Concessieve zinnen: obwohl, trotzdem in het Duits

Overzicht

Concessieve zinnen drukken een tegenstelling uit waarbij de uitkomst ingaat tegen de verwachting. Obwohl (hoewel) is een bijschikkend voegwoord dat een bijzin inleidt (werkwoord naar het einde). Trotzdem (toch/desondanks) is een bijwoord dat in de hoofdzin staat en inversie veroorzaakt.

Dit onderscheid is essentieel: obwohl leidt een bijzin in, trotzdem staat in de hoofdzin. De betekenis is vergelijkbaar, maar de structuur verschilt.

Hoe het werkt

Obwohl (hoewel) — bijzin: Obwohl es regnet, gehe ich spazieren. — Hoewel het regent, ga ik wandelen.

Ich gehe spazieren, obwohl es regnet.

Trotzdem (toch/desondanks) — hoofdzin: Es regnet. Trotzdem gehe ich spazieren. — Het regent. Toch ga ik wandelen. Es regnet, trotzdem gehe ich spazieren.

Andere concessieve uitdrukkingen:

• obgleich, obschon (formeler voor 'hoewel')
• dennoch (formeler voor 'toch')
• jedoch (echter)
• zwar..., aber... (weliswaar..., maar...)

Voorbeelden in context

Duits	Nederlands	Opmerking
Obwohl er müde ist, arbeitet er weiter.	Hoewel hij moe is, werkt hij door.	obwohl, bijzin voor
Er arbeitet weiter, obwohl er müde ist.	Hij werkt door, hoewel hij moe is.	obwohl, bijzin na
Es war kalt. Trotzdem gingen wir.	Het was koud. Toch gingen we.	Twee zinnen
Trotzdem komme ich.	Toch kom ik.	Inversie na trotzdem
Obwohl wir spät ankamen, war alles gut.	Hoewel we laat aankwamen, was alles goed.	Verleden tijd in bijzin
Er hat kein Geld, trotzdem kauft er.	Hij heeft geen geld, toch koopt hij.	Trotzdem in hoofdzin
Obwohl er nicht geübt hat, spielt er gut.	Hoewel hij niet geoefend heeft, speelt hij goed.	Perfectum in bijzin
Das Wetter war schlecht, trotzdem hatten wir Spaß.	Het weer was slecht, toch hadden we plezier.	Trotzdem
Zwar ist es teuer, aber es ist gut.	Het is weliswaar duur, maar het is goed.	zwar...aber
Dennoch bleibt er optimistisch.	Toch blijft hij optimistisch.	Formeler

Veelgemaakte fouten

Bijzinvolgorde vergeten na obwohl

• Fout: Obwohl es regnet, ich gehe spazieren.
• Correct: Obwohl es regnet, gehe ich spazieren.
• Waarom: Na obwohl staat het werkwoord aan het einde van de bijzin. Als de bijzin vóórop staat, volgt inversie in de hoofdzin.

Obwohl als hoofdzinvoegwoord gebruiken

• Fout: Ich bin müde, obwohl ich schlafe.
• Correct: Ich bin müde, trotzdem schlafe ich. (als je toch bedoelt)
• Waarom: Obwohl betekent 'hoewel' (oorzaak/gevolg), niet 'toch' (resultaat ondanks dat).

Trotzdem zonder inversie

• Fout: Trotzdem ich gehe.
• Correct: Trotzdem gehe ich.
• Waarom: Trotzdem als eerste element veroorzaakt inversie: werkwoord op positie 2.

Oefentips

1. Schrijf vijf concessieve zinnen met obwohl en zet ze daarna om naar zinnen met trotzdem.
2. Oefen de bijzinvolgorde na obwohl tot het automatisch gaat.
3. Vergelijk het gebruik van obwohl en trotzdem in teksten.

Verwante concepten

• Vereiste: Bijzinnen: weil, dass — bijzinvolgorde
• Vereiste: Woordvolgorde in de hoofdzin — inversie na bijwoord