Swahili grammatica

Persoonlijke Voornaamwoorden (in het Swahili: Viwakilishi vya Nafsi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Zelfstandige persoonlijke voornaamwoorden: mimi (ik), wewe (jij), yeye (hij/zij), sisi (wij), ninyi (jullie), wao (zij). Gebruikt voor nadruk; het onderwerp wordt gewoonlijk in het werkwoord aangegeven.

Naamwoordklasse 1/2: M-/Wa- (Mensen) (in het Swahili: Ngeli ya M-/Wa- (Watu)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. De meest voorkomende naamwoordklasse voor mensen. Enkelvoudsvoorvoegsel m-/mw-, meervoud wa-. Voorbeelden: mtu/watu (persoon/mensen), mwalimu/walimu (leraar/leraren). Congruentie beïnvloedt werkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en voornaamwoorden.

Naamwoordklasse 3/4: M-/Mi- (Bomen/Planten/Voorwerpen) (in het Swahili: Ngeli ya M-/Mi- (Miti/Vitu)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Naamwoordklasse voor bomen, planten en sommige voorwerpen. Enkelvoud m-/mw-, meervoud mi-. Voorbeelden: mti/miti (boom/bomen), mkate/mikate (brood/broden). Andere congruentiepatronen dan klasse 1/2.

Naamwoordklasse 7/8: Ki-/Vi- (Dingen/Gereedschappen) (in het Swahili: Ngeli ya Ki-/Vi- (Vitu)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Klasse voor gereedschappen, voorwerpen, talen en verkleinwoorden. Enkelvoud ki-/ch-, meervoud vi-/vy-. Voorbeelden: kiti/viti (stoel/stoelen), kitabu/vitabu (boek/boeken), Kiswahili (de Swahili-taal).

Naamwoordklasse 9/10: N- (Dieren/Leenwoorden) (in het Swahili: Ngeli ya N- (Wanyama/Maneno ya Kukopa)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Klasse voor dieren, veel leenwoorden en abstracte zelfstandige naamwoorden. Dezelfde vorm voor enkelvoud en meervoud. Voorvoegsels: n-/m-/ny- of nulvoorvoegsel. Voorbeelden: nyumba (huis/huizen), ndege (vogel/vogels).

Begroetingen en Beleefde Uitdrukkingen (in het Swahili: Salamu na Maneno ya Heshima) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Essentiële Swahili-begroetingen variërend naar tijdstip en formaliteit: habari (nieuws/hoe gaat het), shikamoo (respectvol aan ouderen), karibu (welkom), asante (dank je), tafadhali (alsjeblieft).

Tegenwoordige Tijd (-na-) (in het Swahili: Wakati Uliopo (-na-)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. De tegenwoordige tijd wordt gevormd met onderwerpvoorvoegsel + -na- + werkwoordstam. Onderwerpvoorvoegsels: ni- (ik), u- (jij), a- (hij/zij), tu- (wij), m- (jullie), wa- (zij). Geeft een lopende handeling aan.

To Be (Ni/Si, Kuwa) (in het Swahili: Kuwa (Ni/Si)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. The copula 'to be': ni (is/am/are, affirmative), si (is not). For past and future, use kuwa with tense markers. Ni links subject and predicate directly without conjugation.

Existential (Kuna/Hakuna) (in het Swahili: Kuna/Hakuna) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Kuna (er is/zijn) en hakuna (er is geen/zijn geen) drukken bestaan uit. Wordt gebruikt met plaatsbepalingen. Hakuna matata betekent 'geen zorgen / er zijn geen problemen'.

Possessive -a of Association (in het Swahili: -a ya Uhusiano) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Possession expressed with -a agreeing with the noun class of the possessed noun: wa (class 1), ya (class 9), cha (class 7), etc. Links possessor and possessed.

Bijvoeglijke Naamwoordovereenstemming met Naamwoordklassen (in het Swahili: Upatanisho wa Vivumishi na Ngeli) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Bijvoeglijke naamwoorden komen overeen met de naamwoordklasse van het zelfstandig naamwoord dat ze bepalen en nemen het klassevoorvoegsel: mtu mzuri (goede persoon), kitu kizuri (goed ding), nyumba nzuri (goed huis).

Numbers and Counting (in het Swahili: Nambari na Kuhesabu) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Swahili numbers: moja (1), mbili (2), tatu (3), nne (4), tano (5), sita (6), saba (7), nane (8), tisa (9), kumi (10). Numbers 1-5 and 8 agree with noun class.

Vraagwoorden (in het Swahili: Maneno ya Kuuliza) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Vraagwoorden: nani (wie), nini (wat), wapi (waar), lini (wanneer), kwa nini (waarom), vipi/jinsi gani (hoe), ngapi (hoeveel). Vragen houden vaak dezelfde woordvolgorde aan als mededelingen.

Negation (Ha-/-i) (in het Swahili: Ukanushi (Ha-/-i)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Negation uses the prefix ha- combined with modified subject prefixes: si- (I don't), hu- (you don't), ha- (he/she doesn't), hatu- (we don't). Present negative also adds -i ending.

Demonstratives (This/That/That Over There) (in het Swahili: Vionyeshi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Three-way demonstrative system agreeing with noun class: h- prefix (this, near), h-o (that, near listener), -le (that, far). Examples: huyu/huyo/yule (class 1), hiki/hicho/kile (class 7).

Basic Prepositions (in het Swahili: Vihusishi vya Msingi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Common prepositions: katika/ndani ya (in), juu ya (on/above), chini ya (under), mbele ya (in front of), nyuma ya (behind), kati ya (between), karibu na (near).

Familieleden (in het Swahili: Wanafamilia) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Familiewoordenschat: baba (vader), mama (moeder), kaka/ndugu (broer), dada (zus), babu (grootvader), bibi/nyanya (grootmoeder), mtoto (kind), mke/mume (vrouw/man).

Food and Drink (in het Swahili: Chakula na Vinywaji) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Common foods and drinks: chai (tea), kahawa (coffee), maji (water), wali (rice), nyama (meat), samaki (fish), matunda (fruits), mboga (vegetables), ugali (maize porridge).

Body Parts (in het Swahili: Viungo vya Mwili) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Body parts: kichwa (head), mkono (arm/hand), mguu (leg/foot), jicho/macho (eye/eyes), sikio/masikio (ear/ears), mdomo (mouth), tumbo (stomach), moyo (heart).

Veelgebruikte Werkwoorden (in het Swahili: Vitenzi vya Kawaida) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Essentiële alledaagse werkwoorden: -enda (gaan), -ja/kuja (komen), -la/kula (eten), -nywa (drinken), -soma (lezen/studeren), -andika (schrijven), -lala (slapen), -amka (wakker worden), -penda (houden van/leuk vinden).

Dagelijkse Activiteiten en Routines (in het Swahili: Shughuli za Kila Siku) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Woordenschat voor dagelijkse routines: kuamka (wakker worden), kuoga (wassen/douchen), kupika (koken), kufanya kazi (werken), kurudi (terugkeren), kupumzika (rusten), kulala (slapen).

Animals (in het Swahili: Wanyama) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Common animals: simba (lion), tembo/ndovu (elephant), ng'ombe (cow), kuku (chicken), mbwa (dog), paka (cat), nyoka (snake), samaki (fish), ndege (bird).

Weather and Nature (in het Swahili: Hali ya Hewa na Mazingira) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Weather and nature: jua (sun), mvua (rain), upepo (wind), mawingu (clouds), joto (hot), baridi (cold), mti (tree), bahari (sea/ocean), mto (river).

Bezittelijke Voornaamwoorden (in het Swahili: Viwakilishi vya Kumiliki) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Bezittelijke voornaamwoorden zijn afhankelijk van de naamwoordklasse: -angu (mijn), -ako (jouw), -ake (zijn/haar), -etu (ons), -enu (jullie), -ao (hun). Klasse-congruentie: kitabu changu, nyumba yangu, watoto wangu.

Tijd en dagen (in het Swahili: Wakati na Siku) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Dagen van de week zijn bijvoorbeeld Jumatatu (maandag), Jumanne (dinsdag), Jumatano (woensdag), Alhamisi (donderdag), Ijumaa (vrijdag), Jumamosi (zaterdag) en Jumapili (zondag). Voor tijd gebruik je woorden als saa (uur/klok), asubuhi (ochtend), mchana (middag), jioni (avond) en usiku (nacht).

Colors (in het Swahili: Rangi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Colors (some are adjectives agreeing with noun class, others are invariable nouns): -eupe (white), -eusi (black), -ekundu (red), -a kijani (green), -a buluu (blue), -a njano (yellow).

Health and Feelings (in het Swahili: Afya na Hisia) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Basic health and emotion vocabulary: mgonjwa (sick), -zima (healthy), furaha (happiness), huzuni (sadness), -choka (tired), njaa (hunger), kiu (thirst), maumivu (pain).

Occupations (in het Swahili: Kazi na Taaluma) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Common occupations (mostly M-/Wa- class): mwalimu (teacher), daktari (doctor), mfanyakazi (worker), mkulima (farmer), muuza (seller), dereva (driver), mpishi (cook), fundi (craftsman).

Clothing and Shopping (in het Swahili: Mavazi na Ununuzi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Clothing: nguo (clothes), shati (shirt), suruali (pants), viatu (shoes), kofia (hat), kanga (cloth wrap). Shopping: -nunua (buy), -uza (sell), bei (price), duka (shop).

Transportation (in het Swahili: Usafiri) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Swahili. Transport vocabulary: gari (car), basi (bus), pikipiki (motorcycle), baisikeli (bicycle), ndege (airplane), meli (ship), treni (train), daladala (minibus). Verbs: -safiri (travel), -endesha (drive).

Verleden Tijd (-li-) (in het Swahili: Wakati Uliopita (-li-)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. De verleden tijd wordt gevormd met onderwerpvoorvoegsel + -li- + werkwoordstam. Geeft een voltooide handeling aan: nilisoma (ik las/studeerde), alikuja (hij/zij kwam). Ontkenning verleden tijd gebruikt -ku-: sikusoma (ik las niet).

Voltooid Tegenwoordige Tijd (-me-) (in het Swahili: Wakati Timilifu (-me-)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. De voltooide tijd met -me- geeft een voltooide handeling met actuele relevantie aan: nimekula (ik heb gegeten), amefika (hij/zij is aangekomen). Ontkenning: -ja- (nog niet): sijala (ik heb nog niet gegeten).

Toekomende Tijd (-ta-) (in het Swahili: Wakati Ujao (-ta-)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. De toekomende tijd wordt gevormd met onderwerpvoorvoegsel + -ta- + werkwoordstam: nitasoma (ik zal lezen), atakuja (hij/zij zal komen). Negatief: hata-: sitasoma (ik zal niet lezen).

Objectinfixen (in het Swahili: Viambishi vya Yambwa) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Objectvoornaamwoorden worden als infix in het werkwoord geplaatst, tussen tijdsmarkering en wortel: -ni- (mij), -ku- (jou), -m-/-mw- (hem/haar), -tu- (ons), -wa- (hen). Voorbeeld: anani-penda (hij/zij houdt van mij).

Locatief Achtervoegsel -ni (in het Swahili: Kiambishi cha Mahali -ni) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Het achtervoegsel -ni aan zelfstandige naamwoorden geeft 'op/in/naar een plaats' aan: nyumba → nyumbani (thuis), shule → shuleni (op school), mji → mjini (in de stad). Het vormt plaatsbepalende naamwoorden van gewone naamwoorden.

Conjunctions and Connectors (in het Swahili: Viunganishi) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Common conjunctions: na (and), au (or), lakini (but), kwa sababu (because), kwa hiyo (therefore), ingawa (although), pia (also). Na is the most frequent connector.

Bezittelijke Constructies (-enye/-enyewe) (in het Swahili: Miundo ya Umiliki) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Gevorderde bezittelijke vormen: mwenyewe (hijzelf/zijzelf/de eigenaar), -enye (hebbend/bezittend): mwenye nyumba (huiseigenaar), wenye nguvu (degenen met kracht). Nadruksvorm: mimi mwenyewe (ikzelf).

Comparisons and Superlatives (in het Swahili: Ulinganisho na Upeo) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Vergelijking met kuliko (meer dan), zaidi (meer), sana (erg). Overtreffende trap: -a kwanza of kuliko wote (meest van allen). Gelijkheid: kama (zoals), sawa na (gelijk aan).

Modale Werkwoorden (in het Swahili: Vitenzi vya Hali (Weza/Lazima/Pasa)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Modale constructies: -weza (kunnen), lazima (moeten), -pasa/-bidi (behoren/dienen), -taka (willen), -hitaji (nodig hebben). Lazima neemt de aanvoegende wijs; -weza vervoegt normaal.

Reflexief Voorvoegsel (-ji-) (in het Swahili: Kiambishi cha Kujirejea (-ji-)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Het reflexieve infix -ji- voor de werkwoordstam geeft een handeling op zichzelf aan: -jifunza (zichzelf leren/leren), -jiuliza (zichzelf afvragen), -jisikia (zich voelen), -jiandikisha (zich inschrijven).

Adverbs of Manner and Degree (in het Swahili: Vielezi vya Namna na Kiasi) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Common adverbs: vizuri (well), vibaya (badly), sana (very/a lot), kidogo (a little), haraka (quickly), pole pole (slowly), kabisa (completely/totally), tu (only/just).

Places and Directions (in het Swahili: Maeneo na Maelekezo) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Swahili. Places: hospitali (hospital), duka (shop), kanisa (church), msikiti (mosque), benki (bank), ofisi (office). Directions: kulia (right), kushoto (left), mbele (ahead), nyuma (behind), moja kwa moja (straight).

Gewoontetijd (Hu-) (in het Swahili: Wakati wa Mazoea (Hu-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. De hu- tijdsmarkering geeft gewoontehandelingen of algemene waarheden aan zonder onderwerpvoorvoegsel: husoma (men leest gewoonlijk), hula (men eet gewoonlijk). Gebruikt voor spreekwoorden, routines en algemene uitspraken.

Gebiedende Wijs en Aanvoegende Wijs (in het Swahili: Amri na Hali ya Kutaka) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Eenvoudige opdrachten gebruiken de werkwoordstam: soma! (lees!). Beleefde/aanvoegende wijs opdrachten gebruiken onderwerpvoorvoegsel + werkwoordstam + -e: usome (jij zou moeten lezen), tuende (laten we gaan). Negatief: usi- voorvoegsel.

De overige naamwoordklassen (5/6, 11/10, 15, 16-18) (in het Swahili: Ngeli Zilizobaki) vormen een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Minder gebruikelijke naamwoordklassen zijn onder meer 5/6 ji-/-ma- (fruitsoorten en vergrotende vormen), 11/10 u- (abstracte begrippen en smalle objecten), 15 ku- (infinitieven en verbale zelfstandige naamwoorden) en 16-18 pa-/-ku-/-mu- (locatieve klassen).

Betrekkelijke Bijzinnen (-ye-/-o-/-cho- etc.) (in het Swahili: Sentensi Rejeshi) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Betrekkelijke bijzinnen worden gevormd met betrekkingsmarkeringen als infix in het werkwoord of met amba- + betrekkelijk voornaamwoord. De betrekkingsmarkering stemt overeen met de naamwoordklasse: -ye- (klasse 1), -cho- (klasse 7), -yo- (klasse 9).

De voorwaardelijke wijs met -nge- en -ngali- (in het Swahili: Hali ya Masharti (-nge-/-ngali-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. -nge- drukt een hypothetische tegenwoordige situatie uit en -ngali- een hypothetische situatie in het verleden. Ningejua betekent “ik zou weten” en ningalijua “ik zou hebben geweten”. Deze vormen worden gebruikt in als-dan-zinnen met kama (als).

Lijdende Vorm (-w-/-liw-/-ew-) (in het Swahili: Kauli ya Kutendwa) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. De lijdende vorm wordt gevormd door -w- toe te voegen vóór de eindklinker: penda → pendwa (bemind worden), soma → somwa (gelezen worden). Bantoe-klinkerharmonie is van toepassing: -iw-/-ew-/-liw-/-lew-.

De applicatieve/prepositionele extensie (in het Swahili: Kauli ya Kutendea) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Deze werkwoordsuitbreiding voegt een begunstigde, doel of richting toe: pika → pikia (voor iemand koken), soma → somea (voor/aan iemand lezen). Daardoor vervangt ze soms voorzetsels.

Stative Extension (-ik-/-ek-) (in het Swahili: Kauli ya Hali (-ik-/-ek-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Stative extension indicates possibility or a state: vunja → vunjika (be breakable/get broken), soma → someka (be readable). Often translates as 'can be' or passive-like meaning.

De aanvoegende wijs met -e-uitgang (in het Swahili: Hali ya Kutaka (-e)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Je vormt deze vorm door de laatste -a in -e te veranderen: asome (dat hij/zij leest) en tufanye (dat wij doen). Deze vorm wordt gebruikt na lazima (moeten), ili (zodat), kabla (voordat) en in beleefde verzoeken.

Advanced Comparisons (Kadri/Kiasi) (in het Swahili: Ulinganisho wa Juu) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Complex comparisons: kadri...ndivyo (the more...the more), kiasi cha (to the extent of), zaidi ya (more than). Proportional and degree comparisons for sophisticated expression.

Tijdsbijzinnen (wanneer/voor/na) (in het Swahili: Vishazi vya Wakati) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Veelvoorkomende tijdsmarkeerders zijn wakati (wanneer/tijdens), kabla ya (voor), baada ya (na), tangu (sinds) en mpaka/hadi (tot). Ze worden vaak gecombineerd met de infinitief (ku-) of met relatieve constructies.

Samengestelde Tijden (Kuwa + Tijd) (in het Swahili: Nyakati za Pamoja) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Samengestelde tijden met kuwa (zijn) + tweede werkwoord: alikuwa anasoma (was aan het lezen, verleden tijd onvoltooid), atakuwa amefika (zal zijn aangekomen, toekomende tijd voltooid). Maakt genuanceerde tijdsverwijzingen mogelijk.

If-Clauses (Kama/Ikiwa) (in het Swahili: Vishazi vya Masharti (Kama/Ikiwa)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Real conditional with kama/ikiwa (if) + indicative tense: kama utasoma, utafaulu (if you study, you will pass). Distinguished from hypothetical -nge-/-ngali- conditionals at B1 level.

Infinitief en Werkwoordelijke Zelfstandige Naamwoorden (Ku-) (in het Swahili: Kitenzi Jina (Ku-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Swahili. Infinitiefvoorvoegsel ku-: kusoma (lezen), kufanya (doen). Fungeert als zelfstandig naamwoord (klasse 15), onderwerp of lijdend voorwerp. Gebruikt na modale werkwoorden, voorzetsels en in doelzinnen.

De wederkerige extensie -an- (in het Swahili: Kauli ya Kutendana (-an-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Deze extensie drukt wederzijdse handeling uit: penda → pendana (van elkaar houden), ona → onana (elkaar zien). Ze kan ook met andere extensies worden gecombineerd voor complexere betekenissen.

Causatieve Extensie (-ish-/-esh-/-z-) (in het Swahili: Kauli ya Kusababisha) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. De causatieve extensie geeft aan 'iemand iets laten doen': pika → pikisha (laten koken), enda → endesha (rijden, lett. laten gaan). Zeer productief in het Swahili.

Gecombineerde Werkwoordextensies (in het Swahili: Viambishi vya Pamoja) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Meerdere extensies kunnen op één werkwoord worden gecombineerd in een vaste volgorde (toegepast > causatief > reciprook > passief > statief): pendana → pendanisha (elkaar liefde laten voelen).

Indirecte rede (in het Swahili: Usemi wa Taarifa) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Indirecte rede wordt vaak ingeleid met kwamba of kuwa (dat). De tijdsvorm kan verschuiven van directe rede: -na- kan bijvoorbeeld -li- worden of ongewijzigd blijven. Veelgebruikte werkwoorden van spreken zijn alisema (zei), aliambia (vertelde) en alidai (beweerde).

Opeenvolgende/Verhalende Tijd (-ka-) (in het Swahili: Wakati wa Mfuatano (-ka-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. De -ka- tijdsmarkering geeft een reeks van gebeurtenissen aan (en toen). Gebruikt in verhalen nadat een begintijd is vastgesteld: alikuja akakaa akaondoka (hij kwam, ging zitten, vertrok toen).

Situationele/tijdelijke -ki- en voorwaardelijke kama (in het Swahili: Hali ya Wakati (-ki-) na Masharti (Kama)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. De tijdsvorm -ki- drukt gelijktijdigheid uit (wanneer/tijdens/als): akisoma (wanneer/als hij of zij leest). Ze wordt gebruikt voor achtergrondgebeurtenissen en algemene voorwaarden, en kan met kama worden gecombineerd voor extra nadruk.

Reversive Extension (-u-/-o-) (in het Swahili: Kauli ya Kurudisha (-u-/-o-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Reversive extension reverses an action: funga → fungua (lock → unlock), ziba → zibua (block → unblock), jenga → jengua (build → demolish). Highly productive in Swahili.

Contact/Tenacious Extension (-at-/-an-) (in het Swahili: Kauli ya Kushikamana) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Contact extension indicates persistence or holding onto: shika → shikana (hold each other), kamata → kamatana (catch each other/cling). Often combines with reciprocal for mutual sustained action.

Tijdsrelatief (-po-/-lipo-) (in het Swahili: Rejeshi ya Wakati (-po-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. De temporele relatieve markeerder -po- betekent “wanneer”: nilipofika (“toen ik aankwam”), atakapokuja (“wanneer hij/zij komt”). Er zijn drie vormen: -po- voor een bepaalde tijd, -ko- voor een onbepaalde tijd en -mo- voor “binnen/in”.

Complexe Passieve en Onpersoonlijke Constructies (in het Swahili: Kauli ya Kutendwa Changamano) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Swahili. Onpersoonlijke passieven, dubbele passieven en passieven met werkwoordextensies: inaaminika (er wordt aangenomen), inasemekana (er wordt gezegd), imefanywa vizuri (het is goed gedaan).

Geavanceerde Zelfstandig Naamwoordafleiding (U-/Ma-/Ki- Abstract) (in het Swahili: Uundaji wa Majina ya Hali) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Abstracte en afgeleide zelfstandige naamwoorden van werkwoorden/bijvoeglijke naamwoorden: het voorvoegsel u- voor eigenschappen (uzuri = schoonheid, van -zuri), ma- voor verzamelingen/resultaten (maisha = leven), ki- voor de wijze (kizuri = op een mooie manier).

Complex Relative Constructions (in het Swahili: Sentensi Rejeshi Changamano) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Nested relative clauses, negative relatives (-siye-, -sicho- etc.), and relative of manner. Amba- construction for complex or formal relatives: ambaye, ambayo, ambacho, etc.

Formeel en Academisch Taalregister (in het Swahili: Lugha ya Rasmi na Kitaaluma) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Formeel Swahili gebruikt in academisch schrijven, nieuws en officiële documenten. Kenmerken: langere zinnen, Arabische/Engelse leenwoorden, passieve constructies en complexe onderschikking.

Spreekwoorden en Idiomatische Uitdrukkingen (in het Swahili: Methali na Nahau) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Swahili is rijk aan spreekwoorden (methali) die in het dagelijkse spraakgebruik worden gebruikt. Kennis ervan is essentieel voor culturele vaardigheid. Veel ervan gebruiken archaïsche of poëtische taalvormen.

Geavanceerde Tijds- en Aspectcombinaties (in het Swahili: Mchanganyiko wa Nyakati na Hali) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Het combineren van tijdsmarkeringen met het hulpwerkwoord kuwa (zijn) voor complexe tijdsverwijzingen: alikuwa anasoma (hij las), atakuwa amesoma (hij zal gelezen hebben). Volgorde van tijden in complexe zinnen.

Swahili Poetry Forms (Utenzi/Shairi) (in het Swahili: Ushairi wa Kiswahili) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Klassieke Swahili-poëzie: utenzi (episch gedicht, coupletten van 4 regels, 8 lettergrepen per regel), shairi (coupletten van 4 regels met intern rijm) en wimbo (lied). Strikt metrum, rijmschema's en traditionele thema's.

Media- en krantentaal (in het Swahili: Lugha ya Vyombo vya Habari) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Journalistiek Swahili gebruikt vaak verkorte koppen, passieve constructies, toeschrijvingsformules en politieke woordenschat. Zowel de Tanzaniaanse als de Keniaanse mediatraditie hebben daarbij hun eigen register.

Het religieuze en spirituele register (in het Swahili: Lugha ya Dini na Imani) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Religieus Swahili leunt sterk op woordenschat uit het Arabisch (islamitische context) en het Engels (christelijke context), zoals dua/sala (gebed), Mungu/Allah (God), dhambi (zonde), toba (berouw), baraka (zegen) en ibada (eredienst of aanbidding).

Geavanceerde Tekstcohesie (in het Swahili: Uunganishaji wa Matini) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Swahili. Complexe tekstverbindingswoorden: hata hivyo (echter), kwa upande mwingine (aan de andere kant), kwa ufupi (kortom), zaidi ya hayo (bovendien), kwa mfano (bijvoorbeeld), kwa ujumla (in het algemeen).

Literair en Klassiek Swahili (in het Swahili: Kiswahili cha Fasihi na Zamani) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Klassieke Swahili-poëzie (utenzi, shairi) kenmerkt zich door archaïsch vocabulaire, Arabisch beïnvloede vormen en streng metrum/rijm. Kennis van literair Swahili geeft toegang tot eeuwen van kustliteratuur uit Oost-Afrika.

Regionale en Dialectische Variatie (in het Swahili: Tofauti za Kimaeneo na Kilahaja) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Verschillen tussen standaard-Swahili (gebaseerd op Kiunguja/Zanzibar) en regionale varianten: Kimvita (Mombasa), Kiamu (Lamu), Kingwana (Congo) en Tanzaniaans versus Keniaans gebruik.

Bureaucratische en juridische taal (in het Swahili: Lugha ya Kisheria na Kiserikali) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Het gaat om Swahili zoals dat wordt gebruikt in overheid, rechtspraak en administratie. Daarbij komen veel passieve constructies, juridisch jargon van Arabische oorsprong en complexe bijzinnen voor. In Tanzania wordt Swahili officieel gebruikt in rechtbanken en het parlement.

Omgangstaal en Jongerentaal (Sheng/Slang) (in het Swahili: Lugha ya Mitaani na Vijana (Sheng)) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Sheng (Swahili-Engels-inheems mengsel uit Nairobi), bongo flava slang (Tanzania) en sms/sociale mediataal. De snelle ontwikkeling maakt dit register uitdagend voor niet-moedertaalsprekers.

Kustcultuur en Maritieme Woordenschat (in het Swahili: Utamaduni wa Pwani na Maneno ya Bahari) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Swahili kustculturele woordenschat: dhow (zeilschip), dau (kleine boot), biashara (handel), bandari (haven), monsuni (moesson). Weerspiegelt eeuwen van handel in de Indische Oceaan.

Modern Neologisms and Technology (in het Swahili: Maneno Mapya na Teknolojia) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Swahili. Modern coinages and technology terms: tarakilishi (computer, from Arabic), tovuti (website), simu ya mkononi (mobile phone), mtandao (network/internet), programu (software/app), data (data).