Have to i has to w języku angielskim

W skrócie

Konstrukcja have to + czasownik wyraża obowiązek lub konieczność: I have to go — „Muszę iść”. W czasie teraźniejszym przy he, she, it używa się has to, a pytania i przeczenia tworzy się za pomocą do/does: Does she have to go?, She doesn't have to go. Ważne: don't have to znaczy „nie musieć”, a nie „nie wolno”.

Przegląd

Have to przydaje się, gdy mówimy o obowiązkach, zasadach i okolicznościach, które sprawiają, że coś jest konieczne. Można nim opisać wymagania w pracy lub szkole, przepisy, terminy, obowiązki domowe i zwykłe codzienne potrzeby: We have to show our passports („Musimy okazać paszporty”), I have to buy some milk („Muszę kupić mleko”).

Jest to zagadnienie wprowadzane na poziomie A2. Polski czasownik musieć często odpowiada angielskiemu have to, lecz angielska konstrukcja zmienia się zależnie od osoby i czasu. Co więcej, w pytaniach oraz przeczeniach potrzebuje zwykle czasownika posiłkowego (czyli słowa pomagającego zbudować formę gramatyczną) do, does albo did.

Na początek warto zapamiętać prostą wskazówkę: have to często opisuje konieczność wynikającą z zasad lub sytuacji, natomiast must może mocniej podkreślać wolę mówiącego. Nie jest to jednak sztywna granica. W codziennym angielskim oba wyrażenia nieraz znaczą prawie to samo, a have to jest bardzo częste również wtedy, gdy obowiązek odczuwa sam mówiący.

Jak to działa

Podstawowy schemat

Po have to lub has to stawiamy czasownik w formie podstawowej, czyli takiej jak w słowniku, bez końcówki i bez dodatkowego to:

podmiot + have/has to + czasownik + reszta zdania

• I have to work. — Muszę pracować.
• Marta has to wait. — Marta musi poczekać.
• They have to be careful. — Muszą uważać.

Podmiot to osoba lub rzecz, o której mówi zdanie. W czasie teraźniejszym wybór między have to a has to zależy właśnie od podmiotu.

Osoba	Forma	Przykład	Znaczenie
I	have to	I have to leave.	Muszę wyjść.
you	have to	You have to sign here.	Musisz / Musicie podpisać tutaj.
he	has to	He has to call his boss.	On musi zadzwonić do szefa.
she	has to	She has to get up early.	Ona musi wcześnie wstać.
it	has to	It has to be ready today.	To musi być gotowe dzisiaj.
we	have to	We have to hurry.	Musimy się spieszyć.
they	have to	They have to book in advance.	Muszą zarezerwować z wyprzedzeniem.

Has to występuje tylko w twierdzeniach czasu teraźniejszego przy he, she, it oraz przy pojedynczej osobie lub rzeczy, na przykład my brother, the doctor, this form. Przy nazwie w liczbie mnogiej używa się have to: The students have to take an exam.

Przeczenia w czasie teraźniejszym

Przeczenie budujemy za pomocą do not lub does not. Najczęściej stosuje się formy skrócone don't i doesn't:

podmiot + don't/doesn't + have to + czasownik

Podmiot	Forma przecząca	Przykład
I, you, we, they	don't have to	We don't have to cook tonight.
he, she, it	doesn't have to	She doesn't have to drive.

Po doesn't wraca forma have, nie has. Końcówka właściwa trzeciej osobie jest już zawarta w does: He doesn't have to pay, a nie He doesn't has to pay.

Znaczenie przeczenia wymaga szczególnej uwagi. Don't have to oznacza brak konieczności: można coś zrobić, ale nie jest to wymagane.

• You don't have to come early. — Nie musisz przychodzić wcześnie, ale możesz.
• He doesn't have to wear a tie. — Nie musi nosić krawata.

To nie jest zakaz. Zakaz wyraża zwykle mustn't: You mustn't park here („Nie wolno tutaj parkować”).

Pytania i krótkie odpowiedzi

W pytaniu do lub does stawiamy przed podmiotem:

Do/Does + podmiot + have to + czasownik?

• Do I have to print the ticket? — Czy muszę wydrukować bilet?
• Does Adam have to work on Saturday? — Czy Adam musi pracować w sobotę?
• Why do we have to wait? — Dlaczego musimy czekać?
• What time does she have to leave? — O której ona musi wyjść?

Także tutaj po does używamy have, nie has. W krótkiej odpowiedzi nie powtarzamy całej konstrukcji:

Pytanie	Odpowiedź twierdząca	Odpowiedź przecząca
Do you have to go?	Yes, I do.	No, I don't.
Does he have to pay?	Yes, he does.	No, he doesn't.

Odpowiedź No, you don't na pytanie Do I have to...? znaczy „Nie, nie musisz”. Jeśli coś jest zabronione, potrzebna jest inna odpowiedź, na przykład No, you mustn't lub No, you can't.

Czas przeszły: had to

W czasie przeszłym wszystkie osoby mają tę samą formę had to:

• I had to cancel the meeting. — Musiałem / Musiałam odwołać spotkanie.
• She had to take a taxi. — Musiała wziąć taksówkę.
• We had to show our IDs. — Musieliśmy okazać dokumenty tożsamości.

Pytania i przeczenia tworzymy za pomocą did oraz podstawowej formy have:

Rodzaj zdania	Schemat	Przykład
twierdzenie	podmiot + had to + czasownik	They had to leave.
pytanie	Did + podmiot + have to + czasownik?	Did they have to leave?
przeczenie	podmiot + didn't have to + czasownik	They didn't have to leave.

Didn't have to znaczy, że coś nie było konieczne. Samo zdanie nie zawsze informuje, czy dana osoba mimo wszystko to zrobiła: I didn't have to cook może znaczyć, że nie było takiej potrzeby; dalszy kontekst wyjaśni, czy gotowanie się odbyło.

Przyszłość i inne czasy

Jedną z największych zalet have to jest możliwość używania go w wielu czasach i po innych czasownikach. Must nie ma zwykłej formy przeszłej ani bezokolicznika, dlatego w takich konstrukcjach często potrzebne jest właśnie have to.

Znaczenie	Konstrukcja	Przykład
konieczność w przyszłości	will have to	We'll have to decide tomorrow. — Będziemy musieli zdecydować jutro.
konieczność możliwa	may/might have to	I might have to stay late. — Być może będę musiał / musiała zostać dłużej.
konieczność po innym czasowniku	to have to	I hate having to rush. — Nie znoszę, kiedy muszę się spieszyć.
doświadczenie do chwili obecnej	have/has had to	She's had to change her plans. — Musiała zmienić plany.
regularna konieczność w przeszłości	used to have to	We used to have to wear uniforms. — Kiedyś musieliśmy nosić mundurki.

W formie She's had to... pierwsze has zostało skrócone do 's, a had to niesie znaczenie konieczności. Choć zapis może początkowo wyglądać nietypowo, konstrukcja jest regularna.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
I have to work tomorrow.	Muszę jutro pracować.	Obowiązek w czasie teraźniejszym odnoszący się do planu na jutro.
She has to leave early.	Ona musi wyjść wcześnie.	Przy she używamy has to.
Our train leaves at six, so we have to get up at five.	Nasz pociąg odjeżdża o szóstej, więc musimy wstać o piątej.	Konieczność wynikająca z sytuacji.
Do you have to wear a uniform?	Czy musisz nosić mundurek?	Pytanie z do.
Does your son have to take this medicine every day?	Czy twój syn musi codziennie przyjmować ten lek?	Pojedynczy podmiot wymaga does.
What time do we have to be at the airport?	O której musimy być na lotnisku?	Pytanie ze zwrotem what time.
You don't have to bring anything.	Nie musisz niczego przynosić.	Brak konieczności, nie zakaz.
Tom doesn't have to commute because he works from home.	Tom nie musi dojeżdżać, ponieważ pracuje z domu.	Po doesn't występuje have to.
I had to call a plumber yesterday.	Wczoraj musiałem / musiałam zadzwonić po hydraulika.	Ta sama forma had to dla każdej osoby.
Did you have to pay in advance?	Czy trzeba było zapłacić z góry?	Po did używamy have, nie had.
We didn't have to wait long.	Nie musieliśmy długo czekać.	W przeszłości nie było takiej konieczności.
You'll have to create a new password.	Będziesz musiał / musiała utworzyć nowe hasło.	Konieczność w przyszłości.
I may have to move the appointment.	Być może będę musiał / musiała przełożyć wizytę.	Have to po may.
We've had to reduce our expenses this month.	W tym miesiącu musieliśmy ograniczyć wydatki.	Konieczność trwająca lub istotna do teraz.
Who has to approve the final version?	Kto musi zatwierdzić ostateczną wersję?	Who jest podmiotem, więc nie dodajemy does.

Częste błędy

1. Używanie have to zamiast has to

• Błędnie: She have to leave early.
• Poprawnie: She has to leave early.
• Dlaczego: W twierdzeniu czasu teraźniejszego przy he, she, it oraz pojedynczej osobie lub rzeczy występuje has to.

2. Pozostawianie has po does lub doesn't

• Błędnie: Does he has to work today?
• Poprawnie: Does he have to work today?
• Dlaczego: Po does i doesn't główny czasownik wraca do formy podstawowej have. Informacja o trzeciej osobie jest już zawarta w does.

3. Budowanie pytania bez do

• Błędnie: Have you to show your passport?
• Poprawnie: Do you have to show your passport?
• Dlaczego: We współczesnym, neutralnym angielskim pytania z have to tworzy się zwykle za pomocą do/does/did. Pierwsza wersja może pojawić się w bardzo formalnym lub starszym użyciu brytyjskim, ale uczący się nie powinni traktować jej jako podstawowego wzorca.

4. Mylenie don't have to z mustn't

• Błędnie: You don't have to touch this wire, jeśli chodzi o ostrzeżenie, że dotykanie jest zabronione lub niebezpieczne.
• Poprawnie: You mustn't touch this wire.
• Dlaczego: Don't have to oznacza „nie musisz”, czyli masz wybór. Mustn't oznacza „nie wolno”. Polskie zdanie przeczące z czasownikiem „musieć” warto zawsze sprawdzić pod kątem tego sensu.

5. Używanie had po did

• Błędnie: Did they had to cancel the trip?
• Poprawnie: Did they have to cancel the trip?
• Dlaczego: Czas przeszły jest już zaznaczony przez did, dlatego dalej pojawia się podstawowa forma have. To ten sam mechanizm co w Did they go?, a nie Did they went?.

6. Dodawanie drugiego to

• Błędnie: I have to to finish this report.
• Poprawnie: I have to finish this report.
• Dlaczego: Konstrukcja zawiera już to. Bezpośrednio po nim stawiamy formę podstawową czasownika, na przykład finish, go, be, call.

Uwagi dotyczące użycia

Have to a must

Dla początkujących przydatny jest kontrast: have to — wymaganie wynikające z przepisów lub okoliczności; must — mocny nakaz albo konieczność podkreślana przez mówiącego.

• Employees have to wear ID badges. — Taki jest wymóg w firmie.
• I must remember to call Anna. — Mówiący sam podkreśla, że nie może o tym zapomnieć.

W praktyce granica jest płynna. Zdania I must go now i I have to go now mogą w danej sytuacji znaczyć niemal to samo. Have to jest częste i naturalne w rozmowie, natomiast must może brzmieć bardziej stanowczo, formalnie lub charakterystycznie dla instrukcji: Passengers must keep their seat belts fastened.

W pytaniach Do I have to...? jest zwykle neutralnym sposobem pytania, czy coś jest wymagane. Must I...? jest poprawne, lecz często brzmi bardziej formalnie albo wyraża niechęć: Must I fill in every box?

Wymowa w szybkiej mowie

W naturalnej wymowie have to często nie brzmi tak samo jak osobne słowo have. Przed bezdźwięcznym t końcowe v bywa wymawiane jak f, mniej więcej /ˈhæf tə/. Tak samo całe wyrażenie has to jest zwykle mocno połączone, mniej więcej /ˈhæs tə/. Nie zmienia to pisowni. Warto najpierw nauczyć się rozpoznawać te formy podczas słuchania, a dopiero potem świadomie naśladować ich wymowę.

Have got to

Zwłaszcza w mowie można spotkać have got to, które w czasie teraźniejszym często ma podobne znaczenie:

• I've got to go. — Muszę iść.
• She's got to finish this today. — Ona musi to dziś skończyć.

Ta konstrukcja ma własny sposób tworzenia pytań i przeczeń: Have you got to leave now?, You haven't got to stay. Jest szczególnie częsta w brytyjskim angielskim, choć twierdzenia takie jak I've gotta go są powszechne również w nieformalnym angielskim amerykańskim. Gotta oddaje swobodną wymowę i nadaje się głównie do bardzo nieformalnych zapisów dialogu; w starannym piśmie lepiej użyć have got to albo have to.

Dla bardziej zaawansowanych

Poniższe różnice nie są niezbędne na poziomie A2, ale pomagają dokładnie rozumieć teksty i rozmowy.

Didn't have to a needn't have

Didn't have to do mówi, że wykonanie czynności nie było konieczne. Bez dodatkowego kontekstu nie zawsze wiadomo, czy czynność została wykonana.

• I didn't have to buy a ticket; admission was free. — Nie musiałem / Nie musiałam kupować biletu; wstęp był bezpłatny.

Needn't have done zwykle jasno mówi, że ktoś coś zrobił, lecz później okazało się to niepotrzebne:

• I needn't have bought a ticket; Marta had already bought one for me. — Niepotrzebnie kupiłem / kupiłam bilet; Marta już kupiła mi jeden.

W codziennym użyciu można też doprecyzować sens zwykłym zdaniem: I didn't have to buy a ticket, but I bought one anyway.

Pytania, w których who jest podmiotem

Porównaj dwa pytania:

• Who has to call the client? — Kto musi zadzwonić do klienta?
• Who do you have to call? — Do kogo musisz zadzwonić?

W pierwszym zdaniu who oznacza osobę wykonującą czynność, czyli jest podmiotem; dlatego nie używamy does. W drugim podmiotem jest you, a who wskazuje osobę, do której trzeba zadzwonić, więc potrzebne jest do.

Have to jako wniosek

Najczęściej have to mówi o obowiązku, ale w nieformalnym angielskim może też wyrażać bardzo mocny wniosek:

• That has to be the best café in town. — To musi być najlepsza kawiarnia w mieście.
• You have to be joking. — Chyba żartujesz / To musi być żart.

Nie chodzi tu o nakaz. Mówiący uważa po prostu, że dane wyjaśnienie jest niemal pewne. W podobnym znaczeniu często używa się również must: You must be joking.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Ćwicz całymi zestawami. Weź jedno zdanie, na przykład Anna has to work late, i utwórz z niego pytanie oraz przeczenie: Does Anna have to work late?, Anna doesn't have to work late. Dzięki temu utrwalisz zmianę has → does ... have.
2. Rozdziel dwa znaczenia polskiego przeczenia. Zapisuj parami: You don't have to wait — „Nie musisz czekać” oraz You mustn't wait here — „Nie wolno tutaj czekać”. Przy każdym przykładzie zaznacz: „wybór” albo „zakaz”.
3. Przesuwaj ten sam obowiązek w czasie. Powiedz: I have to send the form today, I had to send it yesterday, I'll have to send it tomorrow. Taka seria pomaga zapamiętać have to, had to i will have to jako jeden system.

Powiązane zagadnienia

• Warto znać wcześniej: Should i must — porównanie rady, mocnego obowiązku, zakazu oraz braku konieczności ułatwia właściwy wybór między should, must, mustn't i have to.