Which, how much i how many po angielsku

W skrócie

Which służy do wyboru z określonego lub ograniczonego zbioru: Which train should we take? How much pyta o ilość czegoś niepoliczalnego albo o cenę, a how many — o liczbę policzalnych osób lub rzeczy: How much time?, ale How many days? Po polsku we wszystkich tych pytaniach często pojawia się „ile” lub „który”, natomiast po angielsku trzeba dodatkowo zwrócić uwagę na rodzaj rzeczownika.

Przegląd

Wyrażenia which, how much i how many pozwalają zadawać trzy bardzo praktyczne rodzaje pytań: o wybór, ilość i liczbę. Przydają się od pierwszych rozmów po angielsku — przy kupowaniu biletu, zamawianiu jedzenia, planowaniu spotkania czy pytaniu o cenę. To podstawowy materiał poziomu A1, ale poprawny wybór między much a many bywa ważny także później.

Kluczowa różnica dotyczy policzalności. Rzeczownik (wyraz nazywający osobę, rzecz, miejsce lub pojęcie) może być w angielskim policzalny, na przykład a ticket, two tickets, albo niepoliczalny, na przykład water czy information. Polski często pozwala zapytać po prostu „ile?”, dlatego przed ułożeniem angielskiego pytania warto pomyśleć: „Czy mogę policzyć pojedyncze sztuki i utworzyć liczbę mnogą?”.

Which działa inaczej: nie pyta o ilość, lecz o wskazanie jednej lub kilku możliwości. Zwykle rozmówcy wiedzą, jaki zbiór wchodzi w grę — na przykład dwa terminy, kilka dań w menu albo pociągi widoczne na tablicy.

Jak to działa

1. Which: wybór z dostępnych możliwości

Which najczęściej odpowiada polskiemu „który?”, „która?”, „które?” albo „jaki z dostępnych?”. Forma nie zmienia się zależnie od rodzaju ani liczby.

Angielska konstrukcja	Znaczenie po polsku	Zastosowanie
Which bus?	Który autobus?	wybór jednego autobusu
Which shoes?	Które buty?	wybór spośród kilku par
Which one?	Który/Która/Które?	rzecz w liczbie pojedynczej jest już znana
Which ones?	Które?	rzeczy w liczbie mnogiej są już znane
Which of these?	Który/Która z tych?	wyraźnie wskazany zbiór

Przed rzeczownikiem nie dodaje się rodzajnika a/an ani the: mówimy Which book do you want?, a nie Which the book…? Gdy rzeczownik wynika z sytuacji, można użyć samego which albo which one/ones:

• There are two keys. Which one is yours? — Są dwa klucze. Który jest twój?
• Which do you prefer, tea or coffee? — Co wolisz: herbatę czy kawę?
• Which of the photos should I print? — Które ze zdjęć mam wydrukować?

Which zwykle zakłada ograniczony wybór. Dla porównania what częściej otwiera szersze pole odpowiedzi:

• What music do you like? — Jaką muzykę lubisz? (odpowiedź jest otwarta)
• Which song do you want to hear first? — Której piosenki chcesz posłuchać najpierw? (wybieramy z dostępnych piosenek)

Granica zależy od kontekstu, a nie wyłącznie od liczby opcji. Which country would you like to visit? jest naturalne, gdy traktujemy kraje jako znany zbiór możliwych wyborów, choć jest ich wiele.

2. How many: liczba policzalnych osób i rzeczy

Po how many stawiamy rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej:

how many + rzeczownik w liczbie mnogiej + reszta pytania

• How many brothers do you have? — Ilu masz braci?
• How many tickets do we need? — Ile biletów potrzebujemy?
• How many people are here? — Ile osób tu jest?

Pytamy o liczbę oddzielnych jednostek: jedna książka, dwie książki; jeden dzień, trzy dni. Dotyczy to także osób. Choć people nie ma końcówki -s, jest zwykłą liczbą mnogą, dlatego używamy how many people.

Jeżeli z kontekstu wiadomo, co liczymy, rzeczownik można pominąć: How many do you need? — „Ile potrzebujesz?”.

3. How much: ilość niepoliczalna i cena

Po how much stawiamy rzeczownik niepoliczalny, zwykle bez rodzajnika i bez końcówki liczby mnogiej:

how much + rzeczownik niepoliczalny + reszta pytania

• How much water should I add? — Ile wody mam dodać?
• How much information do we have? — Ile mamy informacji?
• How much time is left? — Ile czasu zostało?

Do częstych rzeczowników niepoliczalnych należą między innymi money (pieniądze), time (czas), water (woda), information (informacje jako ogół), advice (rady), luggage (bagaż), furniture (meble) i homework (praca domowa). Ich polskie odpowiedniki mogą wyglądać jak liczba mnoga lub dać się potocznie „liczyć”, ale angielska gramatyka traktuje je jako masę albo całość.

How much bez rzeczownika bardzo często pyta o cenę:

• How much is this? — Ile to kosztuje?
• How much does it cost? — Ile to kosztuje?
• How much are the tickets? — Ile kosztują bilety?

W pytaniu o cenę wybór much nie zależy od tego, czy kupujemy jedną rzecz, czy kilka. Pytamy o ilość pieniędzy, a money jest niepoliczalne.

4. Szyk całego pytania

Po wyrażeniu pytającym obowiązuje zwykły angielski szyk pytania. Operator, czyli czasownik pomocniczy używany do budowy pytania, stoi przed podmiotem (osobą lub rzeczą, o której coś mówimy).

Wzorzec angielski	Przykład po angielsku	Znaczenie po polsku
which/how much/how many + do/does/did + podmiot + czasownik	Which route do you recommend?	Którą trasę polecasz?
which/how much/how many + be + podmiot	How many rooms are there?	Ile jest pokoi?
which/how much/how many + czasownik modalny + podmiot + czasownik	How much can we spend?	Ile możemy wydać?

Z do/does/did główny czasownik ma formę podstawową: How much does it cost?, nie does it costs. Z czasownikiem be i czasownikami modalnymi, takimi jak can czy should, nie dodajemy do.

Jest jeden ważny przypadek bez przestawiania szyku: wyrażenie pytające samo może być podmiotem. Wtedy pytamy, co lub ile czego wykonuje czynność, i nie używamy do/does/did:

• Which bus goes to the airport? — Który autobus jedzie na lotnisko?
• How many people work here? — Ile osób tu pracuje?
• How much water remains? — Ile wody zostało?

Porównaj: How many people do you know here? — „Ile osób tutaj znasz?”. Tutaj podmiotem jest you, a how many people oznacza osoby, które znasz, dlatego potrzebne jest do.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
Which one do you want?	Który chcesz?	wybór jednej rzeczy
Which platform does the train leave from?	Z którego peronu odjeżdża pociąg?	określony zbiór peronów
Which days are you free?	W które dni masz czas?	można wybrać kilka dni
Which of these jackets is warmer?	Która z tych kurtek jest cieplejsza?	konstrukcja which of
How much does it cost?	Ile to kosztuje?	pytanie o cenę
How much time do we have?	Ile mamy czasu?	time jest tu niepoliczalne
How much coffee do you drink?	Ile kawy pijesz?	kawa jako napój, nie liczba filiżanek
How much luggage can I take?	Ile bagażu mogę zabrać?	luggage jest niepoliczalne
How many brothers do you have?	Ilu masz braci?	policzalne osoby
How many cups of coffee did you order?	Ile filiżanek kawy zamówiłeś/zamówiłaś?	liczymy filiżanki
How many times have you been there?	Ile razy tam byłeś/byłaś?	times oznacza liczbę zdarzeń
How many are coming to dinner?	Ile osób przyjdzie na kolację?	rzeczownik wynika z kontekstu
Which bus goes to the city centre?	Który autobus jedzie do centrum?	which bus jest podmiotem, więc bez does

Szczególnie przydatne jest zestawienie time i times. How much time? oznacza „ile czasu?”, natomiast How many times? — „ile razy?”. Podobnie How much coffee? pyta o ilość napoju, ale How many coffees? może w kawiarni oznaczać liczbę porcji lub filiżanek.

Częste błędy

1. How much z rzeczownikiem w liczbie mnogiej

• Błędnie: How much books do you have?
• Poprawnie: How many books do you have?
• Dlaczego: Książki można liczyć: one book, two books. Z policzalną liczbą mnogą używamy how many.

2. How many z rzeczownikiem niepoliczalnym

• Błędnie: How many information do you need?
• Poprawnie: How much information do you need?
• Dlaczego: Information jest po angielsku niepoliczalne. Jeśli chcemy policzyć pojedyncze elementy, można powiedzieć How many pieces of information…? — „Ile informacji / ile elementów informacji…?”.

3. Liczba pojedyncza po how many

• Błędnie: How many ticket do we need?
• Poprawnie: How many tickets do we need?
• Dlaczego: Po how many rzeczownik policzalny występuje w liczbie mnogiej, także wtedy, gdy odpowiedzią ostatecznie okaże się one.

4. Brak operatora w zwykłym pytaniu

• Błędnie: How much this ticket costs?
• Poprawnie: How much does this ticket cost?
• Dlaczego: W bezpośrednim pytaniu w czasie Present Simple potrzebne jest does, a czasownik cost wraca do formy podstawowej.

5. Niepotrzebne do, gdy wyrażenie pytające jest podmiotem

• Błędnie: Which train does go to Oxford?
• Poprawnie: Which train goes to Oxford?
• Dlaczego: Pytamy, który pociąg wykonuje czynność. Which train jest podmiotem, więc nie budujemy pytania za pomocą does.

6. Which przy zupełnie otwartym pytaniu

• Mniej naturalnie: Which is your job? — gdy nie przedstawiono żadnych możliwości.
• Naturalnie: What is your job?
• Dlaczego: Which sugeruje wybór ze znanego zbioru. Bez takiego zbioru zwykle lepsze jest what. Można jednak powiedzieć Which job did you accept?, jeśli wiadomo, że ktoś rozważał kilka ofert.

Uwagi o użyciu

W codziennej angielszczyźnie how much i how many są całkowicie naturalne w pytaniach, choć same much i many nie zawsze brzmią równie swobodnie w zdaniach twierdzących. Na pytanie How much water do you drink? częściej odpowiada się I drink a lot of water niż I drink much water. Podobnie naturalne jest We have a lot of friends, podczas gdy We have many friends brzmi nieco bardziej formalnie. Nie zmienia to budowy pytań: How much…? i How many…? pozostają standardowe.

Polskie „ile” nie podpowiada wyboru między dwiema angielskimi formami. Dobrą metodą jest nauczenie się problematycznych rzeczowników razem z typowym połączeniem: how much advice, how much money, how much furniture, ale how many suggestions, how many coins, how many chairs.

Ten sam rzeczownik może być policzalny lub niepoliczalny zależnie od znaczenia. Coffee jako substancja łączy się z how much, a coffees w kawiarni oznacza porcje. Hair może oznaczać ogólnie włosy (How much hair…?) albo pojedyncze włosy (How many hairs…?). Zawsze liczy się zamierzone znaczenie.

Poziom wyżej: użycie zaawansowane

Poniższe konstrukcje nie są konieczne na początku nauki, ale często pojawiają się w naturalnym języku.

Pytania pośrednie

Po zwrocie takim jak Do you know…?, Can you tell me…? lub I wonder… dalsza część ma szyk zdania oznajmującego, a nie pytania bezpośredniego:

• How much does it cost? — Ile to kosztuje?
• Do you know how much it costs? — Czy wiesz, ile to kosztuje?
• Which train should we take? — Którym pociągiem powinniśmy pojechać?
• Can you tell me which train we should take? — Czy możesz mi powiedzieć, którym pociągiem powinniśmy pojechać?

Nie mówimy więc Do you know how much does it cost?.

How much/many more oraz how much + stopień wyższy

How many more pyta o dodatkową liczbę elementów policzalnych, a how much more — o dodatkową ilość niepoliczalną:

• How many more chairs do we need? — Ile jeszcze krzeseł potrzebujemy?
• How much more time do you need? — Ile jeszcze czasu potrzebujesz?

How much może też określać stopień różnicy: How much better is this version? — „O ile lepsza jest ta wersja?”. Nie chodzi tu o rzeczownik niepoliczalny, lecz o wielkość różnicy.

Which jako zaimek względny

W zdaniu The book, which is on the table, is mine słowo which nie zadaje pytania. Jest zaimkiem względnym, czyli słowem łączącym rzeczownik z dodatkową informacją: „Książka, która leży na stole, jest moja”. To osobna funkcja which i nie należy jej mylić z pytaniem o wybór.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Sortuj rzeczowniki parami. Zrób dwie kolumny: how much oraz how many. Wpisuj całe połączenia, na przykład how much money i how many banknotes, zamiast uczyć się samych słów much i many.
2. Ćwicz jedną sytuację na trzy sposoby. Patrząc na menu, zapytaj: Which dish do you recommend?, How much is it? i How many dishes can we order? Dzięki temu różnica między wyborem, ceną i liczbą staje się konkretna.
3. Sprawdzaj rolę wyrażenia pytającego. Porównuj pary typu Which bus goes there? oraz Which bus do you take?. Podkreśl, kto wykonuje czynność — to szybko pokaże, czy potrzebne jest do/does.

Powiązane pojęcia

• Najpierw warto poznać: Angielskie słowa pytające — ogólny szyk pytań z what, where, when, who, why i how stanowi podstawę dla konstrukcji omawianych tutaj.