รูปถูกกระทำลงท้าย -s ในภาษานอร์เวย์
S-passiv
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนผังไวยากรณ์ภาษานอร์เวย์บน Settemila Lingue
สรุปสั้น ๆ
ภาษานอร์เวย์ใช้ รูปถูกกระทำลงท้าย -s เมื่อต้องการเน้นสิ่งที่ได้รับการกระทำ แทนที่จะเน้นว่าใครเป็นคนทำ เช่น Bilen selges. หมายถึง “รถคันนี้ประกาศขาย” โดยสร้างจากรูปพื้นฐาน selge เติม -s เป็น selges ไม่ใช่เติมต่อจาก selger รูปนี้พบบ่อยในกฎ ระเบียบ ป้าย และหลังคำอย่าง må หรือ kan แต่ถ้าเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว มักใช้ bli + รูปกริยาที่แสดงการกระทำเสร็จแล้ว เช่น Bilen ble solgt i går. “รถคันนี้ขายไปแล้วเมื่อวาน”
ภาพรวม
เวลาอ่านประกาศในนอร์เวย์ อาจเจอประโยคอย่าง Billetter kjøpes i appen. “ซื้อตั๋วได้ในแอป” หรือ Døra stenges kl. 22. “ประตูจะปิดเวลา 22.00 น.” ประโยคเหล่านี้ไม่บอกว่าใครขายตั๋วหรือใครปิดประตู เพราะสิ่งที่ผู้อ่านต้องรู้คือวิธีดำเนินการหรือเวลาที่กำหนด รูปกริยาที่ลงท้ายด้วย -s ช่วยจัดประโยคให้เรื่องเหล่านี้เป็นจุดสนใจ
รูปนี้เรียกว่า s-passiv ในบทความนี้ใช้คำว่า รูปถูกกระทำ หมายถึงรูปประโยคที่นำคนหรือสิ่งซึ่งได้รับการกระทำมาเป็นหลัก เช่น “เอกสารได้รับการตรวจ” ต่างจาก “เจ้าหน้าที่ตรวจเอกสาร” ซึ่งเน้นผู้ทำ เป็นเรื่องที่เริ่มเรียนอย่างเป็นระบบในระดับ B1 และมีประโยชน์มากเมื่อต้องอ่านเอกสารติดต่อราชการ คำแนะนำการใช้งาน และข่าว
สำหรับผู้ใช้ภาษาไทย จุดสำคัญคืออย่าแปล -s ว่า “ถูก” ทุกครั้ง ภาษาไทยมักใช้ “ถูก” กับเรื่องไม่น่าพอใจ แต่ -s ของนอร์เวย์ไม่ได้บอกว่าดีหรือร้าย Maten serveres klokka seks. แปลธรรมชาติว่า “เสิร์ฟอาหารตอนหกโมง” ไม่จำเป็นต้องเป็น “อาหารถูกเสิร์ฟ” เราจึงต้องแยกให้ออกระหว่าง รูปประโยคในภาษานอร์เวย์ กับ วิธีถ่ายทอดความหมายเป็นภาษาไทย
รูปนี้สร้างและทำงานอย่างไร
1. เริ่มจากรูปพื้นฐาน ไม่ใช่รูปปัจจุบันที่ลงท้าย -r
กริยา คือคำบอกการกระทำหรือสภาพ เช่น “ส่ง” หรือ “ขาย” ส่วน รูปพื้นฐานของกริยา คือรูปที่ใช้เป็นคำตั้งในพจนานุกรม ภาษานอร์เวย์เรียกว่า infinitiv และมักแสดงพร้อม å เช่น å sende “ส่ง”
สำหรับกริยาทั่วไปที่ลงท้าย -e ให้นำรูปพื้นฐานมาเติม -s ได้เลย เช่น sende → sendes ไม่ต้องใช้ å ในประโยคปัจจุบันทั่วไป และอย่านำ -s ไปต่อท้ายรูปปัจจุบัน sender
| รูปพื้นฐาน | รูปปัจจุบันที่เน้นผู้ทำ | รูปถูกกระทำ -s | ความหมายของรูป -s |
|---|---|---|---|
| bygge | bygger | bygges | ได้รับการก่อสร้าง |
| selge | selger | selges | ขาย / มีไว้ขาย |
| stenge | stenger | stenges | ถูกปิด / มีกำหนดปิด |
| snakke | snakker | snakkes | มีการพูด |
| sende | sender | sendes | ถูกส่ง / มีการส่ง |
| bruke | bruker | brukes | ถูกใช้ / มีการใช้ |
| lese | leser | leses | ถูกอ่าน / ให้อ่าน |
| betale | betaler | betales | ได้รับการชำระ / ให้ชำระ |
ตารางนี้แยก “รูป” กับ “ความหมาย” ไว้เพื่อให้เห็นว่า selges ไม่ได้แปลว่า “ขายสำเร็จแล้ว” เสมอไป ป้าย Huset selges. มักหมายถึง “บ้านหลังนี้ประกาศขาย” ส่วนจะขายได้เมื่อไรเป็นอีกเรื่องหนึ่ง
สำหรับกริยาสั้นที่ไม่ลงท้าย -e อาจพบรูปเติม -s เช่น se → ses “ถูกมองเห็น” และรูปแปรบางรูป เช่น sees รูปเหล่านี้ควรตรวจในพจนานุกรมเมื่อจะนำไปใช้จริง อย่าใช้กฎเติม -es กับกริยาทุกคำโดยอัตโนมัติ
2. เปลี่ยนจาก “ใครทำอะไร” เป็น “อะไรได้รับการทำ”
ประธาน คือส่วนหลักของประโยคที่กริยาบอกเรื่องเกี่ยวกับสิ่งนั้น ส่วน กรรม ในตัวอย่างต่อไปนี้คือสิ่งที่การกระทำส่งไปถึงโดยตรง ลองดูคู่ประโยคนี้:
- Firmaet sender pakken. — บริษัทส่งพัสดุ
- Pakken sendes. — พัสดุจะถูกส่ง / มีการส่งพัสดุ
ประโยคแรกมี firmaet “บริษัท” เป็นประธาน และ pakken “พัสดุ” เป็นกรรม เมื่อเปลี่ยนเป็นรูปถูกกระทำ pakken ขึ้นมาเป็นประธาน ส่วนบริษัทไม่จำเป็นต้องกล่าวถึง
ถ้ายังต้องการบอกผู้ทำ ใช้ av + ผู้ทำ ได้:
- Pakken sendes av firmaet. — บริษัทเป็นผู้ส่งพัสดุ
อย่างไรก็ตาม ถ้าจุดประสงค์ของประโยคคือระบุผู้รับผิดชอบโดยตรง การเขียน Firmaet sender pakken. มักตรงและอ่านง่ายกว่า ไม่จำเป็นต้องใช้รูปถูกกระทำเพียงเพราะเป็นเอกสารทางการ
3. รูปเดียวกันใช้กับประธานเอกพจน์และพหูพจน์
เอกพจน์ หมายถึงหนึ่งสิ่ง และ พหูพจน์ หมายถึงหลายสิ่ง กริยาภาษานอร์เวย์ไม่เปลี่ยนตามจำนวนของประธานในกรณีนี้:
- Brevet sendes i dag. — จดหมายฉบับนี้จะส่งวันนี้
- Brevene sendes i dag. — จดหมายเหล่านี้จะส่งวันนี้
ทั้งสองประโยคใช้ sendes เหมือนกัน ไม่ต้องเติมส่วนท้ายอื่นเพราะประธานมีหลายชิ้น
4. หลังคำบอกความจำเป็น ความเป็นไปได้ และข้อกำหนด
กริยาช่วย ในที่นี้คือคำที่เพิ่มความหมายอย่าง “ต้อง” “สามารถ” หรือ “ควร” ให้กับการกระทำหลัก ได้แก่ må, kan, skal, bør หลังคำเหล่านี้ใช้กริยารูปพื้นฐานได้ และเมื่อเป็นรูปถูกกระทำก็ใช้รูปพื้นฐานที่ลงท้าย -s โดย ไม่ใส่ å
| รูปประโยค | ความหมาย | จุดที่ควรสังเกต |
|---|---|---|
| Skjemaet må fylles ut. | ต้องกรอกแบบฟอร์มให้ครบ | เน้นสิ่งที่จำเป็นต้องทำ |
| Billetten kan kjøpes på nettet. | ซื้อตั๋วทางอินเทอร์เน็ตได้ | บอกช่องทางหรือความเป็นไปได้ |
| Søknaden skal sendes digitalt. | ให้ส่งใบสมัครผ่านระบบดิจิทัล | บอกวิธีที่กำหนดไว้ |
| Teksten bør leses nøye. | ควรอ่านข้อความอย่างละเอียด | เป็นคำแนะนำ |
ใน må sendes ส่วน sendes ไม่ได้เป็นปัจจุบันเพราะลงท้ายเหมือน Pakken sendes. แต่เป็นรูปที่ตามหลังกริยาช่วย ความแตกต่างนี้สำคัญเมื่อต่อไปพบ måtte sendes “จำเป็นต้องส่งในตอนนั้น”
5. ตำแหน่งคำปฏิเสธและคำบอกเวลา
-s ไม่ทำให้กฎเรียงคำพื้นฐานหายไป ในประโยคบอกเล่าทั่วไป ikke “ไม่” อยู่หลังกริยาที่บอกกาล หรือหลังกริยาช่วยถ้ามี:
- Døra stenges ikke automatisk. — ประตูไม่ได้ปิดโดยอัตโนมัติ
- Døra må ikke stenges. — ห้ามปิดประตู
ประโยคที่สองต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะ må ikke มักหมายถึง “ห้าม” ไม่ใช่ “ไม่จำเป็นต้อง” หากต้องการบอกว่าไม่จำเป็นต้องส่งเอกสาร ใช้ Du trenger ikke å sende dokumentet. — คุณไม่จำเป็นต้องส่งเอกสาร
เมื่อย้ายคำบอกเวลามาข้างหน้า กริยาที่บอกกาลยังอยู่ตำแหน่งที่สองตามหลักประโยคบอกเล่าของนอร์เวย์ เช่น I morgen sendes pakken. — พรุ่งนี้จะส่งพัสดุ คำว่า “ตำแหน่งที่สอง” นับส่วนประกอบของประโยค ไม่ได้นับคำทีละคำ
ตัวอย่างในสถานการณ์จริง
อ่านคำแปลให้เข้าใจสถานการณ์ก่อน แล้วดูว่าทำไมผู้พูดจึงไม่จำเป็นต้องระบุผู้ทำ ตัวอย่างที่ใช้ ble solgt ใส่ไว้เพื่อเปรียบเทียบกับรูป -s โดยตรง
| ภาษานอร์เวย์ | ภาษาไทย | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| Huset bygges nå. | บ้านหลังนี้กำลังก่อสร้างอยู่ตอนนี้ | เน้นบ้านและงานที่กำลังดำเนินอยู่ |
| Bilen ble solgt i går. | รถคันนี้ขายไปแล้วเมื่อวาน | เหตุการณ์ในอดีต ใช้รูปถูกกระทำที่สร้างด้วยคำกริยาอีกคำ ไม่ใช่รูป -s |
| Døra stenges kl. 22. | ประตูจะปิดเวลา 22.00 น. | แจ้งเวลาปิด โดย kl. ย่อจาก klokka ซึ่งใช้บอกเวลา |
| Norsk snakkes her. | ที่นี่พูดภาษานอร์เวย์ | ไม่จำเป็นต้องบอกชื่อผู้พูด |
| Leiligheten selges med møbler. | อพาร์ตเมนต์นี้ประกาศขายพร้อมเฟอร์นิเจอร์ | ภาษาที่พบในประกาศอสังหาริมทรัพย์ |
| Billetter kjøpes i appen. | ซื้อตั๋วได้ในแอป | บอกขั้นตอนแก่ผู้อ่าน |
| Søknaden må sendes innen fredag. | ต้องส่งใบสมัครภายในวันศุกร์ | กำหนดเส้นตาย |
| Regningen kan betales med kort. | ชำระบิลด้วยบัตรได้ | บอกวิธีชำระเงินที่ใช้ได้ |
| Maten serveres klokka seks. | เสิร์ฟอาหารตอนหกโมง | ตารางเวลา ไม่ได้หมายความว่ากำลังเสิร์ฟอยู่ |
| Dette ordet brukes ofte i aviser. | คำนี้ใช้บ่อยในหนังสือพิมพ์ | กล่าวถึงการใช้โดยทั่วไป |
| Vinduene vaskes hver måned. | หน้าต่างได้รับการทำความสะอาดทุกเดือน | การกระทำที่เกิดซ้ำเป็นประจำ |
| Søknadene behandles av kommunen. | เทศบาลเป็นผู้พิจารณาใบสมัครต่าง ๆ | ระบุผู้ทำด้วย av |
| Medisinen skal oppbevares utilgjengelig for barn. | ต้องเก็บยาให้พ้นมือเด็ก | คำแนะนำบนผลิตภัณฑ์ |
| Døra stenges ikke automatisk. | ประตูไม่ได้ปิดโดยอัตโนมัติ | คำปฏิเสธอยู่หลังกริยา |
| I morgen sendes pakken. | พรุ่งนี้จะส่งพัสดุ | คำบอกเวลาอยู่หน้า แต่กริยายังอยู่ตำแหน่งที่สอง |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
1. เติม -s ต่อจากรูปที่ลงท้าย -r
- ผิด: Pakken senders i dag.
- ถูก: Pakken sendes i dag. — พัสดุจะส่งวันนี้
- เหตุผล: สร้างจาก sende + s ไม่ใช่ sender + s หากจำรูปปัจจุบันได้ก่อน ให้ย้อนกลับไปหารูปพื้นฐานแล้วค่อยสร้างรูปถูกกระทำ
2. ใส่ å หลัง må หรือ kan
- ผิด: Regningen må å betales.
- ถูก: Regningen må betales. — ต้องชำระบิล
- เหตุผล: หลังกริยาช่วยกลุ่มนี้ไม่ใส่ å และไม่ต้องเติม bli หากเลือกใช้รูป -s อยู่แล้ว
3. ใช้รูป -s ปัจจุบันเพื่อเล่าอดีตโดยตรง
- ผิดเมื่อต้องการเล่าว่าขายเสร็จแล้วเมื่อวาน: Bilen selges i går.
- ถูก: Bilen ble solgt i går. — รถคันนี้ขายไปแล้วเมื่อวาน
- เหตุผล: คำว่า i går ไม่ทำให้ selges กลายเป็นอดีตเหมือนที่ผู้เรียนอาจคุ้นกับการใช้คำบอกเวลาในภาษาไทย ในการเล่าเหตุการณ์เช่นนี้ ให้ใช้ ble + รูปกริยาที่เหมาะสม
4. เปลี่ยนกริยาเป็น -s แต่ยังวางผู้ทำไว้เป็นประธานเดิม
- ผิดเมื่อต้องการสื่อว่าช่างทาสีบ้าน: Maleren males huset.
- ถูก: Huset males av maleren. — ช่างทาสีเป็นผู้ทาสีบ้านหลังนี้
- หรือใช้ประโยคที่เน้นผู้ทำ: Maleren maler huset. — ช่างทาสีทาสีบ้านหลังนี้
- เหตุผล: males บอกว่าประธานเป็นสิ่งที่ได้รับการทาสี ถ้านำ maleren มาเป็นประธาน ความหมายจะกลายเป็นว่าช่างเองได้รับการทาสี ไม่ใช่คนลงมือทา
5. รวมรูป -s กับ bli ซ้ำกัน
- ผิด: Bilen blir selges.
- ถูก: Bilen selges. — รถคันนี้ประกาศขาย
- หรือ: Bilen blir solgt. — รถคันนี้จะถูกขาย
- เหตุผล: เป็นคนละวิธีสร้างรูปถูกกระทำ เลือกใช้ selges หรือ blir solgt ไม่ใช่นำทั้งสองโครงสร้างมาซ้อนกัน
6. คิดว่าคำลงท้าย -s ทุกคำแปลว่า “ถูกกระทำ”
- ตีความผิด: Vi møtes i morgen. หมายถึง “พวกเราถูกพบพรุ่งนี้”
- ตีความถูก: Vi møtes i morgen. — พวกเราจะพบกันพรุ่งนี้
- เหตุผล: møtes ในประโยคนี้มีความหมายว่าพบกัน ไม่ได้เป็นรูปถูกกระทำทั่วไป ต้องดูความหมายของกริยาทั้งคำ ไม่ใช่ดูเฉพาะตัวท้าย
ข้อสังเกตเรื่องการใช้
พบบ่อยในภาษาเขียน แต่ไม่ได้เป็นภาษาราชการเสมอไป
รูป -s เหมาะกับข้อความที่กล่าวถึงขั้นตอน กติกา ตารางเวลา หรือสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นประจำ จึงพบในเอกสารราชการได้บ่อย แต่ป้ายสั้น ๆ อย่าง Huset selges. “บ้านประกาศขาย” หรือ Kort aksepteres. “รับบัตร” ก็ใช้ได้โดยไม่ฟังดูเป็นพิธีการเกินไป
เวลาสนทนาถึงเหตุการณ์เฉพาะหน้า ผู้พูดมักเลือกประโยคที่บอกผู้ทำ หรือใช้รูป bli มากกว่า อย่างไรก็ตาม อย่าจำเป็นกฎตายตัวว่า “ภาษาเขียนใช้ -s ภาษาพูดใช้ bli” เพราะประโยคอย่าง Det må gjøres. “เรื่องนี้ต้องจัดการ” เป็นธรรมชาติในบทสนทนาเช่นกัน
ไม่ได้บอกว่าการกระทำกำลังเกิดอยู่เสมอ
Huset bygges nå. หมายถึงบ้านกำลังก่อสร้างอยู่ได้ เพราะมีบริบทและคำว่า nå “ตอนนี้” แต่ Maten serveres klokka seks. บอกกำหนดเวลา และ Vinduene vaskes hver måned. บอกสิ่งที่ทำเป็นประจำ ตัว -s เองไม่ได้เท่ากับคำว่า “กำลัง”
ดังนั้น การเปรียบเทียบว่า -s ใช้กับกฎเท่านั้น ส่วน bli ใช้กับเหตุการณ์เท่านั้น เป็นเพียงแนวโน้มอย่างหยาบ ไม่ใช่ข้อห้าม รูปที่เลือกได้จริงขึ้นอยู่กับกริยา บริบท และลักษณะข้อความด้วย
การละผู้ทำต้องไม่ทำให้ข้อมูลสำคัญหายไป
ภาษาไทยละผู้ทำได้ง่าย เช่น “ส่งให้แล้ว” แต่รูป -s ก็ไม่ควรใช้เพื่อเลี่ยงบอกความรับผิดชอบในทุกกรณี หากผู้อ่านจำเป็นต้องรู้ว่าใครต้องตอบกลับ ประโยค Du må sende svaret innen fredag. “คุณต้องส่งคำตอบภายในวันศุกร์” อาจชัดกว่า Svaret må sendes innen fredag. “ต้องส่งคำตอบภายในวันศุกร์”
ทั้งสองประโยคถูกไวยากรณ์ ความต่างอยู่ที่ประโยคแรกระบุหน้าที่ของผู้รับข้อความ ส่วนประโยคหลังเน้นข้อกำหนดเกี่ยวกับคำตอบ
ตัวอย่างในบทนี้เป็นภาษานอร์เวย์แบบบุ๊กมอล
ภาษานอร์เวย์มีมาตรฐานภาษาเขียนมากกว่าหนึ่งแบบ ตัวอย่างอย่าง bygges และ selges ในบทนี้เป็นแบบบุ๊กมอล หากอ่านเอกสารที่เขียนแบบนีนอสก์ อาจพบรูปลงท้าย -ast และเงื่อนไขการใช้ที่ต่างออกไป จึงไม่ควรนำกฎเติม -s ในบทนี้ไปใช้กับภาษาเขียนทุกแบบโดยตรง
เจาะลึกเพิ่มเติม
เปรียบเทียบรูป -s รูป bli และสภาพที่เป็นผลแล้ว
รูปกริยาที่แสดงการกระทำเสร็จแล้ว หรือ perfektum partisipp คือรูปอย่าง solgt จาก selge “ขาย” และ stengt จาก stenge “ปิด” ในโครงสร้าง bli-passiv เราใช้รูปเหล่านี้ตามหลัง bli โดยเปลี่ยนรูป bli ให้เหมาะกับเวลา
| ประโยค | ความหมาย | สิ่งที่เน้น |
|---|---|---|
| Døra stenges klokka ti. | ประตูจะปิดตอนสี่ทุ่ม | กำหนดการหรือวิธีดำเนินงาน |
| Døra blir stengt nå. | ตอนนี้ประตูกำลังถูกปิด | เหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น |
| Døra ble stengt klokka ti. | ประตูถูกปิดตอนสี่ทุ่ม | เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว |
| Døra er stengt. | ประตูปิดอยู่ | สภาพปัจจุบันหลังการปิด |
ความต่างระหว่าง “มีการปิด” กับ “ปิดอยู่” สำคัญกว่าการแปลคำต่อคำ er stengt มักบรรยายสภาพ ไม่ใช่สิ่งเดียวกับการบอกว่าใครกำลังปิดประตู ส่วนการแยก “สภาพ” ออกจาก “การกระทำ” ในโครงสร้างที่ใช้ er อาจต้องอาศัยบริบทเมื่อพบกริยาคำอื่น
สำหรับอดีต ให้เริ่มจากแบบที่ใช้ได้กว้างอย่าง Bilen ble solgt i går. “รถคันนี้ขายไปแล้วเมื่อวาน” และเมื่อต้องการเน้นว่าเหตุการณ์เสร็จไปแล้วและเกี่ยวข้องกับปัจจุบัน อาจใช้ Bilen har blitt solgt. “รถคันนี้ขายไปแล้ว” ไม่ต้องพยายามสร้างอดีตของกริยา -s ทุกคำด้วยตนเอง แม้จะพบรูปอดีตลงท้าย -s บางรูปได้ในภาษาเขียนก็ตาม
เวลาในประโยคที่มีกริยาช่วยดูจากกริยาช่วย
รูป sendes สามารถอยู่ในประโยคที่พูดถึงอดีตได้ ถ้ามีกริยาช่วยที่บอกอดีตอยู่แล้ว:
- Brevet måtte sendes på nytt. — ตอนนั้นจำเป็นต้องส่งจดหมายใหม่อีกครั้ง
- Dokumentet kunne ikke åpnes. — ตอนนั้นเปิดเอกสารไม่ได้
อย่าสับสนกับข้อผิดพลาด Bilen selges i går. ในสองประโยคข้างบน måtte และ kunne เป็นตัวบอกเวลาหรือมุมมองของเหตุการณ์ ส่วน sendes และ åpnes เป็นรูปที่ตามหลังกริยาช่วย ไม่ใช่รูปปัจจุบันที่ทำงานตามลำพัง
นอกจากนี้ skal sendes บอกได้ทั้งข้อกำหนดและสิ่งที่วางแผนไว้ เช่น Pakken skal sendes i morgen. — มีกำหนดส่งพัสดุพรุ่งนี้ ต้องดูข้อความรอบข้างก่อนตัดสินว่าเป็นคำสั่งหรือการแจ้งแผน
ประโยคที่ขึ้นต้นด้วย det โดยไม่ระบุผู้ทำ
บางครั้งรูปถูกกระทำไม่ได้เริ่มด้วยสิ่งที่ได้รับการกระทำ แต่ใช้ det เป็นประธานตามรูปประโยค โดย det ในกรณีนี้ไม่จำเป็นต้องแปลว่า “มัน”:
- Det snakkes mye om været. — มีการพูดถึงเรื่องอากาศกันมาก
- Det arbeides på veien. — มีการทำงานอยู่บนถนน
นี่เป็น โครงสร้างไม่ระบุผู้ทำ คือประโยคที่กล่าวว่ามีการกระทำเกิดขึ้นโดยไม่เจาะจงว่าใครทำ ตัวอย่าง arbeides แสดงว่ารูปถูกกระทำบางชนิดเกิดกับกริยาที่ไม่มีสิ่งรับการกระทำโดยตรงได้ด้วย จึงไม่ควรคิดว่าทุกประโยค -s ต้องสร้างจากการย้ายกรรมขึ้นมาเป็นประธานเสมอ
อย่างไรก็ดี สำหรับการฝึกสร้างประโยคใหม่ในช่วงแรก ให้เริ่มจากกริยาที่ใช้กับสิ่งรับการกระทำชัดเจน เช่น “ส่งเอกสาร” “ชำระบิล” และ “ปิดประตู” ก่อน แล้วค่อยเรียนรู้โครงสร้าง det จากตัวอย่างจริง
คำลงท้าย -s ที่ต้องเรียนเป็นคำศัพท์ทั้งคำ
คำบางคำลงท้าย -s แต่ไม่ได้แสดงรูปถูกกระทำแบบ sendes:
- Vi møtes utenfor stasjonen. — เราพบกันนอกสถานี
- Vi snakkes i morgen. — ไว้คุยกันพรุ่งนี้
- Jeg synes det er vanskelig. — ฉันคิดว่าเรื่องนี้ยาก
- Det finnes en annen løsning. — มีวิธีแก้อีกวิธีหนึ่ง
สองประโยคแรกมีความหมายว่าแต่ละฝ่ายทำสิ่งนั้นต่อกัน ส่วน synes และ finnes เป็นคำที่ควรจดจำพร้อมความหมายของตัวเอง เทียบ Norsk snakkes her. “ที่นี่พูดภาษานอร์เวย์” กับ Vi snakkes i morgen. “ไว้คุยกันพรุ่งนี้” จะเห็นว่ารูป snakkes เหมือนกัน แต่ทำหน้าที่ต่างกันตามประโยค
วิธีฝึกด้วยตัวเอง
เก็บประโยคจากป้ายหรือข้อความใช้งานจริงห้าประโยค ขีดเส้นใต้รูป -s แล้วเขียนความหมายเป็นไทยอย่างเป็นธรรมชาติ เช่น Billetter kjøpes her. → “ซื้อตั๋วได้ที่นี่” จากนั้นถามว่าไม่กล่าวถึงใคร เพราะไม่รู้ว่าใครทำ หรือเพราะไม่สำคัญต่อผู้อ่าน วิธีนี้ช่วยให้ใช้รูปนี้ตามสถานการณ์ ไม่ใช่เพียงจำส่วนท้าย
เขียนเหตุการณ์เดียวกันสามมุม เริ่มจาก Firmaet sender pakken. “บริษัทส่งพัสดุ” เปลี่ยนเป็น Pakken sendes. “พัสดุจะถูกส่ง” แล้วเติมเงื่อนไขเป็น Pakken må sendes i dag. “ต้องส่งพัสดุวันนี้” ทำซ้ำกับคำว่า “ชำระบิล” และ “กรอกแบบฟอร์ม” โดยตรวจว่ารูป -s มาจากรูปพื้นฐาน และไม่มี å หลังกริยาช่วย
แยกบัตรคำเป็นการกระทำกับสภาพ จับคู่ Døra stenges klokka ti. “ประตูจะปิดตอนสี่ทุ่ม” กับ Døra er stengt. “ประตูปิดอยู่” แล้วเพิ่มอดีต Døra ble stengt klokka ti. “ประตูถูกปิดตอนสี่ทุ่ม” ก่อนดูเฉลย ให้อธิบายเป็นไทยว่าประโยคกำลังบอกกำหนดการ เหตุการณ์ หรือสภาพ วิธีนี้ช่วยลดการใช้คำว่า “ถูก” แทนทุกโครงสร้างจนไม่เห็นความต่าง
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
- พื้นฐานที่ควรรู้: กาลปัจจุบัน — ทบทวนรูปกริยาปัจจุบันและแยกออกจากรูปพื้นฐานก่อนสร้างรูป -s
- เรียนต่อเรื่องโครงสร้างประโยค: โครงสร้างไม่ระบุผู้ทำ — ทำความเข้าใจประโยคที่ใช้ det และไม่ระบุผู้กระทำ
- เปรียบเทียบอีกรูปแบบหนึ่ง: รูปถูกกระทำที่ใช้ bli — เรียนรู้การเล่าเหตุการณ์ที่ได้รับการกระทำในเวลาต่าง ๆ
- ต่อยอดด้านการเขียน: รูปแบบภาษาเขียนทางการ — เลือกใช้รูปถูกกระทำให้เหมาะกับเอกสาร โดยยังเขียนให้ชัดเจนว่าใครมีหน้าที่ทำอะไร