Geld en winkelen in het Kantonees

Kort gezegd

In alledaags Hongkongs Kantonees vraag je 幾錢 gei2 cin2? voor “hoeveel kost het?” en gebruik je 蚊 man1 voor een dollar: 五十蚊 ng5 sap6 man1 is vijftig dollar. 毫 hou4 is een tiende van een dollar, dus tien cent. Voor “goedkoop” en “duur” gebruik je 平 peng4 en 貴 gwai3.

Overzicht

Prijzen vragen, een bedrag verstaan en afrekenen behoren tot de nuttigste vaardigheden op A1-niveau. In een winkel, op een markt of bij een eetkraam heb je vaak genoeg aan een aanwijzend woord, een bedrag en een korte beleefde formule. Het Kantonees laat daarbij veel woorden weg die het Nederlands nodig heeft. 呢個幾錢？ ni1 go3 gei2 cin2? betekent letterlijk ongeveer “dit hoeveel geld?”, maar natuurlijk Nederlands is “Hoeveel kost dit?”

De Hongkongse spreektaal heeft bovendien eigen geldwoorden. Op prijskaartjes staat vaak $50 of een formele aanduiding met 元 jyun4, maar in een gewoon gesprek hoor je meestal 五十蚊 ng5 sap6 man1. Het woord 蚊 betekent hier niet “mug”; in deze context is het de informele teleenheid “dollar”. Voor delen van een dollar wordt 毫 hou4 gebruikt: één 毫 is tien cent.

Voor Nederlandstaligen zijn vooral drie gewoontes nieuw. Er staat geen vorm van “kosten” in de basisvraag 幾錢？; bedragen volgen de Chinese getalvolgorde; en beschrijvende woorden zoals 平 en 貴 kunnen zelf het gezegde vormen. Een gezegde is het deel van de zin dat vertelt wat er over iets wordt gezegd. Je hoeft dus niet automatisch 係 hai6 “zijn” toe te voegen.

Hoe het werkt

De kernwoorden voor geld

Functie	Kantonees	Jyutping	Betekenis en gebruik
geld	錢	cin2	Geld in het algemeen
dollar, spreektaal	蚊	man1	Gewone Hongkongse benaming voor één dollar
dollar, formeler	元 / 港元	jyun4 / gong2 jyun4	Formele of geschreven benaming; 港元 betekent Hongkongse dollar
tien cent	毫	hou4	Een tiende van een dollar
cent	仙	sin1	Eén cent; minder centraal in alledaagse contante bedragen
contant geld	現金	jin6 gam1	Geld in munten en biljetten
creditcard	信用卡	seon3 jung6 kaat1	Creditcard
wisselgeld	找錢	zaau2 cin2	Letterlijk het teruggeven van geld

Jyutping is een schrijfwijze in Latijnse letters die de Kantonese uitspraak weergeeft. Het cijfer na elke lettergreep is het toonnummer. Leer 蚊 man1, 毫 hou4, 錢 cin2, 平 peng4 en 貴 gwai3 daarom met hun toon: een juiste medeklinker maar een verkeerde toon kan als een ander woord klinken.

Een prijs vragen met 幾錢

De kortste vraag is:

onderwerp + 幾錢？

Het onderwerp is waar de vraag over gaat. Dat kan een los voorwerp zijn, een gerecht op de kaart of iets waarnaar je wijst.

• 呢個幾錢？ ni1 go3 gei2 cin2? — Hoeveel kost dit?
• 嗰個幾錢？ go2 go3 gei2 cin2? — Hoeveel kost dat?
• 呢件衫幾錢？ ni1 gin6 saam1 gei2 cin2? — Hoeveel kost dit kledingstuk?

呢 ni1 betekent “dit/deze” en 嗰 go2 “dat/die”. Tussen zo’n aanwijzend woord en een zelfstandig naamwoord staat normaal een maatwoord: een telwoordje dat aangeeft om wat voor soort eenheid het gaat. 個 go3 is algemeen, 件 gin6 wordt onder meer bij kleding gebruikt en 對 deoi3 bij paren, zoals schoenen.

Je kunt 唔該 m4 goi1 voor de vraag zetten om iemands aandacht te trekken en beleefd te klinken:

唔該，呢個幾錢呀？ m4 goi1, ni1 go3 gei2 cin2 aa3?

Het slotdeeltje 呀 aa3 maakt de vraag in een gesprek wat zachter. Het verandert de prijsbetekenis niet.

Let op het verschil met Nederlands: voeg geen 係 hai6 toe alsof je “Wat is de prijs?” woord voor woord omzet. 呢個幾錢？ is op zichzelf een volledige, natuurlijke prijsvraag.

Bedragen noemen met 蚊 en 毫

Voor hele dollars zet je het getal vóór 蚊:

getal + 蚊

Bedrag	Kantonees	Jyutping
$1	一蚊	jat1 man1
$2	兩蚊	loeng5 man1
$5	五蚊	ng5 man1
$20	二十蚊	ji6 sap6 man1
$50	五十蚊	ng5 sap6 man1
$100	一百蚊	jat1 baak3 man1

Bij precies twee dollar klinkt 兩蚊 loeng5 man1 natuurlijk. 兩 loeng5 wordt gebruikt voor twee getelde eenheden. In een samengesteld getal als twintig blijft het cijfer 二 ji6 staan: 二十蚊, niet 兩十蚊.

Voor een bedrag met tienden van een dollar zet je 毫 na het aantal tientallen centen:

dollars + 蚊 + aantal tienden + 毫

• 一蚊五毫 jat1 man1 ng5 hou4 — $1,50
• 五蚊二毫 ng5 man1 ji6 hou4 — $5,20
• 十二蚊五毫 sap6 ji6 man1 ng5 hou4 — $12,50

Zonder hele dollars kun je bijvoorbeeld 五毫 ng5 hou4 zeggen voor vijftig cent. In de praktijk zie je bedragen vaak met Arabische cijfers en een dollarteken, terwijl de verkoper ze met 蚊 en 毫 uitspreekt.

Zeggen dat iets goedkoop of duur is

平 peng4 betekent “goedkoop” en 貴 gwai3 “duur”. Dit zijn beschrijvende woorden die rechtstreeks als gezegde kunnen optreden:

• 呢個好平。 ni1 go3 hou2 peng4. — Dit is erg goedkoop.
• 嗰對鞋太貴喇。 go2 deoi3 haai4 taai3 gwai3 laa3. — Dat paar schoenen is te duur.

Gebruik dus niet automatisch 係 vóór 平 of 貴. Het Nederlands heeft “is” nodig; het Kantonees niet. 好 hou2 versterkt de beschrijving en 太 taai3 betekent “te”. Het slotdeeltje 喇 laa3 geeft hier levendige nadruk: “Dat is echt te duur!”

Met 啲 di1 na een beschrijvend woord vraag je om een lagere graad. 平啲 peng4 di1 betekent “wat goedkoper”. Een bruikbare onderhandelingsvraag is:

平啲得唔得？ peng4 di1 dak1 m4 dak1? — Kan het wat goedkoper?

得唔得 is een ja-neevraag volgens het patroon “kan/wel — niet — kan/wel”. Het klinkt minder bot dan alleen bevelen dat de prijs omlaag moet.

Kiezen, geven en betalen

Wanneer je hebt gekozen, kun je zeggen:

• 我要呢個。 ngo5 jiu3 ni1 go3. — Ik wil/deze neem ik.
• 俾二十蚊你。 bei2 ji6 sap6 man1 nei5. — Hier heb je twintig dollar.
• 我俾現金。 ngo5 bei2 jin6 gam1. — Ik betaal contant.

俾 bei2 betekent in deze zinnen “geven”. In 俾二十蚊你 staat eerst wat je geeft en daarna de ontvanger: “geef twintig dollar aan jou”. Dat verschilt van de gewone Nederlandse volgorde “ik geef jou twintig dollar”, waarin de ontvanger eerder komt.

Voor het totaal gebruik je 一共 jat1 gung6 “in totaal”:

一共幾錢？ jat1 gung6 gei2 cin2? — Hoeveel is het in totaal?

Voorbeelden in context

Kantonees	Jyutping	Nederlands	Opmerking
唔該，呢個幾錢呀？	m4 goi1, ni1 go3 gei2 cin2 aa3?	Pardon, hoeveel kost dit?	Beleefde basisvraag terwijl je iets aanwijst
嗰個幾錢？	go2 go3 gei2 cin2?	Hoeveel kost dat?	嗰個 verwijst naar iets verder weg
呢件衫幾錢？	ni1 gin6 saam1 gei2 cin2?	Hoeveel kost dit kledingstuk?	件 is een maatwoord voor kleding
一共幾錢？	jat1 gung6 gei2 cin2?	Hoeveel is het in totaal?	Handig bij meerdere aankopen
五十蚊。	ng5 sap6 man1.	Vijftig dollar.	Een kort prijsantwoord is heel normaal
呢個十二蚊五毫。	ni1 go3 sap6 ji6 man1 ng5 hou4.	Dit kost twaalf dollar vijftig.	五毫 is vijftig cent
呢個好平。	ni1 go3 hou2 peng4.	Dit is erg goedkoop.	Geen 係 vóór 平
嗰對鞋太貴喇！	go2 deoi3 haai4 taai3 gwai3 laa3!	Dat paar schoenen is te duur!	對 is het maatwoord voor een paar
平啲得唔得？	peng4 di1 dak1 m4 dak1?	Kan het wat goedkoper?	Voorzichtig verzoek om een lagere prijs
有冇平啲㗎？	jau5 mou5 peng4 di1 gaa3?	Hebt u iets goedkopers?	Vraagt naar een goedkoper alternatief
我要呢個。	ngo5 jiu3 ni1 go3.	Deze neem ik.	Letterlijk: “ik wil deze”
俾二十蚊你。	bei2 ji6 sap6 man1 nei5.	Hier heb je twintig dollar.	Bedrag vóór de ontvanger
我俾現金。	ngo5 bei2 jin6 gam1.	Ik betaal contant.	現金 betekent contant geld
可唔可以用信用卡呀？	ho2 m4 ho2 ji5 jung6 seon3 jung6 kaat1 aa3?	Kan ik met een creditcard betalen?	Letterlijk: “kan een creditcard gebruikt worden?”
唔使找喇。	m4 sai2 zaau2 laa3.	Laat het wisselgeld maar zitten.	Alleen zeggen als je bewust geen geld terug wilt

Veelgemaakte fouten

係 toevoegen vóór 幾錢

• Fout: 呢個係幾錢？ ni1 go3 hai6 gei2 cin2?
• Goed: 呢個幾錢？ ni1 go3 gei2 cin2?
• Waarom: De vaste alledaagse prijsvraag heeft geen koppelwerkwoord nodig. Nederlands gebruikt “kost” of “is”, maar die gewoonte mag je niet rechtstreeks overnemen.

係 gebruiken vóór 平 of 貴

• Fout: 呢個係好貴。 ni1 go3 hai6 hou2 gwai3.
• Goed: 呢個好貴。 ni1 go3 hou2 gwai3.
• Waarom: 貴 kan zelf het gezegde zijn. Het Kantonees zegt dus letterlijk eerder “dit erg-duur” dan “dit is erg duur”.

毫 met één cent verwarren

• Fout begrip: 五毫 als vijf cent lezen.
• Goed begrip: 五毫 is vijftig cent.
• Waarom: Eén 毫 is tien cent, dus vijf 毫 is vijf tienden van een dollar. Voor één cent bestaat 仙 sin1, al speelt dat woord bij gewone contante prijzen een veel kleinere rol.

二 zeggen bij precies twee dollar

• Minder natuurlijk: 二蚊 ji6 man1
• Natuurlijk: 兩蚊 loeng5 man1
• Waarom: Voor twee getelde geldeenheden gebruik je gewoonlijk 兩. In 二十蚊 “twintig dollar” is 二 wel juist, omdat het deel van het samengestelde getal twintig is.

Te rechtstreeks afdingen

• Bot: 太貴！ taai3 gwai3! — Te duur!
• Beter: 唔該，平啲得唔得？ m4 goi1, peng4 di1 dak1 m4 dak1? — Kan het alstublieft wat goedkoper?
• Waarom: Een correcte zin kan sociaal toch onhandig zijn. Met 唔該 en een vraagvorm klinkt het verzoek vriendelijker. Bovendien is afdingen niet in elke winkel gebruikelijk.

Alleen de tekens leren en de tonen vergeten

• Onvoldoende: gei cin, peng, gwai zonder vaste tonen
• Beter: 幾錢 gei2 cin2, 平 peng4, 貴 gwai3
• Waarom: Tonen onderscheiden woorden in het Kantonees. Juist bij korte prijszinnen draagt iedere lettergreep veel informatie.

Gebruiksnotities

Spreektaal en formele prijsweergave

蚊 man1 hoort sterk bij de gewone spreektaal van Hongkong. In formele teksten, bankinformatie en valuta-aanduidingen zie je eerder 元 jyun4 of 港元 gong2 jyun4. Op een kassabon kan dus 港元 50 staan, terwijl iemand 五十蚊 zegt. Beide verwijzen in de juiste context naar hetzelfde bedrag, maar het stijlregister verschilt.

Korte antwoorden zijn normaal

Op de Nederlandse vraag “Hoeveel kost dit?” verwacht je misschien een zin met “dat kost”. In het Kantonees is alleen het bedrag heel natuurlijk: 八十蚊 baat3 sap6 man1. Ook onderwerpen worden vaak weggelaten als iedereen al weet waarover het gesprek gaat. Dat is geen onbeleefd of onvolledig antwoord.

Afdingen hangt van de situatie af

平啲得唔得？ is nuttig op plaatsen waar over de prijs onderhandeld kan worden. In een warenhuis, supermarkt of keten met vaste prijzen past de vraag meestal niet. Daar kun je beter naar een goedkoper alternatief vragen: 有冇平啲㗎？ “Hebt u iets goedkopers?” Taalvaardigheid betekent hier dus ook weten welke zin bij de winkelsituatie past.

Beleefd aandacht vragen

唔該 m4 goi1 doet veel werk in winkels. Je gebruikt het om een medewerker aan te spreken, om een verzoek in te leiden en om te bedanken voor dienstverlening. Voor een cadeau of een persoonlijke gunst wordt vaak 多謝 do1 ze6 gebruikt, maar bij gewone hulp aan de kassa is 唔該 de vorm die je het vaakst nodig hebt.

Voorbij de basis / gevorderd gebruik

De volgende details hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze in Hongkongse gesprekken en advertenties tegenkomen.

In snelle spreektaal kunnen geldbedragen worden verkort als de context volkomen duidelijk is. Een halve dollar kan met 半 bun3 “half” worden uitgedrukt, en bij prijzen kunnen sprekers delen van de volledige eenheidsnaam laten vallen. Voor beginners is de volledige vorm met 蚊 en 毫 veiliger: die is doorzichtig en voorkomt dat je een bedrag verkeerd begrijpt.

Kortingen worden vaak met 折 zit3 weergegeven. De logica is anders dan bij Nederlandse kortingstaal: 八折 baat3 zit3 betekent dat je tachtig procent van de oorspronkelijke prijs betaalt, dus dat er twintig procent afgaat. Het betekent niet “tachtig procent korting”. 半價 bun3 gaa3 betekent “halve prijs”. Dit soort vormen staat vaak op borden, ook als het verkoopgesprek verder heel kort is.

Bij betalen kun je ook 收 sau1 “ontvangen/aannemen” en uitgebreidere zinnen met 找 zaau2 horen. Een kassamedewerker kan bijvoorbeeld het ontvangen bedrag bevestigen en daarna zeggen hoeveel er wordt teruggegeven. 唔使找喇 betekent letterlijk dat teruggeven niet nodig is. Gebruik die zin dus niet als algemene vraag naar wisselgeld; je zegt er juist mee dat de ander het mag houden.

Moderne betaalmiddelen brengen extra plaatselijke woordenschat mee. Naast 現金 en 信用卡 hoor je in Hongkong bijvoorbeeld 八達通 baat3 daat6 tung1, de naam van de veelgebruikte Octopuskaart. Dat is woordenschat, geen nieuwe grammaticale regel: je kunt hetzelfde vraagpatroon gebruiken, bijvoorbeeld 可唔可以用八達通呀？ “Kan ik met de Octopuskaart betalen?”

Oefentips

1. Maak een prijsladder. Schrijf tien bedragen op, bijvoorbeeld $2, $12, $20, $35,50 en $100. Zeg ze hardop met 蚊 en waar nodig 毫. Controleer apart het verschil tussen 兩蚊 en 二十蚊.
2. Speel beide rollen in een winkelscène. Vraag 唔該，呢個幾錢呀？, antwoord met een bedrag, reageer met 太貴喇 of 好平, en sluit af met 我要呢個. Zo oefen je vaste blokken in plaats van losse woorden.
3. Luister gericht naar tonen en eenheden. Neem jezelf op met 幾錢 gei2 cin2, 五十蚊 ng5 sap6 man1 en 五毫 ng5 hou4. Controleer niet alleen het getal, maar ook of ieder toonnummer hoorbaar als een consequent toonpatroon wordt uitgesproken.

Verwante onderwerpen

• Vereiste voorkennis: Getallen en tellen — nodig om prijzen en wisselgeld correct op te bouwen.