Động từ đều -ARE trong tiếng Ý

Tổng quan

Động từ đều -ARE là nhóm động từ lớn nhất và có sức sản xuất cao nhất trong tiếng Ý. Nếu bạn nắm vững cách chia này, bạn sẽ có thể sử dụng hàng trăm động từ ngay lập tức. Điều này khiến chúng trở thành một trong những điểm ngữ pháp đáng học nhất ở trình độ A1.

Cách thức đơn giản: lấy động từ nguyên thể (ví dụ parlare — nói), bỏ đuôi -are để tìm gốc từ (parl-), rồi thêm đuôi thì hiện tại phù hợp theo chủ ngữ. Vì những động từ này là đều, nên các đuôi không bao giờ thay đổi — một khi đã học, bạn có thể áp dụng cho mọi động từ -ARE.

Nhiều động từ tiếng Ý thường dùng nhất trong cuộc sống hàng ngày thuộc nhóm này: parlare (nói), mangiare (ăn), lavorare (làm việc), abitare (sống, cư trú), guardare (nhìn, xem), comprare (mua), cucinare (nấu ăn) và nhiều động từ khác.

Cách chia động từ

Để chia một động từ đều -ARE, bỏ đuôi -are từ động từ nguyên thể để tìm gốc từ, rồi thêm các đuôi sau:

Nhân xưng	Đuôi	parlare (nói)	mangiare (ăn)
io	-o	parlo	mangio
tu	-i	parli	mangi
lui/lei/Lei	-a	parla	mangia
noi	-iamo	parliamo	mangiamo
voi	-ate	parlate	mangiate
loro	-ano	parlano	mangiano

Những động từ đều -ARE thường gặp:

Tiếng Ý	Tiếng Việt
parlare	nói
mangiare	ăn
abitare	sống, cư trú
lavorare	làm việc
guardare	nhìn, xem
comprare	mua
cucinare	nấu ăn
ascoltare	nghe
camminare	đi bộ
studiare	học
viaggiare	đi du lịch
giocare	chơi
chiamare	gọi điện, gọi
aspettare	đợi, chờ
tornare	trở về

Lưu ý về chính tả: Động từ kết thúc bằng -iare (mangiare, studiare) không viết gấp đôi "i" trước các đuôi bắt đầu bằng "i". Vì vậy viết "mangi" (không phải mangii) và "studi" (không phải studii).

Động từ kết thúc bằng -care và -gare (giocare, pagare) thêm "h" trước các đuôi bắt đầu bằng "i" hoặc "e" để giữ âm cứng: giochi, paghi, giochiamo, paghiamo.

Ví dụ trong ngữ cảnh

Tiếng Ý	Tiếng Việt	Ghi chú
Parlo italiano e inglese.	Tôi nói tiếng Ý và tiếng Anh.	Ngôi thứ nhất, lược đại từ
Tu mangi troppo velocemente.	Bạn ăn nhanh quá.	Ngôi thứ hai, thân mật
Maria lavora in un ospedale.	Maria làm việc ở bệnh viện.	Ngôi thứ ba, với tên riêng
Abitiamo a Roma da tre anni.	Chúng tôi sống ở Roma đã ba năm.	Ngôi thứ nhất số nhiều
Guardate un film stasera?	Các bạn xem phim tối nay không?	Ngôi thứ hai số nhiều
Loro comprano il pane ogni mattina.	Họ mua bánh mì mỗi sáng.	Ngôi thứ ba số nhiều
Cucino la cena alle sette.	Tôi nấu cơm tối lúc bảy giờ.	Hoạt động hàng ngày
Ascolti la radio?	Bạn có nghe đài không?	Câu hỏi
I bambini giocano nel parco.	Bọn trẻ chơi trong công viên.	Ngôi thứ ba số nhiều, có chủ ngữ
Studio medicina all'università.	Tôi học y ở đại học.	Lược đại từ
Chiamiamo un taxi?	Chúng ta gọi taxi nhé?	Đề nghị với nội
Aspetta un momento, per favore.	Xin vui lòng chờ một chút.	Ngôi thứ ba = Lei trang trọng

Lỗi thường gặp

Quên thay đổi chính tả ở động từ -care/-gare

• Sai: Tu gioci a calcio.
• Đúng: Tu giochi a calcio.
• Tại sao: Động từ -care và -gare thêm "h" trước "i" hoặc "e" để giữ âm cứng "k" hoặc "g".

Viết gấp đôi "i" ở động từ -iare

• Sai: Tu mangii la pasta.
• Đúng: Tu mangi la pasta.
• Tại sao: Khi gốc từ đã kết thúc bằng "i" (mangi-), không thêm "i" nữa cho dạng tu.

Nhấn sai trong dạng loro

• Sai: parLAno (trọng âm ở âm tiết thứ hai)
• Đúng: PARlano (trọng âm ở âm tiết thứ nhất)
• Tại sao: Ngôi thứ ba số nhiều (-ano) luôn có trọng âm ở âm tiết thứ ba từ cuối (gốc từ), không phải ở đuôi.

Dùng nguyên thể thay vì chia động từ

• Sai: Io parlare italiano.
• Đúng: Io parlo italiano. (hoặc đơn giản Parlo italiano.)
• Tại sao: Trong tiếng Ý, động từ phải được chia theo từng nhân xưng. Nguyên thể không thể dùng làm động từ chính trong câu.

Mẹo luyện tập

1. Mỗi tuần chọn năm động từ -ARE mới và viết bảng chia động từ đầy đủ bằng tay. Sau đó dùng mỗi dạng trong một câu về cuộc sống hàng ngày của bạn — điều này giúp kết nối ngữ pháp với ý nghĩa thực tế.
2. Luyện phát âm trọng âm của dạng "loro" thành tiếng: nói PARlano, MANgiano, LAvorano — rèn tai và miệng đặt trọng âm vào gốc từ.
3. Khi gặp một động từ tiếng Ý mới, kiểm tra xem nó có kết thúc bằng -are không. Nếu có, bạn đã biết cách chia rồi — hãy thử đặt câu ngay.

Các khái niệm liên quan

• Điều kiện tiên quyết: Đại từ chủ ngữ — cần thiết để hiểu ai thực hiện hành động
• Bước tiếp theo: Động từ đều -ERE — kiểu chia thứ hai
• Bước tiếp theo: Động từ đều -IRE — kiểu chia thứ ba
• Bước tiếp theo: Potere (có thể) — động từ tình thái dựa trên cách chia động từ
• Bước tiếp theo: Volere (muốn) — một động từ tình thái thiết yếu khác
• Bước tiếp theo: Thì tương lai đơn — thì tương lai dựa trên gốc động từ