Italyancada Saat ve Tarih

Genel Bakis

Saati söyleyebilmek ve tarihleri ifade edebilmek, Italyanca ögrenen her baslangic düzeyindeki ögrenci icin en temel becerilerden biridir. Bir randevu almak, trenin kacta kalktigini sormak ya da bir tarihi not etmek — bu ifadeler günlük hayatin vazgecilmez parcasidir. A1 seviyesinde saati sormay ve söylemeyi, haftanin günlerini, yilin aylarini ve Italyanca tarih formatini ögreneceksiniz.

Italyancanin bu konuda bazi ilginc özellikleri vardir. Saatler, disil cogul belirli tanimliktir olan le ile ifade edilir; cünkü ore (saatler) sözcügü ima edilir. Saat birde tekil kullanilir: e l'una (saat bir). Bir diger önemli nokta, haftanin günleriyle belirli tanimligin kullanilarak aliskanlik ifade edilmesidir: il lunedi "pazartesileri" (düzenli olarak) anlamina gelirken, tanimliksiz lunedi "gelecek pazartesi" demektir.

Italyanca temel sayilari zaten ögrendiyseniz, bu konu dogal bir sonraki adimdir. Yapilar oldukca düzenlidir ve biraz pratikle hizla otomatik hale gelir.

Nasil Calisir

Saati Söyleme

Saati sormak icin su ifadeler kullanilir:

• Che ore sono? — Saat kac?
• Che ora e? — Saat kac? (alternatif)

Cevap saate göre degisir:

Saat	Italyanca	Türkce	Aciklama
1:00	E l'una.	Saat bir.	Tekil: e + tanimlik l'
2:00	Sono le due.	Saat iki.	Cogul: sono le + sayi
3:00	Sono le tre.	Saat üc.
12:00	Sono le dodici. / E mezzogiorno.	Saat on iki. / Ögle vakti.
00:00	Sono le zero. / E mezzanotte.	Gece yarisi.

Dakikalar e (ve) ile eklenir:

Saat	Italyanca	Türkce
3:15	Sono le tre e un quarto.	Saat ücu ceyrek geciyor.
3:30	Sono le tre e mezza.	Saat üc bucuk.
3:45	Sono le quattro meno un quarto.	Saat dörde ceyrek var.
3:10	Sono le tre e dieci.	Saat ücu on geciyor.
3:50	Sono le quattro meno dieci.	Saat dörde on var.

Önemli terimler:

• e mezza (ve yarim) — yarim saat icin.
• meno (eksi) — bir sonraki saatten önceki dakikalar icin.
• un quarto (ceyrek) — 15 dakika icin.

Haftanin Günleri

Italyancada haftanin günleri küçük harfle yazilir. Hepsi eril cinsiyettedir; yalnizca domenica (pazar) disildir.

Italyanca	Türkce
lunedi	pazartesi
martedi	sali
mercoledi	carsamba
giovedi	persembe
venerdi	cuma
sabato	cumartesi
domenica	pazar

Belirli tanimlik kurali:

• lunedi (tanimliksiz) = gelecek pazartesi
• il lunedi (tanimlikli) = pazartesileri (aliskanlik)

Örnek: Il sabato gioco a calcio. — Cumartesileri futbol oynarim.

Yilin Aylari

Aylar da Italyancada küçük harfle yazilir.

Italyanca	Türkce
gennaio	ocak
febbraio	subat
marzo	mart
aprile	nisan
maggio	mayis
giugno	haziran
luglio	temmuz
agosto	agustos
settembre	eylül
ottobre	ekim
novembre	kasim
dicembre	aralik

Tarih Formati

Italyancada tarihler gün + ay + yil sirasini takip eder:

• il 15 agosto — 15 Agustos
• il 3 marzo 2024 — 3 Mart 2024

Kurallar:

1. Sayinin önüne belirli tanimlik il gelir.
2. Gün, sira sayisi degil, asil sayi ile ifade edilir. Tek istisna ayin ilk günüdür: il primo gennaio (1 Ocak).
3. Tarihi sormak icin: Che giorno e oggi? (Bugün günlerden ne?) veya Quanti ne abbiamo oggi? (Bugün ayin kaci?)

Baglamda Örnekler

Italyanca	Türkce	Aciklama
Che ore sono? — Sono le tre e mezza.	Saat kac? — Saat üc bucuk.	Yarim saat
E l'una e un quarto.	Saat biri ceyrek geciyor.	Tekil + ceyrek
A che ora parti?	Saat kacta yola cikiyorsun?	Bir eylemin zamanini sorma
Il treno arriva alle sette e venti.	Tren saat yediyi yirmi gecede variyor.	Dakikali saat
Il lunedi ho lezione di italiano.	Pazartesileri Italyanca dersim var.	Tanimlik = aliskanlik
Ci vediamo venerdi.	Cuma görüsürüz.	Tanimliksiz = bir sonraki sefer
Il mio compleanno e il 15 agosto.	Dogum günüm 15 Agustos.	Tanimlikli tarih
Oggi e il primo aprile.	Bugün 1 Nisan.	1. gün icin sira sayisi
Sono le dodici. E ora di pranzo.	Saat on iki. Ögle yemegi zamani.	Ögle
Sono le dieci meno un quarto.	Saat ona ceyrek var.	9:45
In Italia la scuola inizia a settembre.	Italya'da okul eylülde baslar.	Tanimliksiz ay
La domenica andiamo al mare.	Pazarlari denize gideriz.	Tanimlik + disil gün

Sik Yapilan Hatalar

Saat birde "sono" kullanmak

• Yanlis: Sono l'una.
• Dogru: E l'una.
• Neden: Saat bir tekildir, bu yüzden e (dir/dir) kullanilir. Saat ikiden itibaren cogul kullanilir: sono le due.

Aliskanlik ifadesinde belirli tanimligi unutmak

• Yanlis: Lunedi vado in palestra. (her pazartesi anlaminda)
• Dogru: Il lunedi vado in palestra.
• Neden: Tanimliksiz lunedi gelecek pazartesiyi ifade eder. Il tanimligi ile düzenli bir aliskanligi belirtirsiniz.

Tarihlerde sira sayisi kullanmak

• Yanlis: il quinto maggio (mayisin besincisi)
• Dogru: il cinque maggio
• Neden: Italyancada tarihler asil sayilarla ifade edilir. Tek istisna ayin birinci günüdür: il primo maggio.

"Mezza" ile "mezzo" karistirmak

• Yanlis: Sono le tre e mezzo.
• Dogru: Sono le tre e mezza.
• Neden: Mezza sözcügü disil olan ora (saat) sözcügüne atifta bulunur. Bu yüzden disil bicimdeki mezza kullanilir, eril olan mezzo degil.

Olay saatinde "alle" ifadesini unutmak

• Yanlis: Il film inizia le otto.
• Dogru: Il film inizia alle otto.
• Neden: Bir olayin saatini belirtmek icin alle (a + le) tanimlikli edat kullanilir. Saat bir icin: all'una.

Pratik Ipuclari

1. Saate her baktiginizda saati Italyanca söyleyin. Tam saatlerle baslayin, ardindan dakikalari ekleyin. Günlük tekrar, saat ifade etmeyi otomatik hale getirir. Bu basit aliskanlik, zaman ifadelerini hizla pekistirmenizi saglar.

2. Italyanca bir haftalik program hazirlayin. Düzenli aktivitelerinizi günler ve tanimlikla yazin: Il lunedi studio italiano, il martedi vado in palestra, il mercoledi... Böylece hem günleri hem de tanimlik kuralini ayni anda pratik edersiniz.

3. Önemli tarihleri Italyanca yazin. Dogum günleri, bayramlar ve randevular: il 25 dicembre, il primo gennaio, il 14 febbraio. Bu sekilde tarih formatini pekistirir ve primo istisnasini hatirlarsaniz.

Ilgili Kavramlar

• Ön kosul: Asil Sayilar — saati ve ayin gününü ifade etmek icin gereklidir
• Ilgili: Sira Sayilari — ayin ilk günü icin kullanilir (il primo)
• Ilgili: Belirli Tanimliklar — saat (le, l') ve haftanin günleriyle aliskanliklar (il lunedi) icin zorunludur