Japoncada temel sayma sözcükleri

Kısaca

Japoncada bir şeyi sayarken genellikle sayıya, sayılan şeyin türünü belirten bir sayma sözcüğü eklenir: insanlar için 人, küçük nesneler için 個, yassı nesneler için 枚, uzun nesneler için 本, küçük hayvanlar için 匹 ve kitaplar için 冊 kullanılır. Örneğin 三人の学生 “üç öğrenci”, 紙を二枚ください。 ise “İki yaprak kâğıt, lütfen.” demektir. Bazı birleşimlerin okunuşu değişir; özellikle 一人（ひとり）, 二人（ふたり） ve 一本（いっぽん） biçimlerini ayrı öğrenmek gerekir.

Genel bakış

Türkçede “üç öğrenci”, “iki kitap”, “beş elma” derken sayı ile adı (insanı, nesneyi veya kavramı adlandıran sözcüğü) doğrudan yan yana getiririz. “İki adet elma” ya da “üç yaprak kâğıt” gibi ifadeler de kullanırız, ancak her nesne türünde bunlara ihtiyaç duymayız. Japoncada bu tür bir sınıflandırma çok daha yaygındır. Sayma sözcüğü, yalnızca kaç tane olduğunu değil, ne tür bir şeyi saydığınızı da gösterir.

Bu konu A1 düzeyinde alışveriş yaparken, kafede sipariş verirken, ailenizden söz ederken veya odadaki eşyaları anlatırken karşınıza çıkar. Japoncadaki adı 助数詞（じょすうし）olan bu sözcükleri, Türkçedeki “kişi”, “adet”, “yaprak” gibi birimlere benzetebilirsiniz. Yalnız, her birinin Türkçede bire bir karşılığı yoktur: Japoncada hem bir kalem hem bir şişe 本 ile sayılabilir.

Başlangıçta üç şeyi birbirinden ayırmak işinizi kolaylaştırır: hangi sayma sözcüğünü seçeceğiniz, sayıyla birleşince nasıl okuyacağınız ve cümlede nereye koyacağınız. Önce altı temel türü ve sık kullanılan küçük sayıları öğrenin. Daha resmî seçimler, yaklaşık miktarlar ve özel kullanımlar aşağıdaki ileri bölümde ayrıca ele alınmıştır.

Nasıl kullanılır?

1. Saydığınız şeye göre sözcük seçin

Temel yapı sayı + sayma sözcüğüdür. Örneğin 三 + 人 → 三人, 二 + 枚 → 二枚 olur. Yazıda sayılar Japonca karakterlerle veya rakamlarla gösterilebilir: 三人 ile 3人 aynı miktarı belirtir. Ancak rakam kullanmak okunuş değişikliklerini ortadan kaldırmaz.

Sayma sözcüğü	Temel okunuş	Neleri sayar?	Günlük örnekler
人	にん	İnsanlar	Öğrenci, misafir, aile üyesi
個	こ	Ayrı ayrı sayılabilen küçük nesneler	Elma, yumurta, silgi
枚	まい	İnce ve yassı nesneler	Kâğıt, bilet, tabak, gömlek
本	ほん	Uzun, ince veya silindir biçimli nesneler	Kalem, şişe, şemsiye
匹	ひき	Küçük ve orta boy birçok hayvan	Kedi, köpek, balık, böcek
冊	さつ	Ciltli veya sayfaları bir araya getirilmiş yayınlar	Kitap, defter, dergi

Bu sınıflar kesin bir geometrik ölçüye dayanmaz. Örneğin tabak kalın olabilir ama yine de 枚 ile sayılır; köpek de günlük kullanımda 匹 alır. En güvenilir yol, yeni bir nesne adını öğrenirken kullanılan sayma sözcüğünü de öğrenmektir.

Özellikle 本 işaretine dikkat edin. Tek başına 本（ほん）“kitap” anlamına gelir, fakat sayma sözcüğü olarak 本 uzun nesneleri sayar. Kitap sayısı için 冊 gerekir: 本を三冊買いました。 “Üç kitap aldım.”

2. İnsan, küçük nesne ve yassı nesne sayıları

Aşağıdaki tabloda 1–10 arasındaki temel biçimler yer alır. Parantez içindeki yazı okunuşu gösterir. Japoncanın sesleri gösteren yazısı olan hiragana ile verilen bu biçimleri, mümkünse ses kaydıyla birlikte çalışın.

Sayı	İnsan: 人	Küçük nesne: 個	Yassı nesne: 枚
1	一人（ひとり）	一個（いっこ）	一枚（いちまい）
2	二人（ふたり）	二個（にこ）	二枚（にまい）
3	三人（さんにん）	三個（さんこ）	三枚（さんまい）
4	四人（よにん）	四個（よんこ）	四枚（よんまい）
5	五人（ごにん）	五個（ごこ）	五枚（ごまい）
6	六人（ろくにん）	六個（ろっこ）	六枚（ろくまい）
7	七人（ななにん／しちにん）	七個（ななこ）	七枚（ななまい）
8	八人（はちにん）	八個（はっこ）	八枚（はちまい）
9	九人（きゅうにん）	九個（きゅうこ）	九枚（きゅうまい）
10	十人（じゅうにん）	十個（じゅっこ／じっこ）	十枚（じゅうまい）

一人 ve 二人 özel biçimlerdir. Üçten itibaren çoğunlukla sayı + にん düzeni görülür; fakat dört kişi よにん olur, よんにん değil. Yedi kişi için tabloda verilen iki okunuş da kullanılır.

個 ile 一個, 六個 ve 八個 biçimlerinde küçük っ bulunur. Bu işaret, ardından gelen ünsüzü söylemeden önce kısa bir duraklama yapıldığını gösterir. 一個 ifadesini いちこ diye değil, いっこ diye okuyun. 枚 ise bu aralıkta daha düzenlidir; sayıyla birleştiğinde まい değişmez.

3. Uzun nesne, hayvan ve kitap sayıları

本 ve 匹 ile sayarken yalnızca sayı değil, sayma sözcüğünün ilk sesi de değişebilir. 本 için ほん, ぼん ve ぽん; 匹 için ひき, びき ve ぴき biçimleri görülür. Bunları rastgele değişen sesler olarak değil, sık kullanılan bütünler olarak öğrenin.

Sayı	Uzun nesne: 本	Hayvan: 匹	Kitap: 冊
1	一本（いっぽん）	一匹（いっぴき）	一冊（いっさつ）
2	二本（にほん）	二匹（にひき）	二冊（にさつ）
3	三本（さんぼん）	三匹（さんびき）	三冊（さんさつ）
4	四本（よんほん）	四匹（よんひき）	四冊（よんさつ）
5	五本（ごほん）	五匹（ごひき）	五冊（ごさつ）
6	六本（ろっぽん）	六匹（ろっぴき）	六冊（ろくさつ）
7	七本（ななほん）	七匹（ななひき）	七冊（ななさつ）
8	八本（はっぽん）	八匹（はっぴき）	八冊（はっさつ）
9	九本（きゅうほん）	九匹（きゅうひき）	九冊（きゅうさつ）
10	十本（じゅっぽん／じっぽん）	十匹（じゅっぴき／じっぴき）	十冊（じゅっさつ／じっさつ）

Bu tablolar başlangıç için güvenli ve yaygın okunuşları verir. Bazı biçimlerin başka okunuşlarıyla da karşılaşabilirsiniz; ilk aşamada bütün seçenekleri ezberlemek yerine burada verilen biçimleri tutarlı kullanmak yeterlidir.

Daha büyük sayılarda da birleşimin son kısmına dikkat edilir. Örneğin 十一本（じゅういっぽん）“on bir uzun nesne”, 二十三匹（にじゅうさんびき）“yirmi üç hayvan”dır. Ancak 一人 ve 二人 için öğrendiğiniz özel okunuşları daha büyük sayıların sonuna otomatik olarak taşımayın: 十一人（じゅういちにん）“on bir kişi”, 十二人（じゅうににん）“on iki kişi”dir.

4. Miktarı cümleye yerleştirin

Türkçedeki “üç öğrenci” ifadesine en yakın yapı sayı + sayma sözcüğü + の + addır. Buradaki の, miktar ifadesini ardından gelen ada bağlar:

• 三人の学生 — üç öğrenci
• 二枚の切符 — iki bilet
• 一冊の本 — bir kitap

Günlük cümlelerde çok sık kullanılan başka bir düzen ise ad + parçacık + sayı ve sayma sözcüğü + fiildir. Parçacık, Japoncada bir sözcüğün cümledeki görevini gösteren kısa öğedir; fiil de yapılan işi veya durumu anlatır.

• りんごを五個買いました。 — Beş elma aldım.
• 鉛筆が三本あります。 — Üç kalem var.
• 学生が三人います。 — Üç öğrenci var.

İlk örnekte を, satın alınan şeyi belirtir. Son iki örnekte が, var olan şeyi veya kişiyi gösterir. あります nesnelerin, います ise insan ve hayvanların varlığını anlatmak için kullanılır.

Bu düzende miktar ifadesi ile fiil arasına bir şey eklemeniz gerekmez: りんごを五個を買いました。 biçiminde ikinci bir を kullanmayın. Miktar zaten りんご hakkında bilgi verir.

İki düzeni yan yana düşünmek yararlıdır:

• 三冊の本を買いました。 — Üç kitap aldım.
• 本を三冊買いました。 — Üç kitap aldım.

İkisi de doğrudur. İlki “üç kitap” grubunu birlikte sunar; ikincisi alışveriş cümlelerinde miktarı söylemenin çok yaygın bir yoludur. Türkçenin sözcük sırasını Japoncaya olduğu gibi aktarmak yerine bu iki kalıbı bütün olarak öğrenin.

5. “Kaç?” sorusunu kurun

Miktarı sorarken 何 + sayma sözcüğü kullanılır. Buradaki 何 genellikle なん diye okunur; 本 ve 匹 ile birleşince ilk ses yine değişir.

Soru biçimi	Okunuş	Türkçesi
何人	なんにん	Kaç kişi?
何個	なんこ	Kaç tane küçük nesne?
何枚	なんまい	Kaç tane yassı nesne?
何本	なんぼん	Kaç tane uzun nesne?
何匹	なんびき	Kaç hayvan?
何冊	なんさつ	Kaç kitap, defter veya dergi?

Örneğin 本を何冊買いましたか。 “Kaç kitap aldınız?” diye sorar. Cevapta nesneyi yeniden söylemek zorunda değilsiniz: 三冊買いました。 “Üç tane aldım.” Bağlam açıksa yalnızca 三冊です。 “Üç tane.” de yeterlidir.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örnekler ev, alışveriş ve günlük konuşma durumlarını kapsar. Okunuş sütunu özellikle sayı birleşimlerini takip etmeyi kolaylaştırır. Türkçe çevirilerde her sayma sözcüğünü mutlaka “adet” diye çevirmedik; Türkçede doğal olan ifade tercih edildi.

Japonca	Okunuş	Türkçesi	Açıklama
三人の学生が来ました。	さんにんのがくせいがきました。	Üç öğrenci geldi.	Miktar, の ile öğrenci adına bağlanır.
りんごを五個買いました。	りんごをごこかいました。	Beş elma aldım.	Elmalar 個 ile sayılır.
紙を二枚ください。	かみをにまいください。	İki yaprak kâğıt, lütfen.	Yassı nesne için 枚 kullanılır.
鉛筆が三本あります。	えんぴつがさんぼんあります。	Üç kurşun kalem var.	三本, さんぼん okunur.
今日は一人で昼ご飯を食べます。	きょうはひとりでひるごはんをたべます。	Bugün öğle yemeğini tek başıma yiyeceğim.	一人で, tek başına yapılan işi anlatır.
二人で映画を見ました。	ふたりでえいがをみました。	İki kişi birlikte film izledik.	二人, ふたり okunur.
卵を六個買いました。	たまごをろっこかいました。	Altı yumurta aldım.	六個 biçimindeki kısa duraklamaya dikkat edin.
切符を四枚お願いします。	きっぷをよんまいおねがいします。	Dört bilet rica ediyorum.	Gişede kullanılabilecek nazik bir istek.
水を一本ください。	みずをいっぽんください。	Bir şişe su, lütfen.	Şişeyi 本 belirtir; Japonca cümlede şişe adı yoktur.
うちには猫が二匹います。	うちにはねこがにひきいます。	Bizim evde iki kedi var.	Hayvanlarla います kullanılır.
庭に犬が三匹います。	にわにいぬがさんびきいます。	Bahçede üç köpek var.	三匹, さんびき okunur.
図書館で本を一冊借りました。	としょかんでほんをいっさつかりました。	Kütüphaneden bir kitap ödünç aldım.	本 nesnenin adı, 冊 sayma sözcüğüdür.
ノートを何冊買いますか。	ノートをなんさつかいますか。	Kaç defter alacaksınız?	Defterler de 冊 ile sayılır.
お客さんは何人ですか。	おきゃくさんはなんにんですか。	Kaç misafir var?	İnsan sayısını 何人 ile sorar.

Sık yapılan hatalar

1. Türkçedeki gibi yalnızca sayı ve ad kullanmak

• Yanlış: 三学生が来ました。
• Doğru: 三人の学生が来ました。
• Anlamı: Üç öğrenci geldi.

Türkçedeki “üç öğrenci” yapısını doğrudan aktarmayın. İnsan sayısı için 人 gerekir; miktarı adın önüne koyuyorsanız arada の kullanın. 学生が三人来ました。 biçimi de doğrudur ve aynı durumu anlatır.

2. Bir ve iki kişiyi düzenli okumak

• Yanlış okunuş: 一人 → いちにん; 二人 → ににん
• Doğru okunuş: 一人 → ひとり; 二人 → ふたり
• Anlamları: Bir kişi; iki kişi.

Günlük insan sayımında bu iki biçim özeldir. “Bir nesne” ile “bir kişi” için aynı ses dizisini beklemeyin. 一人 ve 二人 biçimlerini en baştan ayrı birer sözcük gibi çalışın.

3. 本 işaretini görünce kitap saymak

• Yanlış: 本を三本買いました。
• Doğru: 本を三冊買いました。
• Anlamı: Üç kitap aldım.

Tek başına 本 “kitap”tır; sayıdan sonra gelen 本 ise uzun nesneleri sayar. Aynı işaretin bu iki görevi, kullanılacak sayma sözcüğünün aynı olduğu anlamına gelmez.

4. Yazıyı değiştirmeden yanlış okumak

• Yanlış okunuş: 一本 → いちほん; 三匹 → さんひき
• Doğru okunuş: 一本 → いっぽん; 三匹 → さんびき
• Anlamları: Bir uzun nesne; üç hayvan.

Sayı ve sayma sözcüğü birleşince sesler birbirine uyum sağlar. Yazıdaki karakterleri tek tek okuyup birleştirmek her zaman doğru sonuç vermez. Özellikle 本 ve 匹 tablolarını sesli tekrar edin.

5. Miktar ifadesinden sonra ikinci bir を eklemek

• Yanlış: りんごを五個を買いました。
• Doğru: りんごを五個買いました。
• Anlamı: Beş elma aldım.

Bu cümlede 五個, satın alınan elmaların miktarını belirtir; ayrı bir nesne adı gibi ikinci bir を almaz. Alternatif olarak 五個のりんごを買いました。 diyebilirsiniz.

6. “Kaç kişi?” sorusunu nesne sorusuyla karıştırmak

• Yanlış: 学生は何個いますか。
• Doğru: 学生は何人いますか。
• Anlamı: Kaç öğrenci var?

個, insanlar için kullanılmaz. Soru kurarken de cevap verirken de aynı sınıfa ait sayma sözcüğünü seçin: 何人 sorusuna 三人 gibi bir cevap gelir.

Kullanım notları

Nazik isteklerde sayma sözcüğü değişmez

紙を二枚ください。 “İki yaprak kâğıt, lütfen.” ve 切符を四枚お願いします。 “Dört bilet rica ediyorum.” gibi ifadelerde nezaket, cümlenin sonundaki istek biçimiyle sağlanır. Temel sayma sözcüğünü sırf nazik konuşmak için değiştirmeniz gerekmez.

Restoranda müşteri sayısı sorulurken daha resmî bir sözcük olan 名（めい）ile de karşılaşabilirsiniz. お二人様 gibi ifadeler de müşteriye saygılı biçimde seslenmenin bir parçasıdır. Başlangıçta 人 ile saymayı doğru öğrenmek yeterlidir; bu hizmet dili biçimlerini daha sonra tanımak işinizi kolaylaştırır.

Nesne söylenmese de miktar anlaşılabilir

Bir satıcı elmayı gösterip “Kaç tane?” diye sorduğunda 三個ください。 “Üç tane, lütfen.” diyebilirsiniz. Sayılan şey konuşmada belliyse adını tekrar etmeniz gerekmez. Buna karşılık bağlam yoksa 三本 yalnızca uzun türden üç nesne olduğunu söyler; bunların kalem mi, şişe mi, şemsiye mi olduğu anlaşılmaz.

Japonca adlar sayıdan sonra zorunlu olarak çoğul biçime girmez. 三冊の本 ifadesinde 本 değişmeden kalır. Türkçedeki “üç kitap”ta da normalde “kitaplar” demeyiz; bu noktada iki dil arasında yararlı bir benzerlik vardır.

Genel sayma biçimleri yardımcı olur, ama her şeyin yerini tutmaz

Birçok gündelik nesne için geleneksel つ ile sayma dizisi de kullanılır: 一つ（ひとつ）“bir tane”, 二つ（ふたつ）“iki tane”, 三つ（みっつ）“üç tane”. Genel soru biçimi いくつ “kaç tane?”dir. Bu dizi on için 十（とお）biçimine ulaşır; ondan sonra aynı biçimde sürdürülmez.

Bir nesnenin sayma sözcüğünü henüz bilmiyorsanız bu biçimler bazı durumlarda yardımcı olabilir. Fakat insanları veya bütün hayvanları bu yolla saymayı genel bir çözüm olarak görmeyin. Ayrıca 個 ile つ arasında yalnızca ses farkı yoktur: 三個, さんこ; 三つ ise みっつ okunur.

Temelin ötesi: daha sonra karşılaşacağınız ayrıntılar

Bu bölümdeki kullanımları A1 aşamasında eksiksiz üretmeniz gerekmez. Temel tabloları öğrendikten sonra gerçek konuşmaları ve yazıları anlamak için bunları tanımanız yeterlidir.

Sayma sözcüğünü nesnenin adı değil, nasıl sunulduğu da belirler

Bir kâğıt yaprağını 一枚, bir defteri 一冊 diye sayarız. Aynı malzeme farklı bir bütün hâline geldiği için sayma sözcüğü değişir. Benzer şekilde elmalar tek tekse 個 ile sayılabilir; poşetlenmiş ürünlerde ise “bir poşet” gibi paket birimi öne çıkabilir.

Su örneğinde de sayılan sıvının kendisi değil, sunulduğu birimdir. 水を一本ください。 genellikle “Bir şişe su, lütfen.” anlamına gelir. Bardakla sunulan içeceklerde 杯（はい）kullanılır. Yani 本, bütün su miktarlarının değişmez sayma sözcüğü değildir.

Hayvanlar için de 匹 tek seçenek değildir. Kuşlarda genellikle 羽（わ）, büyük hayvanlarda ise sıklıkla 頭（とう）kullanılır. Başlangıçta kedi ve köpek gibi tanıdık hayvanlarla 匹 çalışın; diğer türleri kendi sayma sözcükleriyle ayrıca öğrenin.

Birlikte yapılan işi ve dağıtılan miktarı anlatmak

Sayı + 人 + で, bir işi kaç kişinin birlikte yaptığını anlatabilir:

• 三人で料理を作りました。 — Üç kişi birlikte yemek yaptık.
• 一人で行きます。 — Tek başıma gideceğim.

Buradaki で, işi yapan grubun büyüklüğünü belirtir. “Üç kişiyi” anlatmaz. Bu yüzden 三人で yemek yapan üç kişiyi, 三人の学生 ise “üç öğrenci” grubunu ifade eder.

ずつ, bir miktarın eşit paylarla dağıtıldığını veya aynı miktarda tekrarlandığını belirtir:

• 学生に紙を二枚ずつ配りました。 — Öğrencilere ikişer yaprak kâğıt dağıttım.
• 毎日、本を一冊ずつ読みます。 — Her gün birer kitap okurum.

Türkçedeki “ikişer”, “birer” anlamını Japoncada sayının biçimini değiştirerek değil, miktarın ardından ずつ getirerek verebilirsiniz.

Yaklaşık sayı, yalnızca sayı ve en az miktar

Temel sayı ifadesine başka sözcükler ekleyerek miktarı daha ayrıntılı anlatabilirsiniz:

• 十人ぐらい来ます。 — Yaklaşık on kişi gelecek.
• 本を二冊だけ買いました。 — Yalnızca iki kitap aldım.
• 猫が三匹もいます。 — Tam üç kedi var.
• 一枚以上必要です。 — En az bir yaprak gerekiyor.

ぐらい yaklaşık miktarı, だけ sınırlamayı anlatır. Miktardan sonra gelen も ise bağlama göre sayının beklenenden çok olduğunu vurgulayabilir. Son örnekte 以上, belirtilen sayıyı da kapsar: “bir veya daha fazla”. Bu öğeler sayma sözcüğünün yerine geçmez; sayı + sayma sözcüğü bütününün ardından gelir.

Sıra belirtmek, miktar belirtmekten farklıdır

三人 “üç kişi”dir; 三人目（さんにんめ）ise “üçüncü kişi”dir. 目, uygun sayı ifadelerine eklendiğinde kaçıncı sırada olunduğunu gösterebilir:

• 三人目のお客さん — üçüncü müşteri
• 二冊目の本 — ikinci kitap

Burada “üç müşteri” ya da “iki kitap” saymıyorsunuz; sıradaki tek bir kişiyi veya kitabı belirtiyorsunuz. Türkçede “üç” ile “üçüncü” arasındaki farkı düşünmek yeterlidir.

Temel sınıfların dışında kalıplaşmış kullanımlar vardır

本 her zaman fiziksel olarak uzun bir nesneyi anlatmaz. 電話を一本かけました。 “Bir telefon görüşmesi yaptım.” gibi yerleşmiş kullanımlarda da görülür. Bu tür örnekleri temel şekil kuralından çıkarmaya çalışmak yerine, karşılaştıkça bütün ifade olarak öğrenin.

Cümlede miktarın yeri de daha ileri aşamada önem kazanır. 本を三冊買いました。 yapısını öğrendikten sonra sayı ifadesini her cümlede istediğiniz yere taşıyabileceğinizi düşünmeyin. Özellikle uzun cümlelerde miktarın hangi ada ait olduğunu açık tutmak için 三冊の本 gibi bağlı bir yapı daha anlaşılır olabilir.

Çalışma önerileri

1. Evinizde altı küçük grup oluşturun. Bir aile fotoğrafındaki kişileri 人, elmaları 個, kâğıtları 枚, kalemleri 本, hayvan fotoğraflarını 匹 ve kitapları 冊 ile sayın. Her grubun yanında yalnızca sayı söylemek yerine bir tam cümle kurun: 本が二冊あります。 “İki kitap var.”
2. Ses değişikliklerini karşılaştırarak çalışın. 一個・六個・八個; 一本・三本・六本; 一匹・三匹・六匹 dizilerini sesli okuyun. Ardından 一枚・三枚・六枚 gibi daha düzenli bir diziyle karşılaştırın. Böylece her sayma sözcüğünün aynı şekilde değişmediğini duyarsınız.
3. Kendinize kısa alışveriş soruları sorun. 何個ですか。 “Kaç tane?”, 何冊買いますか。 “Kaç kitap alacaksınız?” gibi sorular hazırlayıp farklı sayılarla cevaplayın. Sonra 本を二冊買います。 ile 二冊の本を買います。 arasında geçiş yapın; iki cümle de “İki kitap alacağım.” demektir.

İlgili konular

• Önce çalışın: Sayılar ve sayma — Sayıların temel okunuşlarını bilmek, sayma sözcükleriyle birleşen biçimleri öğrenmeyi kolaylaştırır.