Meningen en voorkeuren uitdrukken in het Catalaans

Kort gezegd

Met crec que en em sembla que geef je een mening, met prefereixo spreek je een voorkeur uit en met estic d'acord zeg je dat je het eens bent. Let vooral op de vaste verbindingen: na crec staat que, preferir verbuigt, en bij d'acord gebruik je estar: No estic d'acord amb tu.

Overzicht

Vanaf A2 wil je niet meer alleen feiten noemen, maar ook kunnen zeggen wat je ervan vindt. Daarvoor heeft het Catalaans enkele veelgebruikte patronen. Je kunt vrij rechtstreeks spreken met Crec que... (‘Ik denk/vind dat...’), je oordeel wat voorzichtiger formuleren met Em sembla que... (‘Het lijkt me dat...’) of duidelijk maken welke optie je kiest met Prefereixo... (‘Ik heb liever...’).

Ook instemmen en tegenspreken horen bij dit onderwerp. Het Catalaanse Estic d'acord lijkt qua bouw niet op het Nederlandse ‘ik ben het eens’: letterlijk staat er een vorm van estar plus de vaste uitdrukking d'acord. Wie al het verschil tussen ser en estar kent, herkent hier estar voor een standpunt of toestand.

De kern is overzichtelijk, maar een letterlijke vertaling uit het Nederlands leidt gemakkelijk tot fouten. Het Nederlandse ‘vinden’ heeft bijvoorbeeld niet één vaste Catalaanse tegenhanger. Afhankelijk van de bedoeling gebruik je creure, semblar, pensar, trobar of een uitdrukking als estar d'acord.

Hoe het werkt

Een mening geven met crec que

Crec is de ik-vorm van creure (‘denken, geloven’). Voor een mening over een volledige mededeling gebruik je:

crec que + zin

In die tweede zin staat doorgaans de aantonende wijs (de gewone werkwoordsvorm waarmee je iets als een feit of oordeel presenteert):

• Crec que tens raó. — Ik denk dat je gelijk hebt.
• Crec que aquesta opció és millor. — Ik denk dat deze optie beter is.

Het voegwoord que verbindt de mening met wat je denkt. Anders dan het Nederlandse dat kan het hier niet zomaar worden weggelaten. Schrijf dus niet Crec tens raó.

Omdat de werkwoordsvorm al aangeeft wie spreekt, is jo meestal niet nodig. Jo crec que... is wel correct, maar legt nadruk op jouw mening, vaak als contrast met die van iemand anders:

• Jo crec que és una bona idea, però ella no. — Ík denk dat het een goed idee is, maar zij niet.

De belangrijkste vormen van creure in de tegenwoordige tijd zijn:

Persoon	Vorm	Betekenis
jo	crec	ik denk
tu	creus	jij denkt
ell / ella / vostè	creu	hij / zij denkt, u denkt
nosaltres	creiem	wij denken
vosaltres	creieu	jullie denken
ells / elles / vostès	creuen	zij denken, u denkt (meervoud)

In een gesprek kun je ook penso que (‘ik denk dat’) en trobo que (‘ik vind dat’) horen. Trobo que el llibre és interessant betekent dus niet letterlijk dat je het boek ergens aantreft, maar dat je het interessant vindt. Voor de basis is crec que een veilige, breed bruikbare keuze.

Een indruk geven met em sembla que

Met semblar zeg je hoe iets op iemand overkomt. In Em sembla que... betekent em ‘mij/aan mij’. Dat korte voornaamwoord heet een meewerkend-voorwerpspronomen: het geeft hier aan voor wie iets zo lijkt.

em sembla que + zin

• Em sembla que és massa tard. — Het lijkt me dat het te laat is.
• Em sembla que avui està cansada. — Het lijkt me dat ze vandaag moe is.

Voor andere personen verandert het korte voornaamwoord, niet sembla wanneer wat volgt één zaak of een hele zin is:

Persoon die de indruk heeft	Patroon	Nederlandse betekenis
em	em sembla que...	het lijkt mij dat...
et	et sembla que...	het lijkt jou dat...
li	li sembla que...	het lijkt hem, haar of u dat...
ens	ens sembla que...	het lijkt ons dat...
us	us sembla que...	het lijkt jullie dat...
els	els sembla que...	het lijkt hun of u (meervoud) dat...

Je kunt semblar ook direct met een zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, zaak of idee) of met een bijvoeglijk naamwoord gebruiken:

• Em sembla una bona solució. — Het lijkt me een goede oplossing.
• Això em sembla estrany. — Dat lijkt me vreemd.
• Em sembla bé. — Dat vind ik goed / Dat is prima voor mij.

Met Què et sembla...? vraag je naar iemands oordeel: Què et sembla aquesta proposta? (‘Wat vind je van dit voorstel?’). Què et sembla si...? is handig om een voorstel te doen: Què et sembla si hi anem demà? (‘Wat vind je ervan als we er morgen heen gaan?’).

Een voorkeur uitspreken met preferir

Het Nederlandse ‘liever’ is een los woord, maar het Catalaans gebruikt meestal het werkwoord preferir. Dat werkwoord moet dus bij de persoon passen. In enkele vormen verschijnt -eix-:

Persoon	Vorm	Betekenis
jo	prefereixo	ik heb liever / ik verkies
tu	prefereixes	jij hebt liever
ell / ella / vostè	prefereix	hij / zij heeft liever, u hebt liever
nosaltres	preferim	wij hebben liever
vosaltres	preferiu	jullie hebben liever
ells / elles / vostès	prefereixen	zij hebben liever, u hebt liever (meervoud)

Er zijn drie nuttige basispatronen:

1. preferir + zaak

   Prefereixo el te. — Ik heb liever thee.

2. preferir + infinitief

   Een infinitief is de onvervoegde vorm van het werkwoord, zoals anar (‘gaan’) of menjar (‘eten’).

   Preferim anar a peu. — We gaan liever te voet.

3. preferir A a B

   Prefereixo el tren a l'avió. — Ik heb liever de trein dan het vliegtuig.

Bij dat laatste patroon is de Catalaanse verbinding a, ook al gebruikt het Nederlands ‘dan’. Voor een lidwoord kan een samentrekking ontstaan: a + el = al. Je krijgt bijvoorbeeld Prefereixo el centre al barri nou (‘Ik heb liever het centrum dan de nieuwe wijk’). Voor een woord dat met een klinker begint, staat a l': a l'avió.

Een alledaags alternatief is m'agrada més A que B: M'agrada més el tren que l'avió (‘Ik vind de trein fijner dan het vliegtuig’). Let op het verschil: bij preferir verbind je de opties met a, maar in de vergelijking met més gebruik je que.

Instemmen en tegenspreken met estar d'acord

D'acord is een vaste uitdrukking voor ‘akkoord/eens’. Je gebruikt daarbij estar, niet ser:

Catalaans	Nederlands
Estic d'acord.	Ik ben het eens.
No estic d'acord.	Ik ben het niet eens.
Estàs d'acord?	Ben je het eens?
Estem d'acord.	We zijn het eens.

Met amb geef je aan met wie of waarmee je het eens bent:

• Estic d'acord amb tu. — Ik ben het met je eens.
• No estem d'acord amb aquesta decisió. — We zijn het niet eens met deze beslissing.

Over een volledige mededeling kun je estar d'acord que + zin gebruiken:

• Estic d'acord que hem de canviar el pla. — Ik ben het ermee eens dat we het plan moeten wijzigen.

Wie verwijst naar een idee dat al genoemd is, hoort ook vaak Hi estic d'acord: ‘Daar ben ik het mee eens.’ Het voornaamwoord hi verwijst dan terug naar dat standpunt.

Voorbeelden in context

Catalaans	Nederlands	Toelichting
Crec que tens raó.	Ik denk dat je gelijk hebt.	Que leidt de inhoud van de mening in.
Jo crec que aquest barri és tranquil.	Ik vind dat deze wijk rustig is.	Jo benadrukt dat dit jouw oordeel is.
Creus que el museu està obert avui?	Denk je dat het museum vandaag open is?	Vraag naar de mening of verwachting van de ander.
Em sembla que és massa car.	Het lijkt me dat het te duur is.	Een voorzichtiger oordeel dan een stellige uitspraak.
A la Marta li sembla una bona idea.	Marta vindt het een goed idee.	Li verwijst naar Marta; a la Marta verduidelijkt wie bedoeld wordt.
Què et sembla aquesta pel·lícula?	Wat vind je van deze film?	Vaste vraag om een oordeel.
Què us sembla si sopem fora?	Wat vinden jullie ervan als we buiten de deur eten?	Beleefd voorstel aan meerdere personen.
Prefereixo el tren a l'avió.	Ik heb liever de trein dan het vliegtuig.	Twee zaken worden verbonden met a.
Avui prefereixo quedar-me a casa.	Vandaag blijf ik liever thuis.	Preferir kan direct voor een infinitief staan.
Preferim parlar-ne demà.	We praten er liever morgen over.	De wij-vorm heeft geen -eix-.
Estic d'acord amb tu.	Ik ben het met je eens.	Met een persoon gebruik je amb.
No estic d'acord amb aquesta proposta.	Ik ben het niet eens met dit voorstel.	No staat voor de werkwoordsvorm.
Hi estic completament d'acord.	Daar ben ik het volledig mee eens.	Hi verwijst naar een eerder genoemd idee.
Entenc el teu punt de vista, però prefereixo l'altra opció.	Ik begrijp je standpunt, maar ik heb liever de andere optie.	Een beleefde manier om verschil van mening aan te geven.

Veelgemaakte fouten

Que weglaten na crec

• Onjuist: Crec tens raó.
• Juist: Crec que tens raó.
• Waarom: Het Nederlandse ‘dat’ kan in informele zinnen soms ontbreken, maar het Catalaanse que is hier nodig om de twee zinsdelen te verbinden.

Ser gebruiken bij d'acord

• Onjuist: Soc d'acord amb tu.
• Juist: Estic d'acord amb tu.
• Waarom: Estar d'acord is een vaste verbinding. De Nederlandse algemene vorm ‘zijn’ helpt je hier dus niet bij de keuze tussen ser en estar.

Em vergeten bij sembla

• Onjuist: Sembla que és massa car wanneer je specifiek ‘het lijkt mij’ bedoelt.
• Juist: Em sembla que és massa car.
• Waarom: Em geeft aan aan wie die indruk zich voordoet. Zonder em betekent de zin algemener ‘het lijkt erop dat het te duur is’.

Preferir behandelen alsof het Nederlandse ‘liever’ onveranderlijk is

• Onjuist: Nosaltres prefereixo anar a peu.
• Juist: Nosaltres preferim anar a peu.
• Waarom: Preferir is een werkwoord en past zich aan het onderwerp (wie iets liever doet) aan: prefereixo, maar preferim.

De verkeerde verbinding tussen twee voorkeuren gebruiken

• Onjuist: Prefereixo el tren que l'avió.
• Juist: Prefereixo el tren a l'avió.
• Waarom: Het vaste patroon is preferir A a B. Alleen bij bijvoorbeeld m'agrada més A que B staat que tussen de opties.

Een dubbele vergrotende betekenis maken

• Onjuist: Prefereixo més el tren.
• Juist: Prefereixo el tren. of M'agrada més el tren.
• Waarom: Preferir bevat het idee ‘liever’ al. Més is daarom in de neutrale basiszin overbodig.

Gebruiksnotities

Crec que... is normaal en niet onbeleefd, maar kan vrij direct klinken wanneer je een gevoelig onderwerp bespreekt. Met Em sembla que... presenteer je iets meer als een indruk. Je kunt een afwijkende mening ook verzachten door eerst erkenning te geven: Entenc el que dius, però... (‘Ik begrijp wat je zegt, maar...’) of Potser tens raó, però... (‘Misschien heb je gelijk, maar...’).

Voor een expliciete persoonlijke invalshoek zijn al meu parer (‘naar mijn mening’) en per mi (‘wat mij betreft’) bruikbaar. Al meu parer, el final és massa llarg klinkt wat verzorgder; Per mi, podem començar ara is heel gewoon wanneer je bedoelt dat iets wat jou betreft kan gebeuren.

Verwar tenir raó en estar d'acord niet. Tens raó betekent ‘je hebt gelijk’; Estic d'acord amb tu betekent ‘ik ben het met je eens’. Je kunt instemmen zonder te beweren dat één persoon objectief gelijk heeft, en dat maakt estar d'acord vaak geschikter in een overleg.

Bij preferir hoef je het onderwerp meestal niet te noemen. Prefereixo el tren klinkt neutraler dan Jo prefereixo el tren. Voeg jo vooral toe voor tegenstelling: Ella prefereix conduir, però jo prefereixo el tren.

Verder dan de basis

De volgende punten kom je op hogere niveaus tegen. Je hoeft ze op A2 nog niet actief te beheersen, maar ze verklaren vormen die je in gesprekken en teksten zult zien.

Ontkenning en de aanvoegende wijs

Na een bevestigende mening staat meestal de aantonende wijs: Crec que és veritat (‘Ik denk dat het waar is’). Wanneer de spreker de inhoud ontkent, betwijfelt of afwijst, verschijnt vaak de aanvoegende wijs (een werkwoordsvorm waarmee onder meer twijfel, wens of niet-bevestigde informatie wordt uitgedrukt):

• No crec que sigui veritat. — Ik denk niet dat het waar is.
• No em sembla que sigui una bona idea. — Het lijkt me geen goed idee.

De keuze kan genuanceerder zijn wanneer een spreker toch een feit bevestigt of een eerdere uitspraak aanhaalt. Voor de A2-basis is het voldoende om bevestigende crec que en em sembla que met gewone vormen te gebruiken; leer de aanvoegende wijs later als apart systeem.

Preferir que wanneer er twee handelende personen zijn

Als dezelfde persoon beide handelingen uitvoert, staat een infinitief:

• Prefereixo sortir aviat. — Ik vertrek liever vroeg.

Wanneer jij een voorkeur uitspreekt over wat iemand anders doet, krijg je vaak preferir que + aanvoegende wijs:

• Prefereixo que vinguis demà. — Ik heb liever dat je morgen komt.
• Preferim que els nens mengin aquí. — We hebben liever dat de kinderen hier eten.

Dit is een belangrijk verschil met het eenvoudige patroon preferir + infinitief.

Voorzichtiger en formeler formuleren

Met de voorwaardelijke vorm diria (‘ik zou zeggen’) of preferiria (‘ik zou liever hebben’) klinkt een uitspraak minder stellig:

• Jo diria que falta informació. — Ik zou zeggen dat er informatie ontbreekt.
• Preferiria parlar-ne en privat. — Ik zou er liever onder vier ogen over praten.

In formele discussies kun je ook No comparteixo aquesta opinió (‘Ik deel deze mening niet’) of Discrepo d'aquest punt (‘Ik verschil op dit punt van mening’) tegenkomen. In gewone dagelijkse gesprekken blijft No estic d'acord meestal de eenvoudigste en natuurlijkste keuze.

Verwijzen met hi

In verzorgd en spontaan Catalaans kan hi een eerder genoemd standpunt vervangen:

• Diuen que hem d'esperar. No hi estic d'acord. — Ze zeggen dat we moeten wachten. Daar ben ik het niet mee eens.

Voor Nederlandstaligen voelt hi soms onnodig, omdat ‘ik ben het niet eens’ zonder ‘daarmee’ ook begrijpelijk is. Toch maakt hi in het Catalaans de verwijzing naar het eerdere idee helder.

Oefentips

1. Maak vier vaste starters persoonlijk. Schrijf elke dag één zin met Crec que..., Em sembla que..., Prefereixo... en (No) estic d'acord.... Gebruik onderwerpen uit je eigen dag, zodat je geen losse voorbeeldzinnen uit het hoofd leert.
2. Oefen voorkeuren in paren. Vergelijk koffie en thee, trein en auto, thuiswerken en kantoor: Prefereixo A a B. Zeg daarna hetzelfde met M'agrada més A que B om het verschil tussen a en que vast te zetten.
3. Speel een kort gesprek na. Vraag Què et sembla...?, antwoord met een mening en reageer met Estic d'acord, No hi estic d'acord of Tens raó. Zo oefen je niet alleen vormen, maar ook hoe ze in een echte gedachtewisseling op elkaar volgen.

Verwante grammatica

• Eerst leren: Ser en estar — helpt je begrijpen waarom je estic d'acord zegt en niet een vorm van ser.