Các giới từ khác trong tiếng Ý

Tổng quan

Ngoài các giới từ cơ bản di, a, da, in, tiếng Ý còn có bốn giới từ đơn giản mà bạn sẽ sử dụng thường xuyên từ trình độ A1: con (với/bằng), su (trên/về), per (cho/qua/vì) và tra/fra (giữa/trong số/sau). Những giới từ này dễ sử dụng hơn vì — không giống như di, a, da và in — chúng không kết hợp với mạo từ xác định theo quy tắc.

Mỗi giới từ mang nhiều nghĩa khác nhau tùy theo ngữ cảnh. Học những cách dùng phổ biến nhất sớm sẽ giúp bạn xây dựng câu tự nhiên và hiểu được các cuộc hội thoại tiếng Ý hàng ngày.

Cách hoạt động

Con (với, bằng)

Nghĩa	Cách dùng
Đồng hành	Làm gì đó với ai đó
Công cụ/phương tiện	Sử dụng cái gì để thực hiện hành động
Cách thức	Mô tả cách làm điều gì đó

Su (trên, về)

Nghĩa	Cách dùng
Vị trí trên bề mặt	Cái gì đó nằm trên cái gì đó
Chủ đề/đề tài	Nói hoặc viết về điều gì đó
Xấp xỉ	Khoảng, gần (dùng với số)

Per (cho, qua, vì)

Nghĩa	Cách dùng
Mục đích/người nhận	Cho ai đó hoặc cho một mục đích
Thời lượng	Trong một khoảng thời gian
Đi qua	Đi qua một nơi
Lý do/nguyên nhân	Vì điều gì đó

Tra / Fra (giữa, trong số, sau)

Nghĩa	Cách dùng
Vị trí giữa	Nằm giữa hai thứ
Trong một nhóm	Trong một nhóm người hoặc sự vật
Thời gian tương lai	Sau một khoảng thời gian từ bây giờ

Lưu ý: Tra và fra hoàn toàn giống nghĩa và có thể thay thế cho nhau. Người Ý thường chọn từ nào nghe hay hơn — ví dụ, "fra tre giorni" tránh được sự lặp lại của "tra tre."

Ví dụ trong ngữ cảnh

Tiếng Ý	Tiếng Việt	Giới từ và cách dùng
Vado al cinema con Maria.	Tôi đi xem phim với Maria.	con — đồng hành
Mangio con la forchetta.	Tôi ăn bằng nĩa.	con — công cụ
Parla con gentilezza.	Anh ấy nói một cách nhẹ nhàng.	con — cách thức
Il libro è sul tavolo.	Cuốn sách nằm trên bàn.	su — vị trí
Un libro su Roma.	Một cuốn sách về Roma.	su — chủ đề
Costa sui venti euro.	Giá khoảng hai mươi euro.	su — xấp xỉ
Questo regalo è per te.	Món quà này là cho bạn.	per — người nhận
Studio italiano per un anno.	Tôi học tiếng Ý trong một năm.	per — thời lượng
Passo per il centro.	Tôi đi qua trung tâm thành phố.	per — đi qua
Il treno parte tra dieci minuti.	Tàu sẽ khởi hành sau mười phút nữa.	tra — thời gian tương lai
La farmacia è tra la banca e il bar.	Hiệu thuốc nằm giữa ngân hàng và quán bar.	tra — vị trí giữa
Fra tutti i colori, preferisco il blu.	Trong số tất cả màu sắc, tôi thích màu xanh.	fra — trong một nhóm
Chiuso per ferie.	Đóng cửa vì nghỉ lễ.	per — lý do

Lỗi thường gặp

Nhầm lẫn "per" và "da" khi nói về thời lượng

• Sai: Studio italiano da un anno. (khi bạn muốn nói bạn sẽ học tổng cộng một năm)
• Đúng: Studio italiano per un anno.
• Tại sao: "Per" chỉ thời lượng dự định (trong một năm). "Da" chỉ thời điểm bắt đầu (tôi đã học từ một năm trước). Trong tiếng Việt, đây là sự khác biệt giữa "học trong một năm" và "đã học từ một năm trước."

Dùng "tra/fra" cho thời gian quá khứ

• Sai: Sono arrivato tra due ore.
• Đúng: Sono arrivato dopo due ore. / Arrivo tra due ore.
• Tại sao: Tra/fra trong biểu đạt thời gian chỉ để cập đến tương lai — điều gì đó sẽ xảy ra sau một khoảng thời gian. Với sự kiện quá khứ, dùng "dopo" (sau đó).

Quên rằng "su" kết hợp với mạo từ

• Sai: Il gatto è su il tavolo.
• Đúng: Il gatto è sul tavolo.
• Tại sao: Giới từ "su" kết hợp với mạo từ xác định tạo thành dạng rút gọn: sul, sullo, sulla, sui, sugli, sulle, sull'.

Thiếu mạo từ sau "con" khi nói về bộ phận cơ thể

• Sai: Un uomo con capelli neri.
• Đúng: Un uomo con i capelli neri.
• Tại sao: Trong tiếng Ý, bộ phận cơ thể và đặc điểm cá nhân cần mạo từ xác định sau "con" — "con i capelli," "con gli occhi."

Dùng "per" với động từ không cần giới từ

• Sai: Cerco per un lavoro.
• Đúng: Cerco un lavoro.
• Tại sao: Động từ "cercare" (tìm kiếm) đã bao gồm ý nghĩa "cho" — nó nhận tân ngữ trực tiếp mà không cần giới từ.

Mẹo luyện tập

1. Nhóm theo giới từ và luyện tập: Chọn một giới từ mỗi ngày. Viết năm câu sử dụng giới từ đó với các nghĩa khác nhau (ví dụ, thứ hai = con cho đồng hành, công cụ, cách thức). Cách lặp lại tập trung này xây dựng phản xạ nhanh hơn là trộn lẫn cả bốn giới từ cùng lúc.

2. Bài kiểm tra âm thanh tra/fra: Khi bạn có thể chọn giữa tra và fra, hãy đọc câu thành tiếng. Nếu từ tiếp theo bắt đầu bằng "tr-", dùng "fra" (fra tre giorni). Nếu bắt đầu bằng "fr-", dùng "tra" (tra fratelli). Đây không phải là quy tắc mà là sở thích phong cách, nhưng nó làm tiếng Ý của bạn nghe tự nhiên hơn.

3. Mô tả xung quanh bạn: Luyện tập "su" bằng cách mô tả vị trí các đồ vật trong phòng (il telefono è sul letto, la tazza è sul tavolo). Sau đó mở rộng sang "tra" bằng cách đặt đồ vật giữa các đồ vật khác (il libro è tra il computer e la lampada).

Khái niệm liên quan

• Xem thêm: Giới từ phổ biến — các giới từ cơ bản di, a, da, in
• Xem thêm: Giới từ kết hợp mạo từ — cách giới từ kết hợp với mạo từ xác định