Vergelijken met 比 in het Mandarijn

Kort gezegd

Voor een eenvoudige vergelijking gebruik je A 比 B + bijvoeglijk naamwoord: 他比我高 betekent ‘Hij is langer dan ik’. Het bijvoeglijk naamwoord verandert niet en vóór het bijvoeglijk naamwoord komen normaal geen 是 of 很. Een klein of groot verschil zet je erachter: 高一点儿 ‘iets langer’ en 高得多 ‘veel langer’.

Overzicht

Met 比 (bǐ) vergelijk je twee mensen, dingen, plaatsen, tijden of situaties. In A 比 B 高 is A datgene waarover je iets zegt, B de vergelijkingsmaatstaf en 高 de eigenschap die je vergelijkt. Letterlijk volgt de zin dus het idee ‘A, vergeleken met B, hoog’. In natuurlijk Nederlands wordt dat ‘A is hoger dan B’.

Dit patroon hoort bij niveau A2 en komt voortdurend voor: bij prijzen, leeftijden, afstanden, voorkeuren en veranderingen. Het bouwt voort op Chinese zinnen waarin een bijvoeglijk naamwoord zelf het gezegde vormt (het deel dat iets over het onderwerp zegt). Daardoor staat er geen werkwoord dat overeenkomt met Nederlands zijn: 他高 kan grammaticaal al ‘hij is lang’ betekenen.

Voor Nederlandstaligen zijn vooral drie verschillen belangrijk. Het Mandarijn maakt geen vergrotende trap met -er of meer; 高 blijft gewoon 高. 比 staat vóór de vergelijkingsmaatstaf, terwijl Nederlands dan erna komt. Bovendien is het Nederlandse is in de Chinese basiszin niet nodig. Wie woord voor woord vanuit het Nederlands vertaalt, zet daarom gemakkelijk 是, 很 of de zinsdelen op de verkeerde plaats.

Zo werkt het

De basisvolgorde

De kern is:

A + 比 + B + bijvoeglijk naamwoord

Deel	Functie	Voorbeeld
A	het onderwerp: wie of wat je beschrijft	他 ‘hij’
比	markeert de vergelijking	比 ‘vergeleken met’
B	de maatstaf waarmee je A vergelijkt	我 ‘ik/mij’
bijvoeglijk naamwoord	de vergeleken eigenschap	高 ‘lang/hoog’

Samen wordt dat 他比我高。 ‘Hij is langer dan ik.’ Het Nederlands kiest bij personen soms tussen ik en mij, maar Chinese voornaamwoorden veranderen hier niet van vorm: 我 blijft 我.

A en B kunnen allerlei vergelijkbare elementen zijn:

• personen: 姐姐比弟弟高。 ‘De oudere zus is langer dan haar jongere broer.’
• dingen: 火车比公共汽车快。 ‘De trein is sneller dan de bus.’
• tijden: 今天比昨天冷。 ‘Vandaag is het kouder dan gisteren.’
• plaatsen: 北京比这个城市大。 ‘Beijing is groter dan deze stad.’
• bezittingen: 我的房间比你的大。 ‘Mijn kamer is groter dan die van jou.’ Hier vervangt 你的 een al bekende naamwoordgroep, net als ‘die van jou’.

Vergelijk wel zaken die logisch bij elkaar passen. In 今天比昨天冷 zijn ‘vandaag’ en ‘gisteren’ beide tijdsaanduidingen. Als de lezer niet kan bepalen welke eigenschap of situatie bij A en B hoort, wordt de zin snel onduidelijk.

Geen 是 en normaal geen 很

In de gewone 比-zin staat het bijvoeglijk naamwoord rechtstreeks als gezegde:

• 他比我高。 — correct
• 他比我是高。 — onjuist
• 他比我很高。 — onjuist als eenvoudige vergelijking

是 (shì) is hier niet het equivalent van Nederlands is. 很 (hěn) wordt in een neutrale, niet-vergelijkende zin vaak gebruikt tussen het onderwerp en een bijvoeglijk naamwoord: 他很高 ‘Hij is lang’. De 比-constructie maakt de vergelijking echter al duidelijk, zodat die neutrale verbindende functie van 很 niet nodig is.

Dat betekent niet dat 很 nergens in de buurt van een vergelijking kan voorkomen. In 他比我高很多 staat 很多 ná 高 en geeft het de grootte van het verschil aan: ‘Hij is veel langer dan ik.’ Dat is een ander gebruik dan 很高.

Aangeven hoe groot het verschil is

Een graadsaanduiding komt meestal na het bijvoeglijk naamwoord.

Patroon	Betekenis	Voorbeeld
bijvoeglijk naamwoord + 一点儿	een beetje …-er	贵一点儿 ‘iets duurder’
bijvoeglijk naamwoord + 一些	wat …-er	安静一些 ‘wat rustiger’
bijvoeglijk naamwoord + 得多	veel …-er	快得多 ‘veel sneller’
bijvoeglijk naamwoord + 多了	veel …-er	好多了 ‘veel beter’
bijvoeglijk naamwoord + 很多	veel …-er	大很多 ‘veel groter’

一点儿 en 一些 drukken een betrekkelijk klein verschil uit. 得多, 多了 en 很多 maken het verschil duidelijk groot. Let vooral op de plaats: 这个比那个贵一点儿, niet 这个比那个一点儿贵.

Bij een exact meetbaar verschil zet je de hoeveelheid eveneens achter de eigenschap:

• 他比我高五厘米。 ‘Hij is vijf centimeter langer dan ik.’
• 姐姐比我大三岁。 ‘Mijn oudere zus is drie jaar ouder dan ik.’
• 这班车比那班车早十分钟。 ‘Deze bus is tien minuten eerder dan die bus.’

Bij zo’n exact verschil gebruik je geen 得: dus 高五厘米, niet 高得五厘米.

更 en 还: nadruk op ‘nog meer’

更 (gèng) staat vóór het bijvoeglijk naamwoord:

A + 比 + B + 更 + bijvoeglijk naamwoord

Bijvoorbeeld: 今天比昨天更冷。 ‘Vandaag is het nog kouder dan gisteren.’ De basisvergelijking heeft 更 niet nodig; 今天比昨天冷 is volledig. 更 benadrukt dat A in nog sterkere mate de eigenschap heeft, vaak wanneer B al koud, duur of moeilijk is. Het ligt daardoor dikwijls dichter bij Nederlands nog …-er dan bij een verplicht woord voor meer.

还 (hái) kan op dezelfde plaats staan: 他比我还高。 ‘Hij is zelfs/nog langer dan ik.’ 还 klinkt vaak verrassender: je wist bijvoorbeeld al dat ik lang ben, maar hij blijkt nóg langer. Voor de eenvoudige A2-regel kun je eerst zonder 更 en 还 oefenen.

Handelingen vergelijken

Je kunt niet alleen eigenschappen, maar ook de uitvoering van een handeling vergelijken. Daarvoor komt vaak een graadcomplement: een aanvulling met 得 die vertelt hóé een handeling gebeurt.

A + 比 + B + werkwoord + 得 + beschrijving

• 他比我跑得快。 ‘Hij rent sneller dan ik.’
• 妹妹比我唱得好。 ‘Mijn jongere zus zingt beter dan ik.’
• 我今天比昨天睡得早。 ‘Ik ben vandaag eerder gaan slapen dan gisteren.’

Het werkwoord zelf krijgt geen vorm die ‘sneller’ of ‘beter’ uitdrukt. 比 B staat vóór het werkwoord en 得 + beschrijving erna. Met een lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat) kan de zin ingewikkelder worden; kies op A2 liever een helder werkwoord zonder uitgesproken voorwerp, zoals 跑, 唱 of 睡.

Vragen maken

Een vergelijking kan met 吗 een ja-neevraag worden:

• 你比他高吗？ ‘Ben jij langer dan hij?’
• 今天比昨天忙吗？ ‘Is het vandaag drukker dan gisteren?’

Met een vraagwoord vraag je naar een van de vergeleken delen:

• 谁比谁高？ ‘Wie is langer dan wie?’
• 哪个比这个便宜？ ‘Welke is goedkoper dan deze?’
• 他比你大几岁？ ‘Hoeveel jaar is hij ouder dan jij?’

Het vraagwoord blijft op de plaats van de ontbrekende informatie. Het hoeft dus niet, zoals in een Nederlandse vraag, naar het begin van de zin te verhuizen.

Voorbeelden in context

Mandarijn	Pinyin	Nederlands	Opmerking
他比我高。	Tā bǐ wǒ gāo.	Hij is langer dan ik.	Eenvoudig basispatroon
今天比昨天冷。	Jīntiān bǐ zuótiān lěng.	Vandaag is het kouder dan gisteren.	Twee tijdstippen vergeleken
这个比那个贵一点儿。	Zhège bǐ nàge guì yìdiǎnr.	Deze is iets duurder dan die.	Klein verschil na 贵
北京比上海大多了。	Běijīng bǐ Shànghǎi dà duō le.	Beijing is veel groter dan Shanghai.	Groot verschil met 多了
火车比公共汽车快得多。	Huǒchē bǐ gōnggòng qìchē kuài de duō.	De trein is veel sneller dan de bus.	Groot verschil met 得多
这家店比那家安静一些。	Zhè jiā diàn bǐ nà jiā ānjìng yìxiē.	Deze zaak is wat rustiger dan die.	一些 verzacht het verschil
姐姐比我大三岁。	Jiějie bǐ wǒ dà sān suì.	Mijn oudere zus is drie jaar ouder dan ik.	Exact leeftijdsverschil
他比我高五厘米。	Tā bǐ wǒ gāo wǔ límǐ.	Hij is vijf centimeter langer dan ik.	Exact lengteverschil
今天比昨天更忙。	Jīntiān bǐ zuótiān gèng máng.	Vandaag is het nog drukker dan gisteren.	更 legt extra nadruk
她比哥哥还认真。	Tā bǐ gēge hái rènzhēn.	Ze is zelfs nog nauwkeuriger dan haar oudere broer.	还 kan verbazing uitdrukken
弟弟比我跑得快。	Dìdi bǐ wǒ pǎo de kuài.	Mijn jongere broer rent sneller dan ik.	Vergelijking van een handeling
我今天比昨天睡得早。	Wǒ jīntiān bǐ zuótiān shuì de zǎo.	Ik ben vandaag eerder gaan slapen dan gisteren.	得 beschrijft hoe de handeling verloopt
你的手机比我的新。	Nǐ de shǒujī bǐ wǒ de xīn.	Jouw telefoon is nieuwer dan de mijne.	我的 vervangt ‘mijn telefoon’
这本书比那本容易吗？	Zhè běn shū bǐ nà běn róngyì ma?	Is dit boek gemakkelijker dan dat?	Ja-neevraag met 吗
他比你大几岁？	Tā bǐ nǐ dà jǐ suì?	Hoeveel jaar is hij ouder dan jij?	Vraag naar het precieze verschil

Veelgemaakte fouten

得 weglaten uit 得多

• Onjuist: 他比我高多。
• Juist: 他比我高得多。 of 他比我高多了。
• Waarom: voor ‘veel langer’ zijn 高得多 en 高多了 vaste, natuurlijke vormen. Het bijvoeglijk naamwoord zelf verandert niet zoals bij de Nederlandse vergrotende trap op -er.

是 toevoegen omdat Nederlands ‘is’ gebruikt

• Onjuist: 今天比昨天是冷。
• Juist: 今天比昨天冷。
• Waarom: 冷 kan zelf het gezegde zijn. 是 verbindt hier niet simpelweg onderwerp en eigenschap zoals Nederlands zijn dat doet.

很 vóór het bijvoeglijk naamwoord zetten

• Onjuist: 这个比那个很贵。
• Juist: 这个比那个贵。
• Ook juist: 这个比那个贵很多。 ‘Deze is veel duurder dan die.’
• Waarom: de 比-constructie maakt de vergelijking al. Voor een groot verschil staat 很多 achter de eigenschap.

De graadsaanduiding te vroeg plaatsen

• Onjuist: 这个比那个一点儿贵。
• Juist: 这个比那个贵一点儿。
• Waarom: woorden als 一点儿, 得多 en 多了 volgen op het bijvoeglijk naamwoord dat ze nader bepalen.

比 op de plaats van Nederlands ‘dan’ zetten

• Onjuist: 他高比我。
• Juist: 他比我高。
• Waarom: 比 + B komt vóór de vergeleken eigenschap. Vertaal dus niet woord voor woord vanuit ‘hij is langer dan ik’.

不比 verwarren met ‘minder dan’

• Misleidend: 他不比我高。 vertaald als ‘Hij is kleiner dan ik.’
• Preciezer: 他不比我高。 ‘Hij is niet langer dan ik.’
• Voor duidelijk ‘minder lang’: 他没有我高。 ‘Hij is niet zo lang als ik.’
• Waarom: 不比 ontkent alleen dat A de eigenschap sterker heeft dan B. A kan even hoog of lager zijn. 没有 B + eigenschap drukt duidelijk uit dat A B niet bereikt.

Gebruiksnotities

比 is neutraal en zeer gebruikelijk in zowel gesprekken als gewone schrijftaal. Het patroon werkt het best wanneer A en B dezelfde rol hebben. Vergelijk bijvoorbeeld ‘mijn kamer’ met ‘jouw kamer’, niet zonder context ‘mijn kamer’ met ‘jij’. Door herhaling weg te laten kun je natuurlijk zeggen 我的房间比你的大, omdat 你的 duidelijk voor ‘jouw kamer’ staat.

In gesprekken hoeft een bekende maatstaf soms niet opnieuw genoemd te worden. Op de vraag 这两个哪个好？ ‘Welke van deze twee is beter?’ kan iemand antwoorden 这个好一点儿。 ‘Deze is iets beter.’ Dat antwoord bevat geen 比, omdat al vaststaat welke twee dingen worden vergeleken. Voor losse oefenzinnen is het veiliger de volledige vorm te gebruiken.

Let ook op 大 en 小 bij leeftijd. 他比我大三岁 betekent dat hij drie jaar ouder is; letterlijk vertaald groter klinkt in het Nederlands verkeerd. Bij objecten betekenen dezelfde woorden meestal ‘groter’ en ‘kleiner’. De context bepaalt dus de natuurlijke Nederlandse vertaling.

Verder dan de basis: gevorderd gebruik

De volgende patronen hoef je op A2 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later vaak tegenkomen.

Ontkenning en gelijkheid nauwkeuriger onderscheiden

Drie zinnen die in het Nederlands op elkaar kunnen lijken, zeggen niet exact hetzelfde:

Mandarijn	Betekenis	Nuance
A 比 B 高	A is langer dan B	gewone vergelijking
A 不比 B 高	A is niet langer dan B	A kan even lang of kleiner zijn
A 没有 B 高	A is niet zo lang als B	A bereikt de lengte van B niet

Voor gelijkheid gebruik je later A 跟 B 一样 + eigenschap: 我跟他一样高 ‘Ik ben even lang als hij’. Dit hoort bij het bredere onderwerp gelijkheid en overtreffende trap.

比起 en formele alternatieven

Met 比起 B，A … zet je B eerst als gespreksonderwerp neer. Daarna volgt vaak 更:

比起咖啡，我更喜欢茶。 ‘Vergeleken met koffie drink ik liever thee.’

In formelere schrijftaal zie je 与 B 相比 ‘vergeleken met B’ en 相比之下 ‘daarentegen/vergeleken daarmee’. Die vormen vervullen een vergelijkbare functie, maar zijn geen noodzakelijke vervanging van de alledaagse 比-zin.

Herhaalde vergelijkingen en verandering

Patronen als 一天比一天冷 betekenen letterlijk ‘de ene dag kouder dan de volgende’ en dus ‘elke dag kouder’. 他的中文一年比一年好。 betekent ‘Zijn Chinees wordt elk jaar beter.’ Hier worden opeenvolgende momenten met elkaar vergeleken.

Een verwant maar apart patroon is 越来越 + eigenschap, bijvoorbeeld 天气越来越冷了 ‘Het wordt steeds kouder’. Bij twee samenhangende veranderingen gebruikt het Mandarijn 越……越……, zoals 越学越有意思 ‘Hoe meer je leert, hoe interessanter het wordt’. Deze constructies bouwen voort op het idee van graad, maar hebben hun eigen woordvolgorde.

Mogelijke dubbelzinnigheid bij voorkeuren

我比他更喜欢茶 kan zonder context betekenen dat ik thee lekkerder vind dan hij dat vindt. In sommige situaties kan onduidelijk zijn welke personen of voorkeuren precies tegenover elkaar staan. Maak de vergelijking dan explicieter, bijvoorbeeld met 比起咖啡，我更喜欢茶 wanneer je thee met koffie vergelijkt. Een grammaticaal korte zin is niet altijd de duidelijkste zin.

Oefentips

1. Maak paren uit je omgeving. Vergelijk twee kamers, vervoermiddelen of dagen met één eenvoudige eigenschap: 大, 小, 快, 慢, 贵, 便宜, 冷 of 热. Zeg eerst alleen A 比 B + eigenschap.
2. Voeg de grootte van het verschil pas daarna toe. Maak van 这个比那个贵 achtereenvolgens 贵一点儿, 贵得多 en 贵五十块钱. Zo oefen je dat de extra informatie achter de eigenschap staat.
3. Vertaal niet woord voor woord. Kijk bij elke Nederlandse zin eerst naar de twee vergeleken delen. Zet vervolgens A, 比 B en pas dan de eigenschap. Controleer ten slotte of je per ongeluk 是 of het neutrale 很 hebt toegevoegd.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Bijvoeglijke naamwoorden met 很 — laat zien hoe een bijvoeglijk naamwoord als gezegde werkt in een gewone beschrijving.
• Volgende stap: Overtreffende trap en gelijkheid — behandelt 最, 一样 en 没有 voor andere soorten vergelijking.
• Later: Het patroon 越……越…… — drukt uit dat twee graden samen veranderen of dat iets steeds sterker wordt.