Formeel passief en onpersoonlijke vormen in het Thais

In het kort

Formeel Thais vermijdt vaak het alledaagse passief met ถูก en โดน. In rapporten, nieuws en zakelijke teksten staan daarom patronen als ได้รับการ + handeling voor een formeel resultaat, เป็นที่...กันว่า voor een algemeen gedeelde opvatting, จะเห็นได้ว่า voor een afleidbare conclusie en ถือว่า voor een beoordeling. Anders dan het Nederlands heeft het Thais daarbij geen algemeen hulpwerkwoord dat rechtstreeks overeenkomt met worden.

Overzicht

Bij een passieve zin ligt de aandacht op degene of datgene dat een handeling ondergaat. In มติได้รับการอนุมัติ ‘de resolutie is goedgekeurd’ is มติ dus het onderwerp (waar de zin over gaat), terwijl de goedkeurende partij niet hoeft te worden genoemd. Een onpersoonlijke zin noemt juist helemaal geen concrete beoordelaar of waarnemer: เป็นที่เชื่อกันว่า... betekent ongeveer ‘algemeen wordt aangenomen dat...’.

Dit onderwerp hoort bij C1 omdat de keuze niet alleen van grammatica afhangt, maar ook van register: de mate waarin taal informeel, neutraal of formeel klinkt. Je komt deze vormen veel tegen in beleidsstukken, onderzoeksverslagen, nieuwsberichten, officiële mededelingen en verzorgde zakelijke teksten. Ze maken een formulering afstandelijker en verplaatsen de aandacht van personen naar besluiten, resultaten, bewijs of gedeelde kennis.

Voor Nederlandstaligen is vooral de vertaalreflex lastig. Het Nederlandse wordt onderzocht, is besloten of men neemt aan heeft niet telkens dezelfde Thaise tegenhanger. Soms past een formeel passief, soms een vaste onpersoonlijke formule en soms gewoon een actieve Thaise zin zonder genoemde uitvoerder. Goed Thais schrijven betekent daarom niet dat je elk Nederlands passief woord voor woord omzet, maar dat je eerst bepaalt welke informatie centraal moet staan.

Hoe het werkt

1. Formeel resultaat met ได้รับ(การ)

Het productieve formele patroon is:

onderwerp + ได้รับการ + werkwoordelijk begrip (+ จาก/โดย + uitvoerder)

การ maakt van een handeling een zelfstandig begrip: อนุมัติ ‘goedkeuren’ wordt การอนุมัติ ‘goedkeuring’. ได้รับการอนุมัติ kan daardoor letterlijk worden opgevat als ‘goedkeuring ontvangen’, maar wordt in het Nederlands meestal natuurlijk vertaald met ‘goedgekeurd worden/zijn’.

Onderdeel	Functie	Voorbeeld
โครงการ	onderwerp: datgene dat de handeling ondergaat	het project
ได้รับการ	markeert het formeel gepresenteerde ondergaan of ontvangen	heeft ... gekregen / is ...
สนับสนุน	handeling	gesteund
จากรัฐบาล	eventuele bron of uitvoerder	door/van de regering

Samen: โครงการได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล — ‘Het project wordt door de regering gesteund’ of ‘Het project heeft steun van de regering gekregen.’

Niet ieder woord na ได้รับ heeft การ nodig. Voor een gewoon zelfstandig naamwoord gebruik je doorgaans ได้รับ + zelfstandig naamwoord:

• ได้รับความสนใจ — aandacht krijgen
• ได้รับรางวัล — een prijs ontvangen
• ได้รับโอกาส — een kans krijgen
• ได้รับคำแนะนำ — advies krijgen

Daarnaast bestaan vaste combinaties zonder การ, zoals ได้รับเลือก ‘gekozen worden’ en ได้รับอนุมัติ ‘goedkeuring krijgen/goedgekeurd worden’. Leer veelvoorkomende combinaties daarom als geheel. De veilige hoofdregel is niet ‘na ได้รับ staat altijd การ’, maar: การ hoort bij veel formeel als handeling geformuleerde begrippen; concrete of reeds zelfstandig gebruikte woorden krijgen het niet automatisch.

De uitvoerder is meestal overbodig. Als die wel relevant is, staat hij veelal achter de handeling:

• ข้อเสนอได้รับการพิจารณาโดยคณะกรรมการ — Het voorstel is door de commissie behandeld.
• โครงการได้รับการสนับสนุนจากภาคเอกชน — Het project kreeg steun vanuit de particuliere sector.

โดย wijst vrij rechtstreeks de handelende partij aan. จาก presenteert eerder de bron waaruit steun, erkenning of een reactie komt. In sommige zinnen zijn beide denkbaar, maar niet altijd met precies dezelfde nuance.

2. Een gedeelde opvatting met เป็นที่...กัน(ว่า)

Voor iets wat binnen een groep algemeen bekend, geloofd of aanvaard is, gebruikt formeel Thais vaak:

เป็นที่ + werkwoord van kennis, mening of waardering + กัน + ว่า + bijzin

Voorbeelden van de kern zijn เป็นที่เชื่อกันว่า ‘algemeen wordt aangenomen dat’, เป็นที่ยอมรับกันว่า ‘algemeen wordt erkend dat’ en เป็นที่ทราบกันว่า ‘het is algemeen bekend dat’. กัน geeft hier een wederzijds of collectief perspectief: mensen binnen de relevante groep delen de opvatting. De groep blijft meestal ongenoemd, omdat die uit de tekst of situatie blijkt.

ว่า leidt een bijzin in: het gedeelte dat vertelt wat men gelooft, weet of aanvaardt. Vergelijk:

• เป็นที่ยอมรับกันว่าการศึกษามีความสำคัญ — Algemeen wordt erkend dat onderwijs belangrijk is.
• ผลงานของเขาเป็นที่ยอมรับในวงกว้าง — Zijn werk geniet brede erkenning.

In de tweede zin volgt geen inhoudelijke bijzin. เป็นที่ยอมรับ beschrijft daar de status van ผลงานของเขา, terwijl ในวงกว้าง ‘in brede kring’ het bereik aangeeft. กัน en ว่า zijn dus geen losse versieringen die altijd samen met เป็นที่ moeten staan; hun aanwezigheid hangt af van de bedoelde zinsbouw.

3. Een conclusie presenteren met จะเห็นได้ว่า

จะเห็นได้ว่า + bijzin betekent ‘hieruit kan men zien dat’ of natuurlijker: ‘hieruit blijkt dat’. Het patroon bestaat uit เห็น ‘zien’, ได้ met de betekenis ‘kunnen/mogelijk zijn’ en ว่า voor de inhoud die volgt.

Hoewel จะ vaak naar de toekomst kan verwijzen, is dat hier niet de hoofdzaak. In deze vaste, formele formulering leidt het de gevolgtrekking in die de lezer op basis van gegevens, een grafiek of de voorafgaande redenering kan maken. Vertaal จะเห็นได้ว่า daarom niet automatisch als ‘men zal zien dat’.

Veelvoorkomende uitbreidingen zijn:

• จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นได้ว่า... — Uit de bovenstaande gegevens blijkt dat...
• จะเห็นได้อย่างชัดเจนว่า... — Het is duidelijk te zien dat...
• ดังจะเห็นได้จาก... — zoals blijkt uit...

De schrijver presenteert de conclusie hiermee als waarneembaar of uit het bewijs afleidbaar. Dat kan overtuigend klinken; gebruik de formule dus niet alsof zij op zichzelf bewijs levert.

4. Beoordelen en indelen met ถือว่า

ถือว่า betekent in deze context ‘beschouwen als’, ‘gelden als’ of ‘geacht worden’. De beoordelaar kan worden weggelaten wanneer het om een regel, conventie of gedeelde beoordeling gaat.

De belangrijkste patronen zijn:

Patroon	Betekenis	Voorbeeld
X + ถือว่า + bijvoeglijke bepaling	X geldt als ...	กรณีนี้ถือว่าร้ายแรง — Dit geval geldt als ernstig.
X + ถือว่าเป็น + naamwoord(groep)	X wordt als een ... beschouwd	มาตรการนี้ถือว่าเป็นก้าวสำคัญ — Deze maatregel geldt als een belangrijke stap.
ถือว่า + bijzin/beoordeling	men beschouwt het als ...	ถือว่าผิดกฎ — Dit wordt als strijdig met de regels beschouwd.

Na ถือว่า is เป็น nodig als de aanvulling als een zelfstandig naamwoord of categorie wordt gepresenteerd: เป็นก้าวสำคัญ ‘een belangrijke stap zijn’. Voor een rechtstreekse eigenschap kan เป็น wegblijven: ถือว่าสำคัญ ‘als belangrijk gelden’. De vorm ถือได้ว่า komt eveneens voor en klinkt als ‘men kan stellen/beschouwen dat’; ได้ maakt de bewering iets explicieter tot een verdedigbare classificatie of conclusie.

5. Waarom Thais soms helemaal geen passief nodig heeft

Thais laat een bekende, onbelangrijke of algemene uitvoerder gemakkelijk weg. Daardoor kan een actieve vorm in het Thais dezelfde tekstfunctie hebben als een Nederlands passief:

• ประกาศผลแล้ว — De uitslag is bekendgemaakt. / Men heeft de uitslag bekendgemaakt.
• คาดว่าราคาจะเพิ่มขึ้น — Naar verwachting zullen de prijzen stijgen.
• พบว่าผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่พอใจ — Er werd vastgesteld dat de meeste deelnemers tevreden waren.

Grammaticaal zijn dit niet allemaal passieve zinnen. De uitvoerder wordt eenvoudig niet uitgedrukt. Dit onderscheid helpt bij het schrijven: een natuurlijke Nederlandse vertaling mag passief zijn, ook als de Thaise bronzin geen passief teken bevat.

Voorbeelden in context

Thais	Nederlands	Toelichting
มติได้รับการอนุมัติแล้ว	De resolutie is goedgekeurd.	Formeel resultaat; แล้ว markeert voltooiing.
รายงานฉบับนี้ได้รับการเผยแพร่เมื่อเดือนที่แล้ว	Dit rapport is vorige maand gepubliceerd.	De publicerende partij is niet belangrijk.
ข้อเสนอจะได้รับการพิจารณาในสัปดาห์หน้า	Het voorstel zal volgende week worden behandeld.	จะ geeft hier wel toekomstige tijd aan.
โครงการได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ	Het project krijgt steun van de overheid.	จาก noemt de bron van de steun.
ผู้สมัครคนนี้ได้รับเลือกเป็นประธาน	Deze kandidaat is tot voorzitter gekozen.	Vaste combinatie ได้รับเลือก, zonder การ.
งานวิจัยนี้ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง	Dit onderzoek heeft brede belangstelling gekregen.	ความสนใจ is een zelfstandig begrip; geen extra การ.
เป็นที่เชื่อกันว่าเศรษฐกิจจะฟื้นตัว	Algemeen wordt aangenomen dat de economie zich zal herstellen.	De mensen die dit geloven, blijven ongenoemd.
เป็นที่ยอมรับกันว่าปัญหานี้ซับซ้อน	Algemeen wordt erkend dat dit probleem ingewikkeld is.	Gedeelde erkenning met een ว่า-bijzin.
เรื่องนี้เป็นที่ทราบกันดีในหมู่นักวิจัย	Dit is onder onderzoekers algemeen bekend.	De relevante groep wordt met ในหมู่ genoemd.
จากผลสำรวจ จะเห็นได้ว่าความต้องการเพิ่มขึ้น	Uit de enquête blijkt dat de vraag is toegenomen.	Een conclusie op basis van gegevens.
จะเห็นได้อย่างชัดเจนว่านโยบายนี้ยังมีข้อจำกัด	Het is duidelijk dat dit beleid nog beperkingen heeft.	อย่างชัดเจน versterkt de claim.
มาตรการนี้ถือว่าเป็นก้าวสำคัญ	Deze maatregel wordt als een belangrijke stap beschouwd.	เป็น leidt een naamwoordgroep in.
การเปิดเผยข้อมูลถือว่าจำเป็น	Openbaarmaking van de gegevens geldt als noodzakelijk.	Rechtstreekse eigenschap, dus geen เป็น nodig.
การกระทำดังกล่าวถือว่าผิดกฎหมาย	Een dergelijke handeling wordt als onwettig beschouwd.	Formele juridische of bestuurlijke beoordeling.
พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เห็นด้วย	Er werd vastgesteld dat de meeste respondenten het ermee eens waren.	Onpersoonlijk zonder een formele passiefmarkeerder.

Veelgemaakte fouten

1. โดน gebruiken omdat het Nederlands een passief heeft

• Minder passend in een formeel verslag: โครงการโดนอนุมัติแล้ว
• Passender: โครงการได้รับการอนุมัติแล้ว
• Waarom: โดน is sterk spreektaalig en presenteert iets vaak als wat iemand of iets overkomt. Een officiële goedkeuring vraagt doorgaans om ได้รับ(การ). De eerste zin is in een informeel gesprek voorstelbaar, maar botst met een formeel register.

2. การ voor ieder zelfstandig begrip zetten

• Fout: งานวิจัยนี้ได้รับการความสนใจมาก
• Goed: งานวิจัยนี้ได้รับความสนใจมาก
• Waarom: ความสนใจ betekent al ‘belangstelling/aandacht’ en functioneert als zelfstandig begrip. การ is hier niet nodig en de combinatie การความสนใจ is onjuist.

3. ที่ vergeten in de vaste onpersoonlijke formule

• Fout: เป็นเชื่อกันว่าผลลัพธ์ถูกต้อง
• Goed: เป็นที่เชื่อกันว่าผลลัพธ์ถูกต้อง
• Waarom: In ‘algemeen wordt geloofd dat’ vormt เป็นที่เชื่อกันว่า één vast patroon. Zonder ที่ ontstaat niet de bedoelde constructie.

4. จะเห็นได้ว่า letterlijk als toekomst vertalen

• Misleidende vertaling: จากข้อมูลนี้ จะเห็นได้ว่ายอดขายลดลง — ‘Uit deze gegevens zal men zien dat de verkoop daalt.’
• Natuurlijker: ‘Uit deze gegevens blijkt dat de verkoop daalt.’
• Waarom: จะ is binnen deze formule meestal geen gewone toekomstsaanduiding. De hele uitdrukking presenteert een conclusie die uit het genoemde bewijs volgt.

5. เป็น na ถือว่า verkeerd behandelen

• Fout: มาตรการนี้ถือว่าเป็นสำคัญ
• Goed: มาตรการนี้ถือว่าสำคัญ
• Ook goed: มาตรการนี้ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญ
• Waarom: สำคัญ is rechtstreeks een eigenschap: ‘belangrijk’. Met เป็น moet er een naamwoordelijke aanvulling volgen, hier สิ่งสำคัญ ‘iets belangrijks’.

6. De uitvoerder midden in ได้รับการ plaatsen

• Fout: โครงการได้รับจากรัฐบาลการสนับสนุน
• Goed: โครงการได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล
• Waarom: Houd ได้รับการสนับสนุน als eenheid bijeen. Zet de bron of uitvoerder daarna met จาก of, wanneer passend, โดย.

Gebruiksnotities

ถูก, โดน en ได้รับ(การ) zijn geen volledig verwisselbare passiefhulpwerkwoorden. โดน hoort vooral bij gesprekken en heeft vaak een ongunstige of emotionele kleur. ถูก is neutraler dan โดน, maar wordt eveneens vaak gebruikt voor onprettige of opgelegde handelingen, zoals ถูกจับ ‘gearresteerd worden’ en ถูกวิจารณ์ ‘bekritiseerd worden’. ได้รับ(การ) past goed bij erkenning, keuze, steun, toestemming, behandeling en officiële processen. Toch bepaalt de vaste woordcombinatie mede wat natuurlijk klinkt; betekenis en register wegen zwaarder dan een absolute positief-negatiefregel.

Formele teksten stapelen deze constructies soms op om personen geheel buiten beeld te houden. Dat kan zakelijk zijn, maar ook vaag. Als het ertoe doet wie een besluit nam, noem die partij dan. ข้อเสนอไม่ได้รับการอนุมัติ vertelt alleen dat het voorstel niet is goedgekeurd; คณะกรรมการไม่อนุมัติข้อเสนอ zegt helder dat de commissie het afwees.

Ook de Nederlandse vertaling hoeft de Thaise vorm niet te kopiëren. เป็นที่ทราบกันดีว่า... kan ‘het is algemeen bekend dat...’ worden, ถือว่า... soms ‘geldt als...’ en จะเห็นได้ว่า... vaak gewoon ‘hieruit blijkt dat...’. Een soepele vertaling bewaart de informatiewaarde en toon, niet ieder grammaticaal onderdeel afzonderlijk.

Verder dan de basis

Onpersoonlijke stijl met มีการ

In administratief en journalistiek Thais verschijnt ook มีการ + handeling, letterlijk ‘er is/was een handeling’. Daarmee wordt het plaatsvinden van een proces centraal gezet:

• มีการปรับปรุงระบบเมื่อปีที่แล้ว — Het systeem is vorig jaar aangepast / Vorig jaar vond een aanpassing van het systeem plaats.
• จะมีการประกาศผลในวันศุกร์ — De uitslag wordt vrijdag bekendgemaakt.

Deze constructie is onpersoonlijk, maar niet hetzelfde als ได้รับการ. Bij ระบบได้รับการปรับปรุง is ระบบ het onderwerp dat de verbetering ondergaat. Bij มีการปรับปรุงระบบ staat het plaatsvinden van de verbetering centraal. Overmatig gebruik van มีการ kan een tekst zwaar en bureaucratisch maken.

Voorzichtigheid en bewijskracht

De vier hoofdpatronen hebben elk een andere verhouding tot de bewering:

Formulering	Wat de schrijver naar voren schuift
ได้รับการ...	een proces of resultaat dat iets ondergaat
เป็นที่เชื่อกันว่า...	een opvatting die door een groep wordt gedeeld
จะเห็นได้ว่า...	een conclusie die uit zichtbaar bewijs zou volgen
ถือว่า...	een beoordeling, norm of indeling

Dat verschil is belangrijk in academische teksten. เป็นที่เชื่อกันว่า bewijst niet dat iets waar is; het meldt alleen dat de overtuiging bestaat. จะเห็นได้ว่า doet juist een beroep op het voorafgaande bewijs. ถือว่า kan aangeven dat iets volgens een regel of gekozen kader in een categorie valt. Kies dus niet alleen op basis van de Nederlandse vertaling ‘wordt’, maar op basis van de bron van de claim.

Topic en commentaar

Formeel Thais zet vaak eerst het onderwerp van gesprek neer en geeft daarna de relevante mededeling. In ข้อเสนอนี้ คณะกรรมการยังไม่ได้พิจารณา staat ข้อเสนอนี้ ‘dit voorstel’ voorop, waarna een actieve zin volgt: ‘de commissie heeft het nog niet behandeld’. Zo'n onderwerp-commentaarstructuur kan in het Nederlands passief worden vertaald — ‘dit voorstel is nog niet door de commissie behandeld’ — maar is in het Thais zelf geen passief. Dit biedt een natuurlijk alternatief wanneer een reeks echte passieve constructies stroef zou klinken.

Ontkenning en tijd

Ontkenning en tijdsaanduiding staan op hun gewone plaats rond de werkwoordgroep:

• ยังไม่ได้รับการอนุมัติ — is nog niet goedgekeurd
• ไม่ได้รับการยอมรับ — is niet aanvaard / heeft geen erkenning gekregen
• จะได้รับการตรวจสอบ — zal worden gecontroleerd
• ได้รับการแก้ไขแล้ว — is al gecorrigeerd

Let vooral op ไม่ได้รับ. Afhankelijk van de context betekent dit ‘niet ontvangen’ of vormt het de ontkenning van de formele passieve lezing. ยัง voegt ‘nog’ toe en แล้ว markeert dat de nieuwe toestand al bereikt is.

Oefentips

1. Sorteer op functie, niet op vertaling. Neem tien zinnen uit een Thais nieuwsbericht en label elk geval als resultaat (ได้รับการ), gedeelde opvatting (เป็นที่...กันว่า), gevolgtrekking (จะเห็นได้ว่า) of beoordeling (ถือว่า). Noteer ook wanneer het Thais de uitvoerder alleen weglaat.
2. Herschrijf dezelfde boodschap. Begin bijvoorbeeld met คณะกรรมการอนุมัติโครงการ ‘de commissie keurt het project goed’. Maak daarna โครงการได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการ en beslis welke versie beter past in een notulenverslag. Zo oefen je zowel woordvolgorde als tekstperspectief.
3. Bouw een lijst met vaste combinaties. Noteer niet alleen ได้รับ, maar volledige eenheden zoals ได้รับความสนใจ, ได้รับเลือก, ได้รับการสนับสนุน en ได้รับการตรวจสอบ. Controleer telkens of การ werkelijk onderdeel van de gebruikelijke combinatie is.

Verwante onderwerpen

• Vereiste voorkennis: Passieve zinnen — het basisverschil tussen ถูก, โดน en ได้รับ, waarop de formele patronen voortbouwen.