Fransızcada Saatler ve Tarihler

Kısaca

Fransızcada saati sormak için Quelle heure est-il ?, söylemek için Il est trois heures. (Saat üç.) kullanılır. Bir işin kaçta yapıldığını à trois heures (saat üçte), belirli bir tarihi le 15 août (15 Ağustos'ta) ile belirtirsiniz. Lundi bağlama göre belirli bir pazartesiyi, le lundi ise genellikle pazartesileri düzenli olarak yapılan bir işi anlatır.

Genel bakış

Bir tren bileti almak, iş arkadaşınızla görüşmek ya da doğum gününüzü söylemek için hem sayılara hem de birkaç küçük kelimeye ihtiyacınız vardır. A1 düzeyinde öğrenilen bu konu, yalnızca saat ve takvim kelimelerinden oluşmaz: Il est huit heures. (Saat sekiz.) ile Je pars à huit heures. (Saat sekizde çıkıyorum.) arasındaki farkı kurmak da önemlidir.

Türkçede “saat üç”, “saat üçte”, “pazartesi” ve “pazartesileri” farklı görevler üstlenir. Fransızcada bu ayrımlar çoğunlukla kelimenin önüne gelen à ve le ile yapılır. Türkçedeki ekleri Fransızca kelimenin sonuna taşımak yerine, zaman ifadesini küçük bir bütün olarak öğrenmek daha işe yarar: à neuf heures, le lundi, en octobre.

Önce saat söylemenin temel kalıplarını, ardından günleri ve tarihleri ele alacağız. Daha sonraki bölümde tarih aralıkları, yıl okuma ve gece yarısıyla ilgili belirsizlikler gibi ayrıntılar bulunuyor; başlangıçta bunların hepsini ezberlemek gerekmez.

Nasıl kullanılır?

1. Şu an saat kaç?

Temel soru Quelle heure est-il ? (Saat kaç?) biçimindedir. Cevapta Il est… kullanılır. Buradaki il, bir erkekten söz etmez; cümleyi kurmak için gereken özne (cümlenin hakkında bilgi verdiği kişi ya da unsur) görevindedir. Türkçeye ayrıca “o” diye çevrilmez.

Heure, “saat” anlamındaki isimdir (bir varlığı, şeyi veya kavramı adlandıran kelime). Saat bir için une heure, diğer sayılarla çoğul biçimi heures kullanılır. Buna rağmen Il est değişmez: saatler birden fazla diye Il sont ya da Ils sont yapılmaz.

Fransızca	Türkçe
Quelle heure est-il ?	Saat kaç?
Il est une heure.	Saat bir.
Il est deux heures.	Saat iki.
Il est onze heures.	Saat on bir.
Il est midi.	Saat öğlen on iki.
Il est minuit.	Saat gece yarısı.

Midi ve minuit, saat ifadesinin yerini alır; arkalarına heures eklenmez. Birden önce de un değil, une kullanılır. Bunun nedeni heure kelimesinin dilbilgisel olarak dişil olmasıdır; yani kelime, Fransızcadaki iki isim grubundan dişil gruba girer.

2. Dakika, çeyrek ve buçuk

En kolay yöntem, saatten sonra dakika sayısını söylemektir: trois heures dix “üçü on geçiyor” demektir. Türkçede “geçiyor” derken Fransızcada bu anlam için ayrıca bir fiil (işi veya durumu bildiren kelime) kullanılmaz.

Fransızca	Türkçe	Açıklama
Il est trois heures cinq.	Üçü beş geçiyor.	Saat + dakika
Il est trois heures et quart.	Üçü çeyrek geçiyor.	Çeyrek geçe
Il est trois heures et demie.	Saat üç buçuk.	Otuz dakika
Il est quatre heures moins vingt.	Dörde yirmi var.	Sonraki saatten çıkarma
Il est quatre heures moins le quart.	Dörde çeyrek var.	Çeyrek kala
Il est quatre heures pile.	Saat tam dört.	Tam saat vurgusu

Et kelimesini her dakikanın önüne koymayın. Yaygın kalıplar et quart ve et demie biçimindedir; beş veya yirmi dakika için trois heures cinq, trois heures vingt denir.

Moins, burada “eksik” anlamıyla düşünülür: quatre heures moins dix, dörtten on dakika eksik, yani 03.50 ya da bağlama göre 15.50'dir. Türkçedeki “dörde on var” mantığıyla aynı sonraki saate bakarsınız. Moins le quart kalıbında le bulunur; et quart kalıbında bulunmaz.

Demie yazımındaki son e, heure ile bağlantılıdır: une heure et demie, deux heures et demie. Buna karşılık midi et demi ve minuit et demi yazılır. Başlangıç için bu üç kalıbı ayrı ayrı öğrenmek yeterlidir.

3. On iki saatlik ve yirmi dört saatlik anlatım

Gündelik konuşmada on iki saatlik anlatım yaygındır. Gerektiğinde du matin (sabah), de l'après-midi (öğleden sonra) veya du soir (akşam) eklenir. Biletlerde, randevu bilgilerinde ve resmî duyurularda yirmi dört saatlik sistem çok kullanılır; bu sistem gündelik konuşmada da doğaldır.

Fransızca	Türkçe	Açıklama
trois heures du matin	sabah saat üç	03.00
trois heures de l'après-midi	öğleden sonra saat üç	15.00
huit heures du soir	akşam saat sekiz	20.00
quinze heures trente	saat on beş otuz	15.30
vingt et une heures quinze	saat yirmi bir on beş	21.15

Yirmi dört saatlik anlatımda dakikayı sayı olarak söylemek en güvenli seçimdir: quinze heures trente. Et demie ve moins le quart gibi kalıplar ise özellikle on iki saatlik anlatımla kullanılır.

Fransızca metinlerde 15 h 30 ve 9 h yazımlarını sık görürsünüz; dijital ekranlarda 15:30 da bulunur. 15 h 30, konuşurken quinze heures trente diye okunur. Türkçe saat yazımındaki noktayı Fransızca metne taşımak yerine bu yerleşik biçimleri kullanın.

4. “Saat kaç?” ile “Saat kaçta?” farklıdır

À, burada bir edattır (kelimeler arasında zaman, yer gibi ilişkiler kuran kısa kelime). Saatin önünde Türkçedeki “-de/-da” işini görür. Saati bildirirken değil, bir olayın zamanını belirtirken gerekir.

Fransızca	Türkçe
Quelle heure est-il ?	Saat kaç?
Il est trois heures.	Saat üç.
À quelle heure tu pars ?	Saat kaçta çıkıyorsun?
Je pars à trois heures.	Saat üçte çıkıyorum.
Le cours commence à midi.	Ders öğlen on ikide başlıyor.
Nous rentrons à minuit.	Gece yarısı dönüyoruz.

À quelle heure tu pars ? konuşma dilinde doğaldır. Daha özenli biçimler À quelle heure est-ce que tu pars ? ve À quelle heure pars-tu ? şeklindedir. Üçünde de sorulan şey aynıdır; yalnızca anlatım biçimi değişir.

5. Haftanın günleri

Fransızcada gün adları, cümle başında olmadıkları sürece küçük harfle yazılır. Haftayı sırayla öğrenmek, takvim ve çalışma saatlerini okumayı kolaylaştırır.

Fransızca	Türkçe
lundi	pazartesi
mardi	salı
mercredi	çarşamba
jeudi	perşembe
vendredi	cuma
samedi	cumartesi
dimanche	pazar

Belirli bir gün ile alışkanlık arasındaki ayrım özellikle önemlidir:

• Je travaille lundi. — Pazartesi çalışıyorum. Konuşmada hangi pazartesinin kastedildiği bellidir; çoğu durumda yaklaşan pazartesidir.
• Je travaille le lundi. — Pazartesileri çalışıyorum. Düzenli bir çalışma günü anlatılır.
• Je travaille tous les lundis. — Her pazartesi çalışıyorum. Tekrar açıkça vurgulanır.

Bu kullanımda le, artikel (ismin önüne gelen ve onu belirleyen kelime) olarak görev yapar. Türkçede bunun tek başına bir karşılığı yoktur. Bu yüzden le lundi ifadesini yalnızca “pazartesi” diye değil, alışkanlık bağlamında “pazartesileri” diye öğrenin.

Ancak le, her yerde tekrar anlamına gelmez. Le lundi 15 juin, “15 Haziran Pazartesi” gibi tek bir günü belirtir. Anlamı yalnızca le değil, bütün zaman ifadesi belirler.

6. Aylar ve ay içinde zaman belirtme

Fransızca	Türkçe
janvier	ocak
février	şubat
mars	mart
avril	nisan
mai	mayıs
juin	haziran
juillet	temmuz
août	ağustos
septembre	eylül
octobre	ekim
novembre	kasım
décembre	aralık

Ay adları da küçük harfle yazılır. Yalnızca ayı belirtirken genellikle en kullanılır: en mai “mayısta”, en décembre “aralıkta” demektir. Au mois de mai de “mayıs ayında” anlamına gelir.

Türkçede “üçte”, “pazarteside” ve “ağustosta” benzer eklerle kurulabiliyor diye Fransızcada hepsine à getirilmez. Üç ayrı örüntüyü ayırın: à huit heures (sekizde), lundi (pazartesi), en août (ağustosta).

7. Tarih söyleme

Temel sıra Türkçeye benzer: gün + ay + yıl. Ancak Fransızcada tam tarih çoğunlukla le ile başlar: le 15 août 2026. Ayın adı önüne ayrıca de getirilmez.

Ayın günlerinde normal sayılar kullanılır; bunlara asıl sayılar (bir, iki, üç gibi miktar bildiren sayılar) denir. Tek temel istisna ayın biridir: le premier, yazıda le 1er. Buradaki premier, sıra sayısıdır (birinci, ikinci gibi sıra bildiren sayı). Ayın ikisinde le deux, on beşinde le quinze denir.

Fransızca	Türkçe
le 1er mai	1 Mayıs / 1 Mayıs'ta
le 2 mai	2 Mayıs / 2 Mayıs'ta
le 15 août	15 Ağustos / 15 Ağustos'ta
Nous sommes le 15 août.	Bugün 15 Ağustos.
Le rendez-vous est le 15 août à dix heures.	Randevu 15 Ağustos'ta saat onda.
Quelle est la date aujourd'hui ?	Bugünün tarihi ne?

Türkçede “15 Ağustos” ile “15 Ağustos'ta” farklı biçimlerdir. Fransızcada le 15 août ifadesinin cümledeki görevine bakılır: hem tarihi adlandırabilir hem olayın hangi gün gerçekleştiğini söyleyebilir. Önüne sırf “-ta” anlamı vermek için à eklenmez.

Bugünün tarihini söylemek için Nous sommes le…, On est le… ve C'est le… kullanılabilir. Quel jour sommes-nous ? ise haftanın gününü sormak için kullanılır: Nous sommes mardi. (Bugün salı.) Tam tarihi istiyorsanız Quelle est la date aujourd'hui ? daha açıktır.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde yalnızca saat veya tarihi değil, konuşanın neyi bildirdiğini de izleyin: şu anki saat mi, randevu saati mi, tek bir gün mü, yoksa düzenli bir alışkanlık mı?

Fransızca	Türkçe	Açıklama
Il est trois heures et demie.	Saat üç buçuk.	Şu anki saat
Excusez-moi, quelle heure est-il ?	Affedersiniz, saat kaç?	Kibarca saat sorma
À quelle heure tu pars ?	Saat kaçta çıkıyorsun?	Çıkış saati
Je pars à sept heures moins le quart.	Yediye çeyrek kala çıkıyorum.	06.45 veya bağlama göre 18.45
Le train part à dix-huit heures quarante.	Tren saat on sekiz kırkta kalkıyor.	Yirmi dört saatlik anlatım
On déjeune à midi et demi.	Öğle yemeğini on iki buçukta yiyoruz.	Öğlen saati
Je suis libre mercredi après-midi.	Çarşamba öğleden sonra müsaitim.	Belirli bir günün bölümü
La bibliothèque est fermée le lundi.	Kütüphane pazartesileri kapalı.	Düzenli durum
Nous avons cours tous les vendredis.	Her cuma dersimiz var.	Açıkça belirtilen tekrar
Mon anniversaire est le 15 août.	Doğum günüm 15 Ağustos.	Belirli tarih
Le musée est fermé le 1er janvier.	Müze 1 Ocak'ta kapalı.	Ayın birinde özel biçim
Nous partons en juillet.	Temmuzda gidiyoruz.	Ay belirtme
Aujourd'hui, nous sommes le 2 mars.	Bugün 2 Mart.	Bugünün tarihi
Le magasin est ouvert de neuf heures à dix-neuf heures.	Mağaza saat dokuzdan on dokuza kadar açık.	Saat aralığı

Sık yapılan hatalar

1. Saat söylemekle randevu saati belirtmeyi karıştırmak

• Yanlış: Il est à trois heures. — “Saat üç” demek isterken.
• Doğru: Il est trois heures. — Saat üç.
• Neden? Şu anki saat için à gerekmez. Buna karşılık Le rendez-vous est à trois heures. (Randevu saat üçte.) cümlesinde bir olayın zamanı belirtilir; à gereklidir.

2. “Bir” ve “iki” ile aynı saat biçimini kullanmak

• Yanlış: Il est un heure. / Il est deux heure.
• Doğru: Il est une heure. / Il est deux heures. — Saat bir. / Saat iki.
• Neden? Heure ile une kullanılır. Birden fazla saatte yazıda çoğul s bulunur. Cümlenin başındaki Il est ise sabit kalır.

3. Her dakika sayısından önce “et” koymak

• Yanlış: Il est deux heures et dix.
• Doğru: Il est deux heures dix. — İkiyi on geçiyor.
• Neden? Temel dakika anlatımında saatten sonra sayı gelir. Et quart ve et demie ayrı, yerleşik kalıplardır: Il est deux heures et demie. (Saat iki buçuk.)

4. Tek bir pazartesi için alışkanlık kalıbını seçmek

• Yanlış: Je viens le lundi. — Yalnızca “Bu pazartesi geliyorum” demek isterken.
• Doğru: Je viens lundi. — Pazartesi geliyorum.
• Neden? Tek başına le lundi, çoğunlukla “pazartesileri” demektir. Özellikle bu pazartesiyi vurgulamak için ce lundi kullanılabilir. Bu, le kelimesinin her bağlamda tekrar bildirdiği anlamına gelmez; tam tarihler farklıdır.

5. Ayın bütün günlerini sıra sayısıyla okumak

• Yanlış: le deuxième mai — Normal bir tarih olarak “2 Mayıs” demek isterken.
• Doğru: le deux mai — 2 Mayıs.
• Neden? Tarihlerde ayın biri le premier, diğer günler normal sayıyla okunur. Ayrıca le 15 de août değil, le 15 août (15 Ağustos) yazılır.

6. Ayların önüne saatlerdeki edatı getirmek

• Yanlış: Nous partons à juillet.
• Doğru: Nous partons en juillet. — Temmuzda gidiyoruz.
• Neden? Saat için à, ayı tek başına belirtmek için en kullanılır. Tam tarihte ise Nous partons le 10 juillet. (10 Temmuz'da gidiyoruz.) denir.

Kullanım notları

Konuşma dilinde daha kısa sorular

Il est quelle heure ? (Saat kaç?) günlük konuşmada çok yaygındır. Tu pars à quelle heure ? (Saat kaçta çıkıyorsun?) de doğaldır. Bunlar, soru ifadesinin cümle sonunda kaldığı biçimlerdir. Daha özenli bir konuşmada Quelle heure est-il ? ve À quelle heure partez-vous ? kullanılabilir. İkinci örnekte vous, kibar “siz” veya birden fazla kişiye hitap eden “siz” anlamına gelir.

Günün bölümleri ve yakın zaman

Ce matin “bu sabah”, cet après-midi “bu öğleden sonra”, ce soir “bu akşam” demektir. Bu ifadelerin önüne ayrıca à getirilmez: Je t'appelle ce soir. (Bu akşam seni arayacağım.) Türkçede gelecek anlamı verdiğimiz bu tür planlar, Fransızcada bağlam yeterince açıksa şimdiki zaman biçimiyle söylenebilir.

Lundi matin “pazartesi sabahı”, le lundi matin ise alışkanlık bağlamında “pazartesi sabahları” demektir. Demain (yarın) ve hier (dün) de tek başına kullanılır: À demain ! kalıbı ise “Yarın görüşürüz!” anlamındaki ayrı bir vedalaşma sözüdür.

Yaklaşık saat ve tam saat

Vers huit heures “sekiz gibi”, à huit heures pile “tam sekizde” demektir. Yaklaşık zaman söylerken vers zaten gerekli ilişkiyi kurduğu için önüne ayrıca à getirilmez: On arrive vers huit heures. (Sekiz gibi varıyoruz.) Randevu ayarlarken bu ayrım önemlidir; birinde esneklik, diğerinde kesinlik vardır.

Temelin ötesinde: Daha ayrıntılı kullanımlar

Bu bölümdeki ayrımları hemen kullanmak zorunda değilsiniz. Temel kalıpları öğrendikten sonra bilet, e-posta ve çalışma takvimlerinde bunlarla karşılaşacaksınız.

Saat ve tarih aralıkları

Saat aralığında de… à… kullanılır: de neuf heures à dix-sept heures (dokuzdan on yediye kadar). De midi à deux heures ise “öğlen on ikiden ikiye kadar” demektir.

Gün adlarında düzenli bir haftalık aralık belirtirken du lundi au vendredi (pazartesiden cumaya kadar) denir. Burada du, de + le; au ise à + le birleşmesidir. Aynı yapı tarihlerde de görülür: du 3 au 8 mai (3 Mayıs'tan 8 Mayıs'a kadar). Her iki gün de aynı aydaysa ayı bir kez söylemek yeterlidir.

À partir de neuf heures “saat dokuzdan itibaren”, jusqu'à dix-huit heures “saat on sekize kadar” demektir. Bunlar bir başlangıç veya bitiş sınırını öne çıkarır; olayın ne kadar sürdüğünü doğrudan söylemez.

Saat noktası ile süre aynı değildir

À deux heures “saat ikide”, pendant deux heures “iki saat boyunca” demektir. Türkçedeki “saat iki” ile “iki saat” ayrımı Fransızcada da vardır, fakat heure kelimesi her iki ifadede görünür.

• La réunion commence à deux heures. — Toplantı saat ikide başlıyor.
• La réunion dure deux heures. — Toplantı iki saat sürüyor.
• Je pars dans deux heures. — İki saat sonra çıkıyorum.

Özellikle dans deux heures ile à deux heures birbirinin yerine geçmez. İlki konuşma anından itibaren bir süre sayar; ikincisi saatteki belirli bir noktayı gösterir.

Yılları ve sayıyla yazılan tarihleri okuma

Bir yıl belirtirken en 2026 (2026'da) kullanılır. 2026, deux mille vingt-six diye okunur. Mille bu sayı içinde çoğul eki almaz. 2000, deux mille; 2001, deux mille un biçimindedir.

Daha eski yıllarda iki okuma biçimiyle karşılaşabilirsiniz: 1998 için mille neuf cent quatre-vingt-dix-huit veya dix-neuf cent quatre-vingt-dix-huit. Başlangıçta ilk yöntemi tanımak ve kullanmak yeterlidir.

Fransa'da sayısal tarih sırası genellikle gün/ay/yıl biçimindedir: 03/04/2026, 3 Nisan 2026 anlamına gelir. Uluslararası bir yazışmada belirsizliği azaltmak için ayı yazıyla belirtmek daha açıktır: le 3 avril 2026. Türkçedeki sıranın aynı olması işinizi kolaylaştırır; asıl dikkat gerektiren nokta, Fransızcada ay adının küçük harfle başlamasıdır.

“Le” her zaman “her” demek değildir

Le lundi çoğu alışkanlık cümlesinde “pazartesileri” anlamını verir. Fakat le lundi suivant “sonraki pazartesi”, le lundi de notre arrivée “vardığımız pazartesi” demektir. Bu ifadelerde tek bir gün, ek bilgiyle belirlenmiştir.

Ayrıca les lundis biçimi de mümkündür; tous les lundis özellikle açıktır. Yalnız, her alışkanlık ifadesini çoğul yapmanız gerekmez: le lundi zaten düzenli tekrarı anlatabilir.

Gece yarısını açık belirtme

Minuit, iki günün sınırındadır. Bu nedenle vendredi à minuit (cuma gece yarısı) ifadesi, özellikle son başvuru veya buluşma söz konusuysa açıklama gerektirebilir. Dans la nuit de vendredi à samedi (cumayı cumartesiye bağlayan gece) gibi bir ek açıklama yanlış anlamayı azaltır.

Saat çizelgelerinde gün başlangıcı 00 h 00 ile gösterilir. Bazı bağlamlarda 24 h 00, belirtilen günün sonu için kullanılır. Gece yarısı için douze heures du soir üretmek yerine minuit demek daha açıktır; öğlen için de midi kullanın.

Çalışma önerileri

1. Aynı saat için iki ayrı cümle kurun. Önce Il est neuf heures. (Saat dokuz.), ardından Je commence à neuf heures. (Dokuzda başlıyorum.) deyin. Bunu 01.00, 08.15, 12.30 ve 18.45 için tekrarlayın. Böylece saati okumakla bir işin saatini belirtmek arasındaki fark yerleşir.
2. Kendi haftanızı iki sütunda yazın. Bir sütuna yalnızca önümüzdeki haftanın planlarını, diğerine düzenli alışkanlıklarınızı koyun: Je travaille mardi. (Salı çalışıyorum.) ve Je travaille le mardi. (Salıları çalışıyorum.) gibi. Ardından ay ve tarih ekleyerek en juin ile le 12 juin arasındaki farkı çalışın.
3. Bir bilet veya takvimi sesli okuyun. Beş saat ve beş tarih seçin; sayıların yazılı biçimine bakmadan söyleyin. Sonra özellikle une heure, moins le quart, le premier ve küçük harfle yazılan ay adlarını kontrol edin. Ezberden sıralamak yerine gerçek bir planı anlatmak, bu kalıpların ne işe yaradığını hatırlatır.

İlgili konular

• Ön bilgi: Asıl sayılar — Saatleri, dakikaları, ayın günlerini ve yılları okumak için sayıların söylenişini pekiştirin.