Liczby i czas w języku norweskim

W skrócie

Norweskie liczby od 21 tworzy się zwykle w kolejności dziesiątki + jedności: tjueen to „dwadzieścia jeden”. Godzinę podaje się za pomocą Klokka er …, ale halv fire oznacza 3.30, czyli połowę drogi do czwartej. W datach używa się liczebników porządkowych, takich jak første („pierwszy”), a nazwy dni tygodnia i miesięcy zapisuje się małą literą.

Na początek

Liczby i określenia czasu należą do podstaw na poziomie A1. Dzięki nim można sprawdzić cenę, umówić wizytę, zapytać o odjazd autobusu i powiedzieć, kiedy ma się urodziny. Nie chodzi więc tylko o wyliczanie liczb po kolei: potrzebne są również gotowe połączenia, takie jak på mandag — „w poniedziałek” — czy klokka tre — „o trzeciej”.

Dla osoby mówiącej po polsku wiele elementów będzie znajomych. Liczby w najczęściej używanym systemie mają podobną kolejność jak polskie „dwadzieścia jeden”, a data wymaga odpowiednika „pierwszy”, nie „jeden”. Inaczej działają jednak niektóre określenia godzin i przyimki, czyli krótkie słowa łączące wyrażenia, takie jak polskie „w”, „o” i „za”. Polskiego „w” nie da się zawsze zastąpić jednym norweskim słowem.

Poniższe formy należą do bokmål, jednej z dwóch oficjalnych odmian pisanego norweskiego. W rozmowach można usłyszeć wymowę dialektalną i alternatywne nazwy niektórych liczb. Najpierw opanuj podstawowy system; warianty i dokładniejsze rozróżnienia znajdziesz w dalszej części.

Jak to działa

Liczby od 0 do 20

Liczebniki główne, czyli słowa odpowiadające na pytanie „ile?”, służą do liczenia rzeczy, osób, pieniędzy i lat. Liczb do dwudziestu najlepiej nauczyć się jako gotowego zestawu. Szczególnie uważaj na fjorten i førti: oznaczają odpowiednio czternaście i czterdzieści.

Liczba	Po norwesku
0	null
1	en / ei / ett
2	to
3	tre
4	fire
5	fem
6	seks
7	sju
8	åtte
9	ni
10	ti
11	elleve
12	tolv
13	tretten
14	fjorten
15	femten
16	seksten
17	sytten
18	atten
19	nitten
20	tjue

Norweskie „jeden” ma kilka form zależnie od rodzaju gramatycznego, czyli grupy, do której należy nazwa danej rzeczy: en dla rodzaju męskiego, ei dla żeńskiego i ett dla nijakiego. Rzeczownik to właśnie słowo nazywające osobę, rzecz lub zjawisko.

• en stol — jedno krzesło;
• ei bok — jedna książka;
• ett hus — jeden dom.

W bokmål rzeczowniki żeńskie można również łączyć z en: en bok jest poprawne. W zwykłym liczeniu „jeden, dwa, trzy” mówi się najczęściej en, to, tre.

Przy rodzaju nijakim odróżniaj et hus — „dom, jakiś dom” — od ett hus — „jeden dom”, z podkreśleniem liczby. Forma et jest rodzajnikiem, czyli krótkim słowem wskazującym tutaj, że wprowadzamy nieokreśloną rzecz; polski nie ma takiego osobnego słowa. Gdy chcesz wyraźnie powiedzieć „jeden, a nie dwa”, użyj ett.

Dziesiątki i liczby złożone do 100

Liczba	Po norwesku
20	tjue
30	tretti
40	førti
50	femti
60	seksti
70	sytti
80	åtti
90	nitti
100	hundre / ett hundre

Między 21 a 99 do nazwy dziesiątki dodaje się jedności. Całą liczbę zapisuje się jako jedno słowo, bez spacji i bez og („i”):

Po norwesku	Po polsku
tjueen	dwadzieścia jeden
tjueto	dwadzieścia dwa
trettifem	trzydzieści pięć
førtisju	czterdzieści siedem
sekstiåtte	sześćdziesiąt osiem
nittini	dziewięćdziesiąt dziewięć

Przy rzeczowniku rodzaju nijakiego końcowe „jeden” może mieć formę ett: tjueett hus — „dwadzieścia jeden domów”. W wyrażeniu tjueen kroner — „dwadzieścia jeden koron” — pozostaje en.

Od dwóch wzwyż zwykle potrzebna jest liczba mnoga, czyli forma wskazująca więcej niż jedną rzecz: to bøker — „dwie książki”, fem dager — „pięć dni”. Nie wszystkie rzeczowniki dostają końcówkę: to hus znaczy „dwa domy”. W odróżnieniu od polskiego norweski nie zmienia konstrukcji po liczbach pięć i większych: to dager, fem dager, tjueen dager.

Liczebniki porządkowe: pierwszy, drugi, trzeci

Liczebnik porządkowy wskazuje miejsce w kolejności, a nie liczbę rzeczy. Potrzebujesz go między innymi przy datach, piętrach i kolejnych spotkaniach. Pierwsze formy są nieregularne; nie wystarczy dodać jednej końcówki do dowolnego liczebnika głównego.

Numer	Po norwesku	Po polsku
1.	første	pierwszy
2.	andre	drugi
3.	tredje	trzeci
4.	fjerde	czwarty
5.	femte	piąty
6.	sjette	szósty
7.	sjuende	siódmy
8.	åttende	ósmy
9.	niende	dziewiąty
10.	tiende	dziesiąty
11.	ellevte	jedenasty
12.	tolvte	dwunasty
13.	trettende	trzynasty
14.	fjortende	czternasty
15.	femtende	piętnasty
16.	sekstende	szesnasty
17.	syttende	siedemnasty
18.	attende	osiemnasty
19.	nittende	dziewiętnasty
20.	tjuende	dwudziesty
30.	trettiende	trzydziesty
100.	hundrede	setny

W liczbach złożonych zmienia się końcowy człon: tjueførste — „dwudziesty pierwszy”, tjueandre — „dwudziesty drugi”, trettiførste — „trzydziesty pierwszy”. W zapisie cyframi porządkowość zaznacza kropka: 21. to „dwudziesty pierwszy”, a 21 to po prostu „dwadzieścia jeden”.

Godzina: najpierw pełne godziny

Pytanie „Która godzina?” brzmi Hva er klokka? Odpowiedź zaczyna się zwykle od Klokka er …:

• Klokka er tre. — Jest trzecia.
• Klokka er elleve. — Jest jedenasta.

Gdy podajesz porę wydarzenia, nie dodawaj er („jest”): Bussen går klokka tre — „Autobus odjeżdża o trzeciej”. Polskie „o” nie wymaga tutaj osobnego norweskiego przyimka.

W rozkładach i przy ustalaniu terminów przydaje się system 24-godzinny. klokka femten oznacza „o piętnastej”. Zapis 15.20 można odczytać jako femten tjue. W rozmowie zrozumiałe będzie też tre tjue, jeżeli wiadomo, że chodzi o popołudnie.

Minuty: po, przed i wpół do

Norweskie over odpowiada przy podawaniu godziny polskiemu „po”, a på — „do” lub „za”, zależnie od polskiego sformułowania. Słowo kvart oznacza kwadrans.

Godzina	Po norwesku	Po polsku
3.00	Klokka er tre.	Jest trzecia.
3.05	Klokka er fem over tre.	Jest pięć po trzeciej.
3.15	Klokka er kvart over tre.	Jest kwadrans po trzeciej.
3.30	Klokka er halv fire.	Jest wpół do czwartej.
3.45	Klokka er kvart på fire.	Jest za kwadrans czwarta.
3.50	Klokka er ti på fire.	Jest za dziesięć czwarta.

Przy halv podajesz godzinę, która dopiero nadejdzie. To działa podobnie jak polskie „wpół do czwartej”, ale norweski nie dodaje odpowiednika „do”: halv fire, nie halv på fire.

Warto poznać również określenia minut względem połowy godziny:

• fem på halv fire — 3.25, pięć minut przed wpół do czwartej;
• fem over halv fire — 3.35, pięć minut po wpół do czwartej.

Nie trzeba od razu samodzielnie używać tych konstrukcji. Początkowo możesz mówić tre tjuefem i tre trettifem. Warto jednak rozpoznawać oba sposoby, bo występują w codziennej mowie.

Dni tygodnia

Po norwesku	Po polsku
mandag	poniedziałek
tirsdag	wtorek
onsdag	środa
torsdag	czwartek
fredag	piątek
lørdag	sobota
søndag	niedziela

Nazwy dni zapisuje się małą literą, tak samo jak po polsku. På mandag oznacza „w poniedziałek”; w wypowiedzi o planach zwykle chodzi o najbliższy poniedziałek. På mandager to „w poniedziałki”, czyli regularnie. Można też powiedzieć hver mandag — „w każdy poniedziałek”.

Gdy mówisz o ubiegłym poniedziałku, prostym i jednoznacznym wyborem jest forrige mandag. Dla przyszłego tygodnia przydaje się neste mandag — „w następny poniedziałek”; przy ważnych ustaleniach najlepiej dodać datę, aby uniknąć różnych interpretacji słowa „następny”.

Miesiące i daty

Po norwesku	Po polsku
januar	styczeń
februar	luty
mars	marzec
april	kwiecień
mai	maj
juni	czerwiec
juli	lipiec
august	sierpień
september	wrzesień
oktober	październik
november	listopad
desember	grudzień

Z miesiącem używaj i: i mai — „w maju”, i desember — „w grudniu”. W pełnej dacie dzień odczytuje się liczebnikiem porządkowym:

• Det er den første mai. — Jest pierwszy maja.
• Jeg har bursdag den tjueandre juni. — Mam urodziny dwudziestego drugiego czerwca.
• Vi møtes 3. september. — Spotykamy się trzeciego września.

W zapisie daty cyfrą często nie ma den, choć można je dodać przy odczytywaniu: den tredje september. Występuje też krótsze tredje september.

Zauważ różnicę wobec polskiego: w „pierwszego maja” zmieniają się formy słów, natomiast norweskie mai pozostaje takie samo jak w i mai. Nie twórz osobnej formy nazwy miesiąca na wzór polskiego „maja”.

W zapisie liczbowym zwykła kolejność to dzień, miesiąc, rok: 17.05.2026. W systemach informatycznych można również spotkać zapis rok–miesiąc–dzień, np. 2026-05-17. Zawsze sprawdzaj format, zamiast domyślać się daty po samych cyfrach.

Pory roku

Po norwesku	Po polsku
vår	wiosna
sommer	lato
høst	jesień
vinter	zima

Na początek warto rozróżniać ogólny zwyczaj i konkretną porę roku:

• om sommeren — latem, jako ogólna pora lub zwyczaj;
• i sommer — tego lata;
• om vinteren — zimą, ogólnie;
• i vinter — tej zimy.

Tak samo tworzy się om våren, om høsten, i vår i i høst. Końcowe -en w formach takich jak sommeren jest częścią formy określonej rzeczownika, czyli formy odnoszącej się do rozpoznawalnej rzeczy lub pojęcia. W wyrażeniach z porami roku najłatwiej nauczyć się całych połączeń.

Przykłady w codziennych sytuacjach

W poniższych zdaniach liczby i czas pomagają załatwić konkretną sprawę: zapłacić, ustalić termin albo opisać zwyczaj.

Po norwesku	Po polsku	Na co zwrócić uwagę
Det koster tjueen kroner.	To kosztuje dwadzieścia jeden koron.	Liczbę złożoną zapisujemy łącznie.
Vi trenger tolv kopper.	Potrzebujemy dwunastu kubków.	Liczba rzeczy.
Jeg er trettifem år.	Mam trzydzieści pięć lat.	Przy wieku norweski używa „jestem”, nie „mam”.
Hva er klokka?	Która godzina?	Podstawowe pytanie o godzinę.
Klokka er tre.	Jest trzecia.	Pełna godzina.
Toget går klokka femten tjue.	Pociąg odjeżdża o piętnastej dwadzieścia.	Odczyt w systemie 24-godzinnym.
Vi møtes halv fire.	Spotykamy się o wpół do czwartej.	Chodzi o 3.30, nie 4.30.
Butikken stenger kvart på seks.	Sklep zamyka się za kwadrans szósta.	Wskazujemy nadchodzącą godzinę.
Jeg har en time hos legen på mandag.	Mam wizytę u lekarza w poniedziałek.	Konkretny dzień.
Vi trener på onsdager.	Trenujemy w środy.	Powtarzający się zwyczaj.
Det er den første mai.	Jest pierwszy maja.	W dacie potrzebny jest liczebnik porządkowy.
Kurset starter 21. august.	Kurs zaczyna się dwudziestego pierwszego sierpnia.	Kropka po cyfrze oznacza porządkowość.
Vi skal reise i juli.	Wyjedziemy w lipcu.	Przed miesiącem występuje „i”.
Om vinteren går vi ofte på ski.	Zimą często jeździmy na nartach.	Ogólny zwyczaj.
I sommer skal vi være i Bergen.	Tego lata będziemy w Bergen.	Konkretne lato.

Najczęstsze błędy

1. Rozdzielanie liczby złożonej

• Niepoprawnie: tjue en kroner
• Poprawnie: tjueen kroner — dwadzieścia jeden koron.

Polskie „dwadzieścia jeden” składa się z dwóch osobnych słów. Po norwesku liczbę taką zapisujemy łącznie. Nie dodawaj też og między dziesiątką a jednością.

2. Błędne odczytanie „halv”

• Niepoprawnie dla 3.30: Klokka er halv tre.
• Poprawnie: Klokka er halv fire. — Jest wpół do czwartej.

Samo zdanie Klokka er halv tre jest poprawne, ale oznacza 2.30. Patrz na następną pełną godzinę, podobnie jak w polskim „wpół do”.

3. Liczebnik główny zamiast porządkowego w dacie

• Niepoprawnie: Det er den en mai.
• Poprawnie: Det er den første mai. — Jest pierwszy maja.

Nie liczymy tu dni jako rzeczy, tylko wskazujemy pozycję dnia w miesiącu. Dlatego potrzebne jest første, nie en.

4. Jeden przyimek do wszystkich określeń czasu

• Niepoprawnie: Vi reiser på juli.
• Poprawnie: Vi reiser i juli. — Wyjeżdżamy w lipcu.

Zapamiętaj osobno på mandag — „w poniedziałek” — i i juli — „w lipcu”. To, że w polskim obu wyrażeniom odpowiada „w”, nie oznacza tej samej konstrukcji po norwesku.

5. Mylenie jednego terminu z regularnym zwyczajem

• Niewłaściwie, gdy chodzi o każdą środę: Jeg trener på onsdag.
• Właściwie: Jeg trener på onsdager. — Trenuję w środy.

Pierwsze zdanie zwykle wskazuje konkretną środę. Regularność możesz też wyrazić jednoznacznie przez hver onsdag — „w każdą środę”.

6. Dodawanie „på” przed godziną

• Niepoprawnie: Vi møtes på klokka tre.
• Poprawnie: Vi møtes klokka tre. — Spotykamy się o trzeciej.

Połączenie klokka tre samo wskazuje porę spotkania. Nie przenoś tu konstrukcji på mandag.

Wskazówki dotyczące użycia

Mowa codzienna a rozkład jazdy

W rozmowie często wystarczą tre, halv fire i kvart på fire. W zaproszeniu, wiadomości służbowej lub rozkładzie bezpieczniejszy jest dokładny zapis 24-godzinny: kl. 15.30. Skrót kl. odpowiada polskiemu „godz.”. Spotkasz zarówno zapis z kropką, jak i z dwukropkiem, np. 15.30 i 15:30.

Jeżeli pora dnia nie wynika z rozmowy, można ją dopowiedzieć: klokka sju om morgenen — „o siódmej rano”, klokka sju om kvelden — „o siódmej wieczorem”. Nie zakładaj, że klokka sju zawsze oznacza 7.00.

Warianty „klokka” i nazw liczb

Poprawna jest również forma klokken: Hva er klokken? — „Która godzina?”. Klokka jest bardzo częste w codziennym języku; klokken także występuje w zwykłych wypowiedziach i w piśmie. Nie ma potrzeby traktować jednej z tych form jako jedynej właściwej.

Obok sju można usłyszeć i przeczytać syv — „siedem”, a obok tjue — tyve, czyli „dwadzieścia”. Przy liczebniku porządkowym występuje również syvende — „siódmy”. Na początku używaj jednego zestawu konsekwentnie, ale rozpoznawaj te częste warianty.

Przy potwierdzaniu terminu

Jeśli nie masz pewności, powtórz godzinę cyframi: Mener du femten tretti? — „Masz na myśli piętnastą trzydzieści?”. Przy ważnym spotkaniu połącz dzień tygodnia, datę i godzinę. Taka dokładność jest bardziej przydatna niż próba użycia najbardziej potocznego sposobu podawania czasu.

Krok dalej: rozróżnienia przydatne później

Nie trzeba opanować wszystkiego z tej części na poziomie A1. Warto jednak wiedzieć, dlaczego niektóre zasłyszane formy różnią się od podstawowego wzoru.

Starszy sposób budowania liczb

W mowie nadal występuje kolejność jedności + og + dziesiątki: enogtyve — „dwadzieścia jeden”, femogtredve — „trzydzieści pięć”. W tym systemie spotkasz formy tyve — „dwadzieścia” — i tredve — „trzydzieści”. Nie traktuj enogtyve jako błędu; to inny sposób nazywania tej samej liczby.

Do własnych wypowiedzi najprościej wybrać tjueen, trettifem i pozostałe liczby z dziesiątką na początku. Starszy system przede wszystkim rozpoznawaj ze słuchu, zwłaszcza przy cenach, wieku i numerach.

„Za godzinę”, „przez godzinę” i „godzinę temu”

Polskie określenia czasu prowadzą do trzech różnych konstrukcji:

Po norwesku	Po polsku	Znaczenie
Bussen går om en time.	Autobus odjeżdża za godzinę.	Odstęp do przyszłego wydarzenia.
Jeg har ventet i en time.	Czekam od godziny.	Czas trwania czynności.
Bussen gikk for en time siden.	Autobus odjechał godzinę temu.	Odstęp od minionego wydarzenia.

En time oznacza „godzinę” jako okres trwania, natomiast klokka ett oznacza „o pierwszej”. Nie mieszaj długości czasu z punktem na zegarze.

Ta pora roku: przyszła czy miniona?

Wyrażenie i sommer oznacza „tego lata”, ale samo nie przesądza, czy chodzi o przyszłość, czy przeszłość. Wskazuje na to całe zdanie:

• I sommer skal vi reise til Oslo. — Tego lata pojedziemy do Oslo.
• I sommer var vi i Oslo. — Tego lata byliśmy w Oslo.

Gdy potrzebna jest większa precyzja, użyj neste sommer — „następnego lata” — albo forrige sommer — „zeszłego lata”. Tak samo warto doprecyzowywać pozostałe pory roku.

Lata i liczby większe niż 100

Rok 2026 można odczytać jako tjue tjueseks albo to tusen og tjueseks. Pierwsza wersja dzieli rok na dwie części, druga traktuje go jak zwykłą liczbę. Tusen oznacza „tysiąc”.

Przy zwykłych liczbach większych niż sto pojawia się og: hundre og fem — „sto pięć”, hundre og tjueen — „sto dwadzieścia jeden”. Nie przeczy to zasadzie o braku og w tjueen: chodzi o połączenie setek z dalszą częścią liczby.

Liczebniki porządkowe poza datami

Første i andre przydają się również w wyrażeniach første gang — „pierwszy raz” — oraz andre etasje — „drugie piętro” według norweskiego nazewnictwa. Przy piętrach zachowaj ostrożność: norweskie første etasje zwykle odpowiada polskiemu parterowi. Samo poprawne przetłumaczenie liczby nie gwarantuje więc, że trafisz na właściwy poziom budynku.

Jak ćwiczyć

1. Połącz liczby z codziennymi zakupami. Zapisz dziesięć cen między 0 a 100 i odczytaj je po norwesku. Następnie dodaj kroner. Szczególnie przećwicz pary 14–40 oraz 17–70, a także zapis 21, 35 i 99 jednym słowem.
2. Ćwicz zegar w dwóch wersjach. Dla 15.15, 15.30 i 15.45 podaj odczyt cyfrowy oraz codzienny: femten femten i kvart over tre, femten tretti i halv fire, femten førtifem i kvart på fire. Przy każdym halv wskaż następną pełną godzinę.
3. Zbuduj własny tygodniowy plan. Zapisz trzy konkretne terminy z på mandag lub innym dniem, jeden zwyczaj z på mandager i jedną datę urodzin. Dodaj plan na konkretny miesiąc z i oraz letni lub zimowy zwyczaj z om. Dzięki temu ćwiczysz od razu całe użyteczne połączenia.

Powiązane zagadnienia

• Liczebniki porządkowe — dokładniejsze omówienie kolejności, dat i użycia form takich jak første oraz andre.
• Wyrażenia czasu — dalsza nauka określeń czasu, trwania i relacji między wydarzeniami na poziomie A2.