bir grup içinde	Bir grup insan veya şey arasında
Gelecek zaman	Şimdiden itibaren belirli bir süre sonra

Not: Tra ve fra anlam bakımından tamamen değiştirilebilir. İtalyanlar genellikle fonetik olarak daha iyi duyulan formu seçer — örneğin "fra tre giorni" ifadesi "tra tre" tekrarından kaçınır.

Bağlamda örnekler

İtalyanca	Türkçe	Edat ve kullanım
Vado al cinema con Maria.	Maria ile sinemaya gidiyorum.	con — eşlik
Mangio con la forchetta.	Çatal ile yiyorum.	con — araç
Parla con gentilezza.	Nazikçe konuşuyor.	con — tarz
Il libro e sul tavolo.	Kitap masanın üzerinde.	su — konum
Un libro su Roma.	Roma hakkında bir kitap.	su — konu
Costa sui venti euro.	Yaklaşık yirmi euro tutuyor.	su — yaklaşıklık
Questo regalo e per te.	Bu hediye senin için.	per — alici
Studio italiano per un anno.	Bir yil boyunca İtalyanca çalışıyorum.	per — süre
Passo per il centro.	Şehir merkezinden geçiyorum.	per — geçiş
Il treno parte tra dieci minuti.	Tren on dakika sonra kalkıyor.	tra — gelecek zaman
La farmacia e tra la banca e il bar.	Eczane banka ile bar arasında.	tra — aradaki konum
Fra tutti i colori, preferisco il blu.	Tüm renkler arasında maviyi tercih ederim.	fra — grup içinde
Chiuso per ferie.	Tatil nedeniyle kapalı.	per — neden

Yaygın hatalar

Süre için "per" ve "da" karıştırmak

• Yanlış: Studio italiano da un anno. (toplam bir yil çalışacağınızı kastederken)
• Doğru: Studio italiano per un anno.
• Neden: "Per" planlanmış bir süreyi belirtir (bir yil boyunca). "Da" bir şeyin ne zaman başladığını belirtir (bir yıldır çalışıyorum). Türkçede bu, "bir yil boyunca" ile "bir yıldır" arasındaki farka benzer.

"Tra/fra" ifadesini geçmiş zaman için kullanmak

• Yanlış: Sono arrivato tra due ore.
• Doğru: Sono arrivato dopo due ore. / Arrivo tra due ore.
• Neden: Zaman ifadelerinde tra/fra yalnızca geleceğe işaret eder. Geçmiş olaylar için "dopo" (sonra) kullanılır.

"Su" edatının tanimliklarla birleşmesini unutmak

• Yanlış: Il gatto e su il tavolo.
• Doğru: Il gatto e sul tavolo.
• Neden: "Su" edatı tanimli artikellerle birleşik formlar oluşturur: sul, sullo, sulla, sui, sugli, sulle, sull'.

"Con" ifadesinden sonra vücut bölümlerinde artikeli atlamak

• Yanlış: Un uomo con capelli neri.
• Doğru: Un uomo con i capelli neri.
• Neden: Vücut bölümleri ve kişisel özellikler İtalyancada "con" ifadesinden sonra tanimli artikel gerektirir.

"Per" edatını İtalyancanın edat gerektirmediği yerde kullanmak

• Yanlış: Cerco per un lavoro.
• Doğru: Cerco un lavoro.
• Neden: "Cercare" (aramak) fiili zaten "bir şey aramak" fikrini içerir — edatsız doğrudan nesne alır.

Pratik ipuçları

1. Edata göre gruplayın ve çalışın: Günde bir edat seçin ve farklı anlamlarla beş cümle yazın (örneğin pazartesi = eşlik, araç, tarz için con). Bu odaklı tekrar, dört edatı aynı anda karıştırmaktan daha hızlı otomatikleşme sağlar.

2. Tra/fra için ses testi: Tra ve fra arasında seçim yapabildiginizde, cümleyi yüksek sesle söyleyin. Sonraki kelime "tr-" ile başlıyorsa "fra" kullanın (fra tre giorni). "Fr-" ile başlıyorsa "tra" kullanın (tra fratelli). Bu bir kural değil, ama İtalyancanızı daha akıcı gösterir.

3. Çevrenizi tanimlayin: Odanızdaki nesnelerin nerede olduğunu tanimlayarak "şu" edatını pratik edin (il telefono e sul letto, la tazza e sul tavolo). Sonra nesneleri başkalarının arasına yerlestirerek "tra" edatına genişletin (il libro e tra il computer e la lampada).

İlgili kavramlar

• Ayrıca bakiniz: Yaygın edatlar — temel edatlar di, a, da, in
• Ayrıca bakiniz: Artikelli edatlar — edatların tanimli artikellerle nasıl birleştiği