Lehçede isimleştirme

Kısaca

Lehçede isimleştirme, bir işi veya olayı isim gibi kullanmaktır: pisać «yazmak» → pisanie «yazma», przyjąć «kabul etmek» → przyjęcie «kabul etme». Bu isimler çoğunlukla -nie veya -cie ile biter ve cümledeki görevlerine göre hâl eki alır: po zakończeniu budowy «inşaatın tamamlanmasından sonra». Fiil isimleştiğinde ona bağlı kelimelerin biçimi de değişebilir; bu nedenle yalnızca son eki değil, bütün kelime grubunu öğrenmek gerekir.

Genel bakış

İsimleştirme, Lehçede nominalizacja diye adlandırılır. Burada isim, bir varlığın, kavramın veya olayın adı olan kelimedir; fiil ise bir işi ya da durumu anlatır. Komisja przyjęła propozycję «Komisyon öneriyi kabul etti» bir olay anlatır. Przyjęcie propozycji przez komisję «Önerinin komisyon tarafından kabul edilmesi» ise aynı olayı bir isim grubu, yani tek bir kavram gibi çalışan kelimeler bütünü hâline getirir. Bu grubun başındaki przyjęcie, fiilden türemiş bir isimdir.

Türkçedeki «mektup yazma», «önerinin kabul edilmesi», «yeni kuralların getirilmesi» gibi yapılar iyi bir başlangıç noktasıdır. Her iki dilde de bir işi cümlenin konusu yapabiliriz. Ancak Türkçedeki «yazmam», «yazman», «yazması» biçimlerini Lehçeye aynı mantıkla taşıyamazsınız: Lehçe fiilden türemiş isme kişi bildiren bir ek takmaz. Ayrıca «mektubu yazmak» ifadesinin Lehçe karşılığında kullanılan nesne biçimi, «mektup yazma» grubunda değişir.

Bu konu C1 düzeyinde özellikle rapor, akademik metin, kurum yazışması ve haber dili açısından önem kazanır. Bununla birlikte jedzenie «yeme; yiyecek», czytanie «okuma» ve do zobaczenia «görüşmek üzere» gibi biçimleri çok daha önce görürsünüz. Amaç her cümleyi ağır bir isim grubuna çevirmek değil; bu yapıları rahatça çözmek ve gerektiğinde açık, ölçülü biçimde kullanmaktır.

Nasıl kurulur?

1. Fiilden eylem adı oluşturma

Fiilden türeyip eylemi adlandıran bu kelimeler için Lehçede rzeczownik odczasownikowy terimi kullanılır. Birçoğu -anie, -enie veya -cie ile biter. İlk iki biçim, daha genel olarak -nie ile biten grubun içindedir. Başlangıç biçimi olan mastar, yani kişi ve zaman belirtmeyen «yazmak, yapmak» biçimi, size yol gösterir; fakat her fiilin sonundan aynı sayıda harf silip tek bir ek getirmek güvenilir değildir.

Fiil	Eylem adı	Türkçe karşılığı
pisać	pisanie	yazmak → yazma
czytać	czytanie	okumak → okuma
budować	budowanie	inşa etmek → inşa etme
wprowadzić	wprowadzenie	getirmek, yürürlüğe koymak → getirme, yürürlüğe koyma
zakończyć	zakończenie	tamamlamak → tamamlama
uczyć	uczenie	öğretmek → öğretme
myć	mycie	yıkamak → yıkama
pić	picie	içmek → içme
przyjąć	przyjęcie	kabul etmek → kabul etme
zamknąć	zamknięcie	kapatmak → kapatma
wziąć	wzięcie	almak → alma

Czytać → czytanie «okumak → okuma» gibi örneklerde ilişki hemen görülür. Uczyć → uczenie «öğretmek → öğretme» ve przyjąć → przyjęcie «kabul etmek → kabul etme» gibi örneklerde ise kelimenin gövdesi, yani eklerin bağlandığı bölüm, değişir. Bu yüzden yeni bir fiil öğrendiğinizde sık kullanılan eylem adını da yanına yazın. Özellikle -cie ile biten biçimleri tahmin etmek yerine fiille birlikte öğrenmek daha güvenlidir.

Bu eylem adları dilbilgisel olarak nötr cinsiyettedir; yani Lehçenin eril, dişil ve nötr isim sınıfları içinde nötr gruba girer. Bu, anlamlarının cinsiyetsiz olmasıyla ilgili bir açıklama değil, yanlarındaki kelimelerin hangi biçimi alacağını belirleyen bir dilbilgisi kuralıdır. Długie oczekiwanie «uzun bekleme» grubunda, ismi niteleyen kelime olan sıfat długie nötr biçimdedir. Pisanie było trudne «Yazmak zordu» cümlesinde de geçmiş zaman biçimi było ve sıfat trudne nötr isme uyar.

2. Eylem adı da hâl değiştirir

Hâl, bir ismin cümledeki görevine göre aldığı biçimdir. Türkçedeki «yazma, yazmanın, yazmaya» değişimini düşünün; Lehçede de eylem adı her yerde aynı kalmaz. Bir edat, yani isimle birlikte zaman, yer veya başka bir ilişki kuran kelime, belirli bir hâli gerektirebilir.

Aşağıdaki tablo pisanie «yazma» ve przyjęcie «kabul etme» için tekil çekimi, yani hâllere göre biçim değişimini gösterir. Seslenme biçimi bu tür eylem adlarında pratikte çok az kullanılır.

Hâl ve temel görevi	Yazma	Kabul etme
Yalın hâl: olayın adı, cümlenin konusu	pisanie	przyjęcie
İlgi hâli: bağlılık; bazı edat ve fiillerden sonra	pisania	przyjęcia
Yönelme hâli: kime veya neye yöneldiği	pisaniu	przyjęciu
Belirtme hâli: eylemin doğrudan etkilediği şey	pisanie	przyjęcie
Araç hâli: bazı edat ve fiillerle; araç veya uğraş ilişkisi	pisaniem	przyjęciem
Bulunma hâli: yalnızca belirli edatlarla	pisaniu	przyjęciu
Seslenme hâli: doğrudan hitap	pisanie	przyjęcie

Örneğin bez pisania «yazmadan» ifadesinde bez ilgi hâlini, przed przyjęciem «kabul etmeden önce» ifadesinde przed araç hâlini gerektirir. Zaman bildiren po przyjęciu «kabul ettikten sonra» yapısında ise bulunma hâli vardır. Son iki ifade Türkçeye ikisi de zaman ilişkisiyle çevrilir, ama Lehçe son ekleri aynı değildir.

İsim grubunun başı ile ona bağlı kelimeyi ayrı ayrı düşünün: zakończenie budowy «inşaatın tamamlanması» → po zakończeniu budowy «inşaatın tamamlanmasından sonra». Po nedeniyle zakończenie değişir; budowy ise «neyin tamamlanması?» sorusuna cevap verdiği için ilgi hâlinde kalır. Bütün gruptaki kelimelere aynı hâli vermek gerekmez.

3. Doğrudan nesne çoğunlukla ilgi hâline geçer

Doğrudan nesne, fiilin etkilediği şeyi bildiren kelimedir: «mektubu yazmak» ifadesinde «mektubu» gibi. Lehçede olumlu fiil cümlesinde belirtme hâlinde bulunan bu nesne, eylem adının yanında genellikle ilgi hâline geçer.

Fiilli yapı	İsim grubu	İsim grubunun anlamı
pisać list	pisanie listu	mektup yazma
przyjąć propozycję	przyjęcie propozycji	öneriyi kabul etme
wprowadzić nowe zasady	wprowadzenie nowych zasad	yeni kuralların getirilmesi
zakończyć budowę	zakończenie budowy	inşaatın tamamlanması
czytać książkę	czytanie książki	kitap okuma

Türkçe açısından dikkat çekici nokta şudur: «mektup yazma» derken «mektup» yalın görünebilir, ama Lehçede pisanie listu içindeki listu özel bir hâl biçimidir. «Yeni kurallar» örneğinde yalnızca isim değişmez; ona bağlı sıfat da değişir: nowe zasady → nowych zasad. Bu eşleşmeyi «fiil + nesne» ve «eylem adı + ilgi hâli» olarak birlikte çalışmak yararlıdır.

Buna karşılık bütün tamamlayıcılar, yani eylemin anlamını tamamlayan kelimeler, ilgi hâline çevrilmez. Fiilin başka bir hâlle veya edatla kurduğu ilişki çoğu zaman korunur:

• pomagać dzieciom → pomaganie dzieciom: «çocuklara yardım etmek → çocuklara yardım etme». Yönelme hâli korunur.
• zarządzać firmą → zarządzanie firmą: «şirket yönetmek → şirket yönetimi». Araç hâli korunur.
• rozmawiać z klientem → rozmawianie z klientem: «müşteriyle konuşmak → müşteriyle konuşma». Z edatı ve araç hâli korunur.
• czekać na autobus → czekanie na autobus: «otobüs beklemek → otobüs bekleme». Na edatıyla kurulan yapı korunur.

Dolayısıyla «isimleştirme varsa her kelime ilgi hâline girer» kuralı yanlıştır. Önce fiilin hangi yapıyı gerektirdiğini belirleyin; sonra dönüşümü yapın.

4. İşi yapan kişiyi belirtme

Özne, bir cümlede işi yapan veya hakkında bir şey söylenen kişi ya da şeydir. İsimleştirmede özne artık çekimli fiilin önünde bulunmaz. İşi kimin yaptığını açıkça belirtmenin kullanışlı bir yolu przez + belirtme hâli yapısıdır.

• Komisja przyjęła propozycję. — Komisyon öneriyi kabul etti.
• Przyjęcie propozycji przez komisję zakończyło dyskusję. — Önerinin komisyon tarafından kabul edilmesi tartışmayı sona erdirdi.

Burada propozycji kabul edilen şeyi, przez komisję ise kabul eden kurumu gösterir. Türkçede «kabul edilmesi» diye çevirmemiz, Lehçedeki eylem adının kendi başına edilgen olduğu anlamına gelmez. Edilgen yapı, işi yapan yerine yapılan işten etkilenenin öne çıktığı anlatımdır; Lehçede przyjęcie tek başına böyle bir fiil çekimi değildir.

İşi yapan kişi her zaman belirtilmez. Pisanie listu zajęło godzinę «Mektubu yazmak bir saat sürdü» cümlesinde kimin yazdığı bağlamdan anlaşılabilir. Ancak bir sözleşmede, raporda veya görev paylaşımında bu bilgiyi atlamak belirsizlik yaratabilir.

5. Süreç ile tamamlanmış olay arasındaki fark

Görünüş, fiilin olayı sürmekte olan bir süreç olarak mı, yoksa bir bütün olarak mı sunduğudur. Lehçede bitmemiş ve bitmiş görünüşlü fiillerden türeyen eylem adları bu ayrımı sıklıkla korur.

Süreç veya tekrarlanan iş	Bir bütün olarak ele alınan iş	Anlam farkı
pisanie listu	napisanie listu	Mektup yazma süreci / mektubun yazılıp bitirilmesi
przyjmowanie wniosków	przyjęcie wniosku	Başvuruların alınması süreci / bir başvurunun alınması
wprowadzanie zasad	wprowadzenie zasad	Kuralları getirme süreci / kuralların getirilmesi
zamykanie drzwi	zamknięcie drzwi	Kapıyı kapatma süreci / kapının kapatılması

Napisanie raportu zajęło mi dwa dni «Raporu yazıp bitirmem iki gün sürdü» derken işin tamamına odaklanırız. Pisanie raportów zajmuje mi dużo czasu «Rapor yazmak çok zamanımı alıyor» ise genel veya tekrarlanan uğraşı anlatır. Türkçeye her iki biçimi de bazen «yazma» diye çevirebildiğimiz için Lehçedeki ayrım gözden kaçabilir.

Bitmiş görünüşten türeyen isim, olayın gerçekte tamamlandığını tek başına iddia etmez. Planowane zamknięcie drogi «yolun planlanan kapatılması» henüz gerçekleşmemiş olabilir. Fark, olayı nasıl sunduğunuzdadır; zaman bilgisi çevredeki kelimelerden gelir.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde eylem adının cümledeki görevine, aldığı hâle ve yanındaki kelimelere dikkat edin. Türkçe karşılıkların bazılarında isim grubu yerine fiilli anlatım daha doğal olduğundan çeviriler kelime kelime değildir.

Lehçe	Türkçe	Açıklama
Pisanie listu zajęło mi godzinę.	Mektubu yazmak bir saatimi aldı.	Yazma eylemi cümlenin konusu.
Przyjęcie propozycji wymaga zgody dyrektora.	Önerinin kabul edilmesi müdürün onayını gerektirir.	Kabul edilen şey ilgi hâlinde.
Wprowadzenie nowych zasad nastąpi w maju.	Yeni kurallar mayıs ayında getirilecek.	İsim ve onu niteleyen sıfat birlikte değişir.
Po zakończeniu budowy otwarto bibliotekę.	İnşaat tamamlandıktan sonra kütüphane açıldı.	Zaman bildiren edattan sonra bulunma hâli.
Przed podpisaniem umowy przeczytaj wszystkie warunki.	Sözleşmeyi imzalamadan önce bütün koşulları oku.	Zaman bildiren edattan sonra araç hâli.
Dziękujemy za przesłanie dokumentów.	Belgeleri gönderdiğiniz için teşekkür ederiz.	Gönderme eylemi teşekkürün nedeni.
Podczas przygotowywania posiłku słucham radia.	Yemek hazırlarken radyo dinlerim.	Devam eden süreç; edattan sonra ilgi hâli.
Regularne czytanie pomaga w nauce języka.	Düzenli okumak dil öğrenmeye yardımcı olur.	Eylem adı nötr sıfatla nitelenir.
Pomaganie sąsiadom sprawia jej radość.	Komşularına yardım etmek onu mutlu ediyor.	Yardım edilen kişiler yönelme hâlinde kalır.
Zarządzanie zespołem wymaga cierpliwości.	Ekip yönetmek sabır gerektirir.	Yönetilen grup araç hâlinde kalır.
Przyjęcie wniosku przez urząd nie oznacza jego zatwierdzenia.	Başvurunun kurum tarafından alınması, onaylandığı anlamına gelmez.	İşi yapan kurum açıkça belirtilir.
Uczenie się nowych słów wymaga powtórek.	Yeni kelimeler öğrenmek tekrar gerektirir.	Eylem adında da dönüşlülük kelimesi korunur.
Niepalenie w tym miejscu jest obowiązkowe.	Burada sigara içmemek zorunludur.	Olumsuz eylem adı bitişik yazılır.
Mimo odrzucenia projektu kontynuowaliśmy badania.	Projenin reddedilmesine rağmen araştırmayı sürdürdük.	Karşıtlık ilişkisi edat ve isim grubuyla kurulur.

Sık yapılan hatalar

1. Fiilin nesnesini olduğu gibi bırakmak

• Yanlış: przyjęcie propozycję
• Doğru: przyjęcie propozycji — önerinin kabul edilmesi
• Neden? Przyjąć propozycję «öneriyi kabul etmek» yapısındaki belirtme hâli, eylem adının yanında ilgi hâline dönüşür. Son eki yalnızca baştaki kelimede değiştirmek yetmez.

2. Eylem adını edattan sonra yalın hâlde kullanmak

• Yanlış: po zakończenie budowy
• Doğru: po zakończeniu budowy — inşaatın tamamlanmasından sonra
• Neden? Buradaki zaman anlamlı po, bulunma hâli gerektirir. Eylem adı artık çekimlenen bir isimdir; bir mastar gibi değişmeden kalmaz.

3. Korunması gereken hâli ilgi hâline çevirmek

• Yanlış: pomaganie dzieci
• Doğru: pomaganie dzieciom — çocuklara yardım etme
• Neden? Pomagać fiili yardım edilen kişiyi yönelme hâlinde alır. İsimleştirme bu ilişkiyi değiştirmez. Doğrudan nesne kuralını bütün bağlı kelimelere uygulamayın.

4. Dönüşlülük kelimesini düşürmek

Dönüşlülük, işin kişinin kendisiyle bağlantısını veya fiilin özel anlamını gösterir; Lehçede bunun için sıkça się kullanılır.

• Yanlış: Uczenie nowych słów jest ważne. — «Yeni kelimeler öğrenmek önemlidir» demek isterken.
• Doğru: Uczenie się nowych słów jest ważne. — Yeni kelimeler öğrenmek önemlidir.
• Neden? Uczyć «öğretmek», uczyć się «öğrenmek» demektir. Bu örnekte się kaldırılırsa anlam değişir. Eylem adını, fiilin bütün yapısıyla birlikte öğrenin.

5. Fiildeki olumsuzluk yazımını aynen taşımak

• Yanlış: nie palenie
• Doğru: niepalenie — sigara içmeme
• Neden? Nie palić «sigara içmemek» ifadesinde olumsuzluk ayrı yazılır; isimleşmiş olağan biçimde ise nie bitişir. Böylece fiil ile isim arasındaki fark yazımda da görünür.

6. Nötr isimle dişil sıfat kullanmak

• Yanlış: Regularna czytanie jest ważna.
• Doğru: Regularne czytanie jest ważne. — Düzenli okumak önemlidir.
• Neden? Eylem adının nötr cinsiyeti, onu niteleyen ve onun hakkında özellik bildiren sıfatların biçimini belirler. Türkçede bu tür cinsiyet uyumu olmadığı için sıfatları ayrıca kontrol etmek gerekir.

Kullanım notları

Resmî dilde neden bu kadar yaygın?

İsimleştirme, uzun bir olayı kısa bir başlık veya cümlenin tek bir ögesi hâline getirir. Wprowadzenie nowych zasad «yeni kuralların getirilmesi» bir toplantı gündeminde başlık olarak kullanılabilir. Aynı grup cümlede de yer alabilir: Wprowadzenie nowych zasad ułatwi pracę «Yeni kuralların getirilmesi işi kolaylaştıracak». Eylemi tekrar tekrar bir yan cümleyle açıklamak gerekmez.

Bununla birlikte çok sayıda isimleştirme metni gereksiz yere ağırlaştırır. Dokonano przeprowadzenia analizy danych «Verilerin analizinin gerçekleştirilmesi yapıldı» türü dolambaçlı anlatım yerine, amaç yalnızca yapılan işi bildirmekse Przeanalizowano dane «Veriler analiz edildi» daha açıktır. Akademik veya resmî yazı, mümkün olan en fazla ismi kullanmak demek değildir.

Gündelik dilde de isimleştirme doğaldır: Lubię gotowanie «Yemek yapmayı severim». Yani -nie/-cie biçimlerinin hepsi resmî değildir. Üslubu belirleyen, biçimin kendisinden çok seçilen kelimeler, isim grubunun uzunluğu ve çevresindeki anlatımdır.

Türkçedeki karşılık tek bir ek değildir

Lehçedeki bir eylem adı Türkçede bağlama göre «-ma», «-mak», «-ması» veya fiilli bir yan cümleyle karşılanabilir. Yan cümle, ana cümlenin bir parçasını açıklayan küçük cümledir. Po otrzymaniu wiadomości için «haberin alınmasından sonra» da «haberi aldıktan sonra» da mümkündür. İkincisi gündelik Türkçede daha akıcı olabilir.

Buna karşılık Lehçede po sonrasında doğrudan mastar kullanamazsınız. Türkçedeki anlamdan hareket edip «sonra + yapmak» biçimini kelime kelime kurmak yerine, Lehçenin edat ve isim hâli düzenini esas alın.

İleri kullanım ve ince ayrımlar

Yan cümleden isim grubuna geçmek

İsimleştirme yalnızca tek bir fiili dönüştürmek değildir; zaman, neden veya karşıtlık bildiren bütün bir yan cümle yeniden kurulabilir.

Yan cümleli anlatım	İsimleştirilmiş anlatım	Türkçe anlamı
Gdy skończyliśmy pracę, wróciliśmy do domu.	Po skończeniu pracy wróciliśmy do domu.	İşi bitirdikten sonra eve döndük.
Ponieważ zamknięto drogę, autobus zmienił trasę.	Z powodu zamknięcia drogi autobus zmienił trasę.	Yol kapatıldığı için otobüs güzergâh değiştirdi.
Chociaż odrzucono projekt, kontynuowaliśmy badania.	Mimo odrzucenia projektu kontynuowaliśmy badania.	Proje reddedilmesine rağmen araştırmayı sürdürdük.

Bu dönüşümde bağlacın, yani cümleleri bağlayan kelimenin, yerini uygun bir edatlı yapı alır. «Çünkü» anlamındaki ilişkiyi yalnızca eylem adını oluşturarak veremezsiniz; neden bildiren z powodu gibi bir yapı gerekir. Aynı şekilde «rağmen» için mimo kullanılır. İsim grubunu kurarken cümleler arasındaki mantık ilişkisini de koruyun.

Zaman ve kişi bilgisi kendiliğinden korunmaz

Çekimli fiil, yani kişi veya zaman bilgisi taşıyan fiil, isimleştiğinde bu bilgiler açıkça görülmeyebilir. Komisja przyjęła propozycję «Komisyon öneriyi kabul etti» geçmiş zamandır. Przyjęcie propozycji przez komisję «Önerinin komisyon tarafından kabul edilmesi» tek başına geçmiş, şimdi veya gelecek zaman belirtmez.

Gerekirse ek bilgi verin: wczorajsze przyjęcie propozycji «önerinin dün kabul edilmesi», planowane przyjęcie propozycji «önerinin planlanan kabulü». Türkçede «komisyonun kabul etmesi» gibi gruplar bize işi yapanı ve olayı kolayca bağlar; Lehçede de bunu anlam açısından kurmak gerekir, fakat bir kişi eki aramak doğru değildir.

Ayrıca istek, olasılık veya gereklilik bildiren anlamlar yalın eylem adına sığmayabilir. «Belgeleri göndermesi gerekiyor» ile «belgelerin gönderilmesi» aynı bilgi değildir. Musi wysłać dokumenty «Belgeleri göndermesi gerekiyor» cümlesindeki zorunluluk, wysłanie dokumentów «belgelerin gönderilmesi» grubunda kaybolur. Bu anlam korunacaksa konieczność wysłania dokumentów «belgeleri gönderme gerekliliği» gibi açık bir yapı gerekir.

İşi yapan ile etkilenen kişi karışabilir

Zaproszenie dyrektora tek başına «müdürün davet edilmesi» veya bağlama göre «müdürün daveti» olarak anlaşılabilir. Çünkü zaproszenie hem davet etme eylemini hem de bir daveti anlatabilir; ilgi hâli de ilişkinin bütün ayrıntılarını söylemez.

Müdürün davet eden kişi olduğunu vurgulamak için zaproszenie gości przez dyrektora «konukların müdür tarafından davet edilmesi» daha açıktır. Özellikle iki kişi veya kurumun rolünü anlatıyorsanız, ilgi hâliyle art arda sıralamak yerine kimin ne yaptığını belirtin. Gerekirse isimleştirmeden vazgeçip tam bir fiil cümlesi kurun.

Eylem adı zamanla başka bir anlam kazanabilir

Her -nie/-cie biçimini yalnızca «bir şeyi yapma» diye çevirmek yanıltıcıdır. Jedzenie hem «yeme» hem «yiyecek», mieszkanie hem «oturma, yaşama» eylemiyle ilgili bir biçim hem de çok yaygın olarak «daire» demektir. Przyjęcie ise bağlama göre «kabul etme» veya «davet, parti» anlamına gelir.

• Przyjęcie propozycji było rozsądną decyzją. — Öneriyi kabul etmek akıllıca bir karardı.
• Przyjęcie urodzinowe zaczyna się o osiemnastej. — Doğum günü partisi saat altıda başlıyor.

İkinci cümlede bir kabul etme sürecinden söz edilmez. Bu anlam ayrımı çoğul kullanımını da etkiler. Soyut eylem adları çoğunlukla tekil kullanılır; ancak ayrı olaylar sayıldığında veya kelime somut bir anlam kazandığında çoğul mümkündür. Dwa przyjęcia urodzinowe «iki doğum günü partisi» olağan bir ifadedir. Bu nedenle «eylem adlarının çoğulu olmaz» diye mutlak bir kural koymayın.

Olumsuzluk ve karşıtlık

Olağan olumsuz eylem adlarında nie bitişik yazılır: nieprzyjęcie propozycji «önerinin kabul edilmemesi». Açık bir karşıtlık kurulup «şu değil, bu» denildiğinde ise ayrı yazım görülebilir: nie przyjęcie, lecz odrzucenie propozycji «önerinin kabulü değil, reddi». İlkinde olumsuz bir olay adı oluşturulur; ikincisinde iki olay adı karşılaştırılır. Bu ince ayrım, temel bitişik yazım kuralını terk etmek için değil, gerçek karşıtlık cümlelerini tanımak için önemlidir.

Çalışma önerileri

1. Tek kelime değil, üçlü yapı kaydedin. Örneğin podpisać umowę → podpisanie umowy → przed podpisaniem umowy «sözleşmeyi imzalamak → sözleşmenin imzalanması → sözleşmeyi imzalamadan önce». Böylece hem nesnenin ilgi hâline geçmesini hem eylem adının edata göre değişmesini birlikte çalışırsınız. Beş sık kullanılan fiille başlayın; sözlükten eylem adını kontrol edin.
2. Her dönüşümü tersine çevirin. Bir raporda wprowadzenie nowych zasad «yeni kuralların getirilmesi» gördüğünüzde bunu «Kim kuralları getirdi? Ne zaman?» sorularıyla fiilli bir cümleye dönüştürün. Metin bu bilgileri vermiyorsa kendiniz eklemeyin. Ardından kurduğunuz fiil cümlesini yeniden isimleştirin; görünüşün ve işi yapan kişinin korunup korunmadığını kontrol edin.
3. Kısa bir metni iki üslupla yazın. Önce bir iş gününüzü doğal fiil cümleleriyle anlatın, sonra aynı bilgileri toplantı gündemi veya kısa rapor biçiminde düzenleyin. İkinci metindeki her isimleştirmeyi sorgulayın: Başlık olarak işe yarıyor mu, tekrarları azaltıyor mu, yoksa yalnızca cümleyi ağırlaştırıyor mu? C1 düzeyindeki asıl beceri doğru biçimi üretmenin yanında uygun üslubu seçmektir.

İlgili konular

• Ön bilgi: Kelime türetme — Eylem adlarını daha geniş ek ve gövde değişimi sistemi içinde anlamanıza yardımcı olur. İsimleştirmede özellikle bir eylemin adını oluştururken, kelime türetmede kişi, özellik ve başka kavram adlarının nasıl oluştuğunu da incelersiniz.