เลขลำดับในภาษาอิตาลี

ภาพรวม

เลขลำดับ (numeri ordinali) คือตัวเลขที่ใช้บอกลำดับหรือตำแหน่งในชุดของสิ่งต่างๆ เช่น "ที่หนึ่ง" "ที่สอง" "ที่สาม" ในภาษาอิตาลี เลขลำดับเป็นไวยากรณ์พื้นฐานที่จำเป็นตั้งแต่ระดับ A1 ใช้ในหลายสถานการณ์ เช่น ชั้นของอาคาร วันที่ ศตวรรษ อันดับ และอื่นๆ อีกมากมาย

ในภาษาอิตาลี เลขลำดับที่ 1 ถึง 10 มีรูปแบบเฉพาะที่ต้องจำแยกทีละตัว ตั้งแต่ลำดับที่ 11 เป็นต้นไป จะใช้กฎที่เป็นระบบ คือเติม -esimo ต่อท้ายเลขนับ ต่างจากภาษาไทยที่เพียงเติม "ที่" นำหน้าตัวเลข เลขลำดับในภาษาอิตาลีทำหน้าที่เป็นคำคุณศัพท์ จึงต้องเปลี่ยนรูปให้สอดคล้องกับเพศ (ชาย/หญิง) และจำนวน (เอกพจน์/พหูพจน์) ของคำนามที่ขยาย

หากคุณเรียนเลขนับ (numeri cardinali) มาแล้ว การต่อยอดไปเลขลำดับจะทำได้ไม่ยาก เริ่มจากการจำเลขลำดับที่ 1 ถึง 10 ให้แม่น แล้วค่อยเรียนรู้กฎการสร้างเลขลำดับที่สูงขึ้น

วิธีการทำงาน

เลขลำดับที่ 1 ถึง 10

ต้องจำรูปแบบเหล่านี้เป็นรายตัว บางตัวมีรูปแบบต่างจากเลขนับมาก

ลำดับ	เพศชาย (เอกพจน์)	เพศหญิง (เอกพจน์)	ความหมาย
1°	primo	prima	ที่หนึ่ง
2°	secondo	seconda	ที่สอง
3°	terzo	terza	ที่สาม
4°	quarto	quarta	ที่สี่
5°	quinto	quinta	ที่ห้า
6°	sesto	sesta	ที่หก
7°	settimo	settima	ที่เจ็ด
8°	ottavo	ottava	ที่แปด
9°	nono	nona	ที่เก้า
10°	decimo	decima	ที่สิบ

การสร้างเลขลำดับตั้งแต่ที่ 11 เป็นต้นไป

ตั้งแต่ลำดับที่ 11 ให้ตัดสระท้ายของเลขนับออก แล้วเติม -esimo

กฎพื้นฐาน: ตัดสระท้ายของเลขนับ + -esimo

เลขนับ	→	เลขลำดับ (เพศชาย เอกพจน์)	ความหมาย
undici	→	undicesimo	ที่ 11
dodici	→	dodicesimo	ที่ 12
venti	→	ventesimo	ที่ 20
trenta	→	trentesimo	ที่ 30
cento	→	centesimo	ที่ 100

ข้อยกเว้น: เมื่อเลขนับลงท้ายด้วย -tre ไม่ต้องตัดสระ ให้เติม -esimo ต่อเลย เครื่องหมายเน้นเสียง (é) จะหายไป

• ventitré → ventitresimo (ที่ 23)
• trentatré → trentatresimo (ที่ 33)

ข้อยกเว้น: เมื่อเลขนับลงท้ายด้วย -sei ก็ไม่ตัดสระเช่นกัน

• ventisei → ventiseiesimo (ที่ 26)

การสอดคล้องด้านเพศและจำนวน

เลขลำดับทำหน้าที่เป็นคำคุณศัพท์ จึงต้องเปลี่ยนรูปตามเพศและจำนวนของคำนาม

	เอกพจน์	พหูพจน์
เพศชาย	primo	primi
เพศหญิง	prima	prime

	เอกพจน์	พหูพจน์
เพศชาย	secondo	secondi
เพศหญิง	seconda	seconde

กฎนี้ใช้กับเลขลำดับทุกตัว

• il primo giorno (วันแรก) → i primi giorni (วันแรกๆ)
• la terza volta (ครั้งที่สาม) → le terze volte (ครั้งที่สามต่างๆ)

ตำแหน่งของเลขลำดับ

เลขลำดับมักวางไว้ หน้า คำนาม ซึ่งต่างจากคำคุณศัพท์ทั่วไปในภาษาอิตาลี

• il secondo piano (ชั้นสอง)
• la quinta lezione (บทเรียนที่ห้า)

ตัวอย่างในบริบท

ภาษาอิตาลี	ภาษาไทย	หมายเหตุ
È la prima volta che vengo in Italia.	นี่เป็นครั้งแรกที่ฉันมาอิตาลี	prima = เพศหญิง เอกพจน์ (สอดคล้องกับ volta)
Abito al secondo piano.	ฉันอาศัยอยู่ชั้นสอง	secondo = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ piano)
Prendi la terza strada a destra.	เลี้ยวขวาที่ถนนสายที่สาม	terza = เพศหญิง เอกพจน์ (สอดคล้องกับ strada)
I primi giorni sono sempre difficili.	วันแรกๆ ยากลำบากเสมอ	primi = เพศชาย พหูพจน์ (สอดคล้องกับ giorni)
Siamo nel ventunesimo secolo.	เราอยู่ในศตวรรษที่ 21	ventunesimo = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ secolo)
Ha vinto il quinto premio.	เขาได้รับรางวัลที่ห้า	quinto = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ premio)
La quarta domanda è difficile.	คำถามที่สี่ยากมาก	quarta = เพศหญิง เอกพจน์ (สอดคล้องกับ domanda)
È il mio primo viaggio all'estero.	นี่คือการเดินทางไปต่างประเทศครั้งแรกของฉัน	primo = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ viaggio)
Le prime settimane sono importanti.	สัปดาห์แรกๆ สำคัญมาก	prime = เพศหญิง พหูพจน์ (สอดคล้องกับ settimane)
Abita al terzo piano.	เขาอาศัยอยู่ชั้นสาม	terzo = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ piano)
È la seconda volta che ti chiamo.	นี่เป็นครั้งที่สองที่ฉันโทรหาคุณ	seconda = เพศหญิง เอกพจน์ (สอดคล้องกับ volta)
Ho finito il sesto capitolo.	ฉันอ่านจบบทที่หกแล้ว	sesto = เพศชาย เอกพจน์ (สอดคล้องกับ capitolo)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ลืมทำให้สอดคล้องด้านเพศและจำนวน

• ผิด: il primo volta
• ถูก: la prima volta
• เหตุผล: volta เป็นคำนามเพศหญิง เลขลำดับจึงต้องใช้รูปเพศหญิง (prima) และคำนำหน้านามต้องเป็น la

สร้างเลขลำดับตั้งแต่ที่ 11 ผิดวิธี

• ผิด: undicimo
• ถูก: undicesimo
• เหตุผล: ตั้งแต่ลำดับที่ 11 ต้องตัดสระท้ายของเลขนับแล้วเติม -esimo อย่าสับสนกับรูปแบบของ 10 ลำดับแรก

สับสนระหว่างเลขลำดับกับเลขนับ

• ผิด: il due piano (ชั้นสอง)
• ถูก: il secondo piano
• เหตุผล: เมื่อบอกลำดับต้องใช้เลขลำดับ ใช้เลขนับ (due) ไม่ถูกต้อง ต้องใช้เลขลำดับ (secondo) อย่างไรก็ตาม วันที่เป็นข้อยกเว้น นอกจาก "วันที่ 1" (il primo) วันอื่นๆ ใช้เลขนับ

ลืมเปลี่ยนเป็นรูปพหูพจน์

• ผิด: i primo giorni
• ถูก: i primi giorni
• เหตุผล: เมื่อขยายคำนามพหูพจน์ เลขลำดับก็ต้องอยู่ในรูปพหูพจน์ด้วย

เคล็ดลับการฝึกฝน

1. ฝึกกับชั้นของอาคาร เมื่อขึ้นลิฟต์หรือเดินขึ้นบันได ลองพูดออกเสียง "primo piano, secondo piano, terzo piano..." การทำซ้ำทุกวันจะช่วยให้คุณจำเลขลำดับที่ 1 ถึง 10 ได้อย่างเป็นธรรมชาติ

2. ใช้เลขลำดับเมื่อเรียงลำดับสิ่งต่างๆ เมื่ออธิบายขั้นตอนการทำอาหาร แผนการเดินทาง หรือตารางเวลาในแต่ละวัน ลองใช้ "Prima cosa..." (สิ่งแรก) "Seconda cosa..." (สิ่งที่สอง) วิธีนี้จะช่วยให้คุณฝึกทั้งเลขลำดับและการสอดคล้องด้านเพศและจำนวนไปพร้อมกัน

3. แยกแยะกับเลขนับให้ชัดเจน ฝึกแยกความแตกต่างระหว่าง "หนังสือ 3 เล่ม" (tre libri) กับ "หนังสือเล่มที่สาม" (il terzo libro) ทำความคุ้นเคยกับการใช้ตัวเลขคนละแบบสำหรับจำนวนและลำดับ

หัวข้อไวยากรณ์ที่เกี่ยวข้อง

• ความรู้พื้นฐาน: เลขนับ — uno, due, tre และตัวเลขที่ใช้บอกจำนวน เป็นพื้นฐานสำหรับการสร้างเลขลำดับ
• ขั้นต่อไป: เวลาและวันที่ — วิธีใช้เลขลำดับและเลขนับร่วมกันในการบอกวันที่และเวลา