Tworzenie liczby mnogiej w jezyku wloskim

Przeglad

W jezyku wloskim liczbe mnoga tworzy sie poprzez zmiane koncowej samogloski rzeczownika. Rozni sie to od jezyka polskiego, gdzie uzywamy roznych koncowek deklinacyjnych. We wloskim koncowka wyrazu po prostu sie zmienia: rzeczowniki meskie zakonczne na -o otrzymuja -i, a rzeczowniki zenskie zakonczne na -a otrzymuja -e.

System ten jest scisle powiazany z rodzajem gramatycznym rzeczownika. Dlatego musisz znac rodzaj slowa, zanim utworzysz jego forme mnoga. Oprocz regul podstawowych istnieja przypadki specjalne dla wyrazow zakoncznych na -e, -ca, -ga, -co i -go, a takze pewna liczba rzeczownikow o nieregularnej liczbie mnogiej, ktore trzeba zapamietac.

To temat podstawowy na poziomie A1 wedlug CEFR. Bez opanowania liczby mnogiej nie mozna budowac poprawnych zdan o wielu osobach czy przedmiotach. Na szczescie reguly podstawowe sa przejrzyste i obejmuja zdecydowana wiekszosc przypadkow.

Jak to dziala

Formy regularne

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Rodzaj	Przyklad
-o	-i	Meski	libro → libri (ksiazka → ksiazki)
-a	-e	Zenski	casa → case (dom → domy)
-e	-i	Meski lub zenski	ristorante → ristoranti (restauracja → restauracje)

Te trzy reguly obejmuja zdecydowana wiekszosc wloskich rzeczownikow. Zwroc uwage, ze rzeczowniki zakonczne na -e zawsze otrzymuja -i w liczbie mnogiej, niezaleznie od rodzaju.

Specjalne koncowki

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Regula	Przyklad
-ca	-che	Dodaje sie h, aby zachowac dzwiek /k/	amica → amiche (przyjaciolka → przyjaciolki)
-ga	-ghe	Dodaje sie h, aby zachowac dzwiek /g/	collega → colleghe (kolezanka → kolezanki)
-co	-chi lub -ci	Zalezy od akcentu	amico → amici, parco → parchi
-go	-ghi lub -gi	Zalezy od akcentu	lago → laghi, asparago → asparagi
-io (i nieakcentowane)	-i	Pojedyncze -i	figlio → figli (syn → synowie)
-io (i akcentowane)	-ii	Podwojne -ii	zio → zii (wujek → wujkowie)

Dla -co i -go: gdy akcent pada na przedostatnia sylabe, liczba mnoga to zazwyczaj -chi/-ghi (twardy dzwiek). Gdy akcent pada na trzecia sylabe od konca, to zazwyczaj -ci/-gi (miekki dzwiek). Sa jednak wyjatki — amico → amici nie podaza za ta tendencja.

Rzeczowniki nieodmienne

Niektore wyrazy nie zmieniaja sie w liczbie mnogiej:

Typ	Przyklad	Liczba mnoga
Akcent na ostatniej sylabie	citta (miasto)	citta
Wyrazy jednosylabowe	re (krol)	re
Skroty	foto, auto, cinema	foto, auto, cinema
Wyrazy zakonczne na spolgoske (zapozyczenia)	bar, sport, film	bar, sport, film

Nieregularna liczba mnoga

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Znaczenie
uomo	uomini	mezczyzna → mezczyzni
moglie	mogli	zona → zony
bue	buoi	wol → woly
dio	dei	bog → bogowie
tempio	templi	swiatynia → swiatynie

Te formy trzeba zapamietac indywidualnie, poniewaz nie podlegaja zadnemu przewidywalnemu wzorcowi.

Przyklady w kontekscie

Wloski (l. pojedyncza)	Wloski (l. mnoga)	Polski
Il libro e nuovo.	I libri sono nuovi.	Ksiazki sa nowe.
La casa e grande.	Le case sono grandi.	Domy sa duze.
L'amica e simpatica.	Le amiche sono simpatiche.	Przyjaciolki sa mile.
L'uomo cammina.	Gli uomini camminano.	Mezczyzni chodza.
Il ristorante e aperto.	I ristoranti sono aperti.	Restauracje sa otwarte.
La notte e lunga.	Le notti sono lunghe.	Noce sa dlugie.
Il lago e profondo.	I laghi sono profondi.	Jeziora sa glebokie.
Lo studente studia.	Gli studenti studiano.	Studenci studiuja.
La citta e bella.	Le citta sono belle.	Miasta sa piekne.
Il figlio dorme.	I figli dormono.	Synowie spia.
L'amico ride.	Gli amici ridono.	Przyjaciele sie smieja.
Il bar e chiuso.	I bar sono chiusi.	Bary sa zamkniete.
La canzone e famosa.	Le canzoni sono famose.	Piosenki sa slynne.

Czeste bledy

Dodawanie polskich koncowek deklinacyjnych

• Zle: libri-ow lub libros
• Dobrze: libri
• Dlaczego: Wloski nie uzywa koncowek deklinacyjnych jak polski. Zmienia sie tylko samogloska koncowa. To najczestszy blad popelniany przez Polakow.

Zapominanie o h przy koncowkach -ca/-ga

• Zle: amice (zamiast amiche)
• Dobrze: amiche
• Dlaczego: Bez h wymowa zmienilyby sie z /k/ na /cz/. Litera h zachowuje twardy dzwiek spolglosci.

Mylenie -chi i -ci w wyrazach na -co

• Zle: amichi (zamiast amici)
• Dobrze: amici
• Dlaczego: "Amico" to wyjatek od ogolnej tendencji. W razie watpliwosci miedzy -chi a -ci sprawdz w slowniku — nie istnieje regula dzialajaca w 100% przypadkow.

Proba odmiany rzeczownikow nieodmiennych

• Zle: le citte lub le cittas
• Dobrze: le citta
• Dlaczego: Wyrazy z akcentem na ostatniej sylabie, skroty i zapozyczenia nie zmieniaja sie w liczbie mnogiej. Zmienia sie jedynie rodzajnik.

Ignorowanie nieregularnych form liczby mnogiej

• Zle: uomi lub uomos
• Dobrze: uomini
• Dlaczego: Niektore rzeczowniki maja calkowicie nieregularne formy liczby mnogiej. "Uomo → uomini" to najwazniejszy przypadek do zapamietania.

Wskazowki do cwiczen

1. Cwicz w parach: liczba pojedyncza i mnoga razem. Przy kazdym nowym slowie wypowiedz od razu obie formy na glos — "il libro, i libri" — i powtarzaj, az bedzie automatycznie. Zestaw 40 fiszek do tego konceptu zostal zaprojektowany wlasnie do takiego treningu.

2. Grupuj wedlug wzorca koncowki. Twrz oddzielne listy dla kazdej reguly (-o→-i, -a→-e, -e→-i, -ca→-che, nieregularne). Cwicz kazda grupe osobno, zanim zaczniesz je mieszac, aby wzorce utrwality sie w pamieci.

3. Pamietaj tez o rodzajniku w liczbie mnogiej. Rodzajnik rowniez sie zmienia: il→i, lo→gli, la→le, l'→gli/le. Cwicz zawsze rodzajnik razem z rzeczownikiem w liczbie mnogiej, aby budowac naturalne odruchy jezykowe.

Powiazane koncepty

• Warunek wstepny: Rodzaj rzeczownikow — forma liczby mnogiej zalezy od rodzaju rzeczownika