Fare (làm/tạo) trong tiếng Ý

Tổng quan

Động từ fare là một trong những động từ đa năng và được sử dụng nhiều nhất trong tiếng Ý. Nó được dịch gần nhất là "làm" hoặc "tạo" trong tiếng Việt, nhưng phạm vi sử dụng của nó rộng hơn nhiều. Fare xuất hiện trong rất nhiều biểu đạt hàng ngày — từ thời tiết đến thủ tục hàng ngày, hoạt động và giao tiếp. Đây là một trong những động từ đầu tiên bạn sẽ gặp ở trình độ A1.

Fare rất bất quy tắc: cách chia của nó hoàn toàn không theo khuôn mẫu của các động từ -ARE thông thường. Gốc từ thay đổi thành facc- hoặc fa- tùy theo ngôi. Vì fare xuất hiện rất thường xuyên, việc học thuộc các dạng của nó sớm sẽ rất hữu ích.

Ngoài nghĩa đen, fare là nền tảng của hàng chục biểu đạt thành ngữ. "Fare colazione" (ăn sáng), "fare la spesa" (đi chợ), "fare una domanda" (đặt câu hỏi) — mỗi biểu đạt nên được học như một cụm cố định.

Cách hoạt động

Chia động từ ở thì hiện tại

Ngôi	Tiếng Ý	Tiếng Việt
io	faccio	tôi làm
tu	fai	bạn làm
lui / lei / Lei	fa	anh ấy / cô ấy làm; quý vị làm (trang trọng)
noi	facciamo	chúng tôi làm
voi	fate	các bạn làm
loro	fanno	họ làm

Hãy chú ý các dạng bất quy tắc như thế nào: faccio, fai, fa, facciamo, fate, fanno. Không dạng nào theo đuôi -ARE tiêu chuẩn.

Các biểu đạt chính với fare

Tiếng Ý	Tiếng Việt	Phân loại
fare colazione	ăn sáng	Thủ tục hàng ngày
fare la spesa	đi chợ / mua sắm	Thủ tục hàng ngày
fare una passeggiata	đi dạo	Hoạt động
fare una domanda	đặt câu hỏi	Giao tiếp
fare un viaggio	đi du lịch	Du lịch
fare sport	tập thể dục / chơi thể thao	Hoạt động
fare la doccia	tắm / đi tắm	Thủ tục hàng ngày
fare bel tempo	thời tiết đẹp	Thời tiết
fare caldo / freddo	trời nóng / lạnh	Thời tiết
fare attenzione	chú ý	Chung
fare un regalo	tặng quà	Chung
fare una foto	chụp ảnh	Hoạt động

Fare cho thời tiết

Tiếng Ý dùng fare trong các biểu đạt thời tiết vô nhân xưng:

• Fa caldo. — Trời nóng.
• Fa freddo. — Trời lạnh.
• Fa bel tempo. — Thời tiết đẹp.
• Fa brutto tempo. — Thời tiết xấu.

Trong những câu này, fa được dùng không có chủ ngữ (cấu trúc vô nhân xưng).

Ví dụ trong ngữ cảnh

Tiếng Ý	Tiếng Việt	Ghi chú
Cosa fai?	Bạn đang làm gì?	Câu hỏi rất phổ biến
Faccio colazione alle sette.	Tôi ăn sáng lúc bảy giờ.	Thủ tục
Fa caldo oggi.	Hôm nay trời nóng.	Thời tiết (vô nhân xưng)
Facciamo una passeggiata?	Chúng ta đi dạo nhé?	Đề nghị
Loro fanno sport ogni giorno.	Họ tập thể dục mỗi ngày.	Thói quen
Lei fa la spesa al mercato.	Cô ấy đi chợ ở chợ.	Thủ tục
Fate attenzione alla strada!	Hãy chú ý đường!	Cảnh báo
Faccio una domanda al professore.	Tôi đặt câu hỏi với giáo sư.	Giao tiếp
Che lavoro fai?	Bạn làm nghề gì?	Hỏi về nghề nghiệp
I bambini fanno i compiti.	Bọn trẻ làm bài tập.	Trường học
Facciamo un viaggio in Sicilia.	Chúng tôi đi du lịch Sicily.	Du lịch
Fai una foto?	Bạn chụp ảnh được không?	Yêu cầu
Non fa niente.	Không sao đâu.	Biểu đạt thường gặp
Fa freddo stasera.	Tối nay trời lạnh.	Thời tiết

Lỗi thường gặp

Dùng đuôi -ARE thông thường

• Sai: Io faro colazione.
• Đúng: Io faccio colazione.
• Tại sao: fare hoàn toàn bất quy tắc. Ngôi thứ nhất là faccio, không phải faro.

Nhầm lẫn "fare" và "essere" cho thời tiết

• Sai: È caldo oggi.
• Đúng: Fa caldo oggi.
• Tại sao: tiếng Ý dùng fare (không phải essere) cho các biểu đạt nhiệt độ thời tiết.

Nhầm lẫn "fa" và "fanno"

• Sai: Loro fa sport.
• Đúng: Loro fanno sport.
• Tại sao: "fa" dùng cho ngôi thứ ba số ít, "fanno" dùng cho ngôi thứ ba số nhiều.

Quên các biểu đạt cố định với fare

• Sai: Prendo colazione.
• Đúng: Faccio colazione.
• Tại sao: nhiều biểu đạt tiếng Ý dùng fare một cách cố định. Hãy học chúng như những khối hoàn chỉnh.

Mẹo luyện tập

1. Học các biểu đạt fare như khối: Đừng dịch fare từng từ một. Học thuộc "fare colazione", "fare la spesa" và "fare una passeggiata" như những đơn vị hoàn chỉnh. Viết mỗi biểu đạt lên một thẻ cùng với một tình huống phù hợp.

2. Nhật ký thời tiết: Mỗi ngày, viết một câu về thời tiết với fare: "Oggi fa caldo", "Oggi fa freddo", "Oggi fa bel tempo." Sau một tuần bạn sẽ nắm vững khuôn mẫu này.

3. Kể về ngày của bạn: Mô tả buổi sáng của bạn với càng nhiều biểu đạt fare càng tốt: "Faccio la doccia, faccio colazione, faccio una passeggiata..." Điều này củng cố cách chia ở ngôi thứ nhất.

Khái niệm liên quan

• Điều kiện tiên quyết: Động từ -ARE thông thường — hiểu cách chia thông thường giúp nhận ra các dạng bất quy tắc của fare
• Bước tiếp theo: Fare nguyên nhân — cấu trúc fare + động từ nguyên thể để diễn đạt "bảo ai làm gì"
• Bước tiếp theo: Thành ngữ nâng cao — nhiều thành ngữ tiếng Ý nâng cao được xây dựng xung quanh fare