İtalyancada Saat ve Tarih

Genel Bakış

Saati söyleyebilmek ve tarihleri ifade edebilmek, İtalyanca öğrenen her başlangıç düzeyindeki öğrenci için en temel becerilerden biridir. Bir randevu almak, trenin kaçta kalktığını sormak ya da bir tarihi not etmek — bu ifadeler günlük hayatın vazgeçilmez parçasıdır. A1 seviyesinde saati sormayı ve söylemeyi, haftanın günlerini, yılın aylarını ve İtalyanca tarih formatını öğreneceksiniz.

İtalyancanın bu konuda bazı ilginç özellikleri vardır. Saatler, dişil çoğul belirli tanımlığı olan le ile ifade edilir; çünkü ore (saatler) sözcüğü ima edilir. Saat birde tekil kullanılır: e l'una (saat bir). Bir diğer önemli nokta, haftanın günleriyle belirli tanımlığın kullanılarak alışkanlık ifade edilmesidir: il lunedi "pazartesileri" (düzenli olarak) anlamına gelirken, tanımlıksiz lunedi "gelecek pazartesi" demektir.

İtalyanca temel sayıları zaten ögrendiyseniz, bu konu doğal bir sonraki adimdir. Yapılar oldukça düzenlidir ve biraz pratikle hızla otomatik hale gelir.

Nasıl Çalışır

Saati Söyleme

Saati sormak için şu ifadeler kullanılır:

• Che ore sono? — Saat kaç?
• Che ora e? — Saat kaç? (alternatif)

Cevap saate göre değişir:

Saat	İtalyanca	Türkçe	Açıklama
1:00	E l'una.	Saat bir.	Tekil: e + tanımlık l'
2:00	Sono le due.	Saat iki.	Çoğul: sono le + sayı
3:00	Sono le tre.	Saat üç.
12:00	Sono le dodici. / E mezzogiorno.	Saat on iki. / Öğle vakti.
00:00	Sono le zero. / E mezzanotte.	Gece yarısı.

Dakikalar e (ve) ile eklenir:

Saat	İtalyanca	Türkçe
3:15	Sono le tre e un quarto.	Saat üçu çeyrek geçiyor.
3:30	Sono le tre e mezza.	Saat üç buçuk.
3:45	Sono le quattro meno un quarto.	Saat dörde çeyrek var.
3:10	Sono le tre e dieci.	Saat üçu on geçiyor.
3:50	Sono le quattro meno dieci.	Saat dörde on var.

Önemli terimler:

• e mezza (ve yarım) — yarım saat için.
• meno (eksi) — bir sonraki saatten önceki dakikalar için.
• un quarto (çeyrek) — 15 dakika için.

Haftanın Günleri

İtalyancada haftanın günleri küçük harfle yazılır. Hepsi eril cinsiyettedir; yalnızca domenica (pazar) dişildir.

İtalyanca	Türkçe
lunedi	pazartesi
martedi	salı
mercoledi	çarşamba
giovedi	perşembe
venerdi	cuma
sabato	cumartesi
domenica	pazar

Belirli tanımlık kuralı:

• lunedi (tanımlıksiz) = gelecek pazartesi
• il lunedi (tanımlıklı) = pazartesileri (alışkanlık)

Örnek: Il sabato gioco a calcio. — Cumartesileri futbol oynarim.

Yılın Ayları

Aylar da İtalyancada küçük harfle yazılır.

İtalyanca	Türkçe
gennaio	ocak
febbraio	subat
marzo	mart
aprile	nisan
maggio	mayis
giugno	haziran
luglio	temmuz
agosto	ağustos
settembre	eylül
ottobre	ekim
novembre	kasim
dicembre	aralık

Tarih Formati

İtalyancada tarihler gün + ay + yıl sirasini takip eder:

• il 15 agosto — 15 Ağustos
• il 3 marzo 2024 — 3 Mart 2024

Kurallar:

1. Sayının önüne belirli tanımlık il gelir.
2. Gün, sıra sayisi değil, asil sayı ile ifade edilir. Tek istisna ayın ilk günüdür: il primo gennaio (1 Ocak).
3. Tarihi sormak için: Che giorno e oggi? (Bugün günlerden ne?) veya Quanti ne abbiamo oggi? (Bugün ayın kaçı?)

Bağlamda Örnekler

İtalyanca	Türkçe	Açıklama
Che ore sono? — Sono le tre e mezza.	Saat kaç? — Saat üç buçuk.	Yarim saat
E l'una e un quarto.	Saat biri çeyrek geçiyor.	Tekil + çeyrek
A che ora parti?	Saat kaçta yola çıkıyorsun?	Bir eylemin zamanini sorma
Il treno arriva alle sette e venti.	Tren saat yediyi yirmi geçe varıyor.	Dakikalı saat
Il lunedi ho lezione di italiano.	Pazartesileri İtalyanca dersim var.	Tanımlık = alışkanlık
Ci vediamo venerdi.	Cuma görüşürüz.	Tanımlıksız = bir sonraki sefer
Il mio compleanno e il 15 agosto.	Doğum günüm 15 Ağustos.	Tanımlıklı tarih
Oggi e il primo aprile.	Bugün 1 Nisan.	1. gün için sıra sayisi
Sono le dodici. E ora di pranzo.	Saat on iki. Öğle yemegi zamani.	Öğle
Sono le dieci meno un quarto.	Saat ona çeyrek var.	9:45
In Italia la scuola inizia a settembre.	İtalya'da okul eylülde başlar.	Tanımlıksız ay
La domenica andiamo al mare.	Pazarları denize gideriz.	Tanımlık + dişil gün

Sık Yapılan Hatalar

Saat birde "sono" kullanmak

• Yanlış: Sono l'una.
• Doğru: E l'una.
• Neden: Saat bir tekildir, bu yüzden e (dir/dir) kullanılır. Saat ikiden itibaren çoğul kullanılır: sono le due.

Alışkanlık ifadesinde belirli tanımlığı unutmak

• Yanlış: Lunedi vado in palestra. (her pazartesi anlamında)
• Doğru: Il lunedi vado in palestra.
• Neden: Tanımlıksız lunedi gelecek pazartesiyi ifade eder. Il tanımlığı ile düzenli bir alışkanlığı belirtirsiniz.

Tarihlerde sıra sayisi kullanmak

• Yanlış: il quinto maggio (mayisin besincisi)
• Doğru: il cinque maggio
• Neden: İtalyancada tarihler asil sayılarla ifade edilir. Tek istisna ayın birinci günüdür: il primo maggio.

"Mezza" ile "mezzo" karıştırmak

• Yanlış: Sono le tre e mezzo.
• Doğru: Sono le tre e mezza.
• Neden: Mezza sözcüğü dişil olan ora (saat) sözcüğüne atıfta bulunur. Bu yüzden dişil bicimdeki mezza kullanılır, eril olan mezzo değil.

Olay saatinde "alle" ifadesini unutmak

• Yanlış: Il film inizia le otto.
• Doğru: Il film inizia alle otto.
• Neden: Bir olayın saatini belirtmek için alle (a + le) tanımlıklı edat kullanılır. Saat bir için: all'una.

Pratik İpuçları

1. Saate her baktığınızda saati İtalyanca söyleyin. Tam saatlerle başlayın, ardından dakikaları ekleyin. Günlük tekrar, saat ifade etmeyi otomatik hale getirir. Bu basit alışkanlık, zaman ifadelerini hızla pekistirmenizi sağlar.

2. İtalyanca bir haftalık program hazırlayın. Düzenli aktivitelerinizi günler ve tanımlıkla yazin: Il lunedi studio italiano, il martedi vado in palestra, il mercoledi... Böylece hem günleri hem de tanımlık kuralıni aynı anda pratik edersiniz.

3. Önemli tarihleri İtalyanca yazin. Doğum günleri, bayramlar ve randevular: il 25 dicembre, il primo gennaio, il 14 febbraio. Bu şekilde tarih formatını pekiştirir ve primo istisnasını hatırlarsanız.

İlgili Kavramlar

• Ön koşul: Asil Sayılar — saati ve ayın gününü ifade etmek için gereklidir
• İlgili: Sıra Sayıları — ayın ilk günü için kullanılır (il primo)
• İlgili: Belirli Tanımlıklar — saat (le, l') ve haftanın günleriyle alışkanlıklar (il lunedi) için zorunludur