Niet alleen … maar ook in het Koreaans

Kort gezegd

Met -(으)ㄹ 뿐만 아니라 na een werkwoord of bijvoeglijk werkwoord en N뿐만 아니라 na een zelfstandig naamwoord zeg je ‘niet alleen … maar ook’. Met -기도 하다 voeg je de betekenis ‘ook’ of, afhankelijk van de context, ‘soms’ toe: 가끔 요리하기도 해요 betekent ‘Ik kook soms ook’ of eenvoudigweg ‘Ik kook ook weleens’.

Overzicht

Wanneer twee eigenschappen, handelingen of zaken allebei gelden, heeft het Koreaans verschillende manieren om de tweede als extra informatie te presenteren. De nadrukkelijkste vorm in dit artikel is 뿐만 아니라. Daarmee zeg je dat iets niet beperkt blijft tot het eerste punt: 한국어뿐만 아니라 일본어도 해요 is ‘Ik spreek niet alleen Koreaans, maar ook Japans.’ Het eerste deel schept een verwachting; het tweede breidt die uit.

Een compactere en vaak soepelere toevoeging maak je met -기도 하다. De uitgang -기 maakt van een werkwoordelijke inhoud als het ware ‘het doen van …’; 도 betekent hier ‘ook’. Je hoeft die ontleding niet telkens bewust uit te voeren, maar ze helpt wel om de vorm te onthouden. 읽기도 해요 betekent bijvoorbeeld ‘ik lees ook’ of in een geschikte context ‘ik lees ook weleens’.

Dit onderwerp hoort bij B1, omdat je niet alleen vormen bouwt, maar ook leert kiezen hoeveel nadruk je aan de toevoeging geeft. Voor Nederlandstaligen is vooral belangrijk dat het Nederlandse paar niet alleen … maar ook in het Koreaans niet woord voor woord over twee losse zinsdelen wordt verdeeld. 뿐만 아니라 vormt één grammaticaal geheel bij het eerste element; 도 markeert vaak expliciet het toegevoegde element in het tweede deel.

Zo werkt het

Werkwoorden en bijvoeglijke werkwoorden met -(으)ㄹ 뿐만 아니라

Een Koreaans bijvoeglijk werkwoord is een woord dat een eigenschap als werkwoord uitdrukt, zoals 예쁘다 ‘mooi zijn’ of 좋다 ‘goed zijn’. Je voegt -(으)ㄹ 뿐만 아니라 aan de stam toe. De stam is de woordenboekvorm zonder -다.

Einde van de stam	Vorm	Voorbeeld	Resultaat
klinker	-ㄹ 뿐만 아니라	가다 → 가-	갈 뿐만 아니라
medeklinker, behalve ㄹ	-을 뿐만 아니라	먹다 → 먹-	먹을 뿐만 아니라
ㄹ	-ㄹ 뿐만 아니라, zonder extra ㄹ	만들다 → 만들-	만들 뿐만 아니라

De basisstructuur is:

[eerste eigenschap of handeling]-(으)ㄹ 뿐만 아니라 + extra eigenschap of handeling

• 그 식당은 쌀 뿐만 아니라 맛있기도 해요. Dat restaurant is niet alleen goedkoop, maar ook lekker.
• 민수는 책을 읽을 뿐만 아니라 직접 쓰기도 해요. Minsu leest niet alleen boeken, maar schrijft ze ook zelf.

De -ㄹ/-을 in deze constructie is een adnominale uitgang: een vorm die normaal gesproken een volgend zelfstandig woord bepaalt. Hier bepaalt hij 뿐. Laat je dus niet misleiden door de gewoonte om -(으)ㄹ meteen als toekomst te vertalen. 운동할 뿐만 아니라 잘 먹어요 kan heel gewoon een huidige gewoonte beschrijven: ‘Hij sport niet alleen, maar eet ook goed.’ De tijd blijkt uit de hele zin en de context.

Voor een duidelijk verleden kan het eerste deel een verleden vorm krijgen:

• 많이 걸었을 뿐만 아니라 산에도 올라갔어요. We hebben niet alleen veel gelopen, maar zijn ook de berg op gegaan.
• 그 영화는 재미있었을 뿐만 아니라 감동적이었어요. Die film was niet alleen leuk, maar ook ontroerend.

Bij 하다-werkwoorden ontstaat bijvoorbeeld 공부할 뿐만 아니라. Bij 예쁘다 valt de laatste klinker volgens de gewone verbuiging weg: 예쁘다 → 예쁠 뿐만 아니라.

Zelfstandige naamwoorden met N뿐만 아니라

Een zelfstandig naamwoord is een woord voor bijvoorbeeld een persoon, zaak, taal of plaats. Daarachter komt 뿐만 아니라 rechtstreeks, zonder -(으)ㄹ en normaal ook zonder spatie:

zelfstandig naamwoord + 뿐만 아니라 + zelfstandig naamwoord + 도

• 서울뿐만 아니라 부산도 방문했어요. Ik heb niet alleen Seoel, maar ook Busan bezocht.
• 학생뿐만 아니라 선생님도 참여했어요. Niet alleen de leerlingen, maar ook de docenten deden mee.

In het Nederlands staan niet alleen en maar ook vaak elk direct vóór het onderdeel waarop ze slaan. Het Koreaans plakt 뿐만 아니라 juist aan het eerste onderdeel. Het toegevoegde onderdeel krijgt vaak 도. Dat deeltje vervangt dan geregeld een ander partikel, bijvoorbeeld 은/는 of 이/가:

• 친구가 왔어요. — Een vriend kwam.
• 친구도 왔어요. — Ook een vriend kwam.

Bij partikels als 에게 en 에서 kan 도 erachter komen: 친구에게도, 서울에서도. Zo blijft de functie van het woord herkenbaar terwijl ‘ook’ wordt toegevoegd.

Toevoeging met -기도 하다

Voor -기도 하다 haal je -다 van de woordenboekvorm en voeg je -기도 하다 toe. Het laatste 하다 wordt vervoegd volgens tijd en beleefdheidsniveau.

Soort	Vorming	Voorbeeld	Betekenis
handelingswerkwoord	stam + 기도 하다	가다 → 가기도 해요	gaat ook / gaat soms
bijvoeglijk werkwoord	stam + 기도 하다	슬프다 → 슬프기도 해요	is ook verdrietig
zelfstandig naamwoord	naamwoord + 이기도 하다	학생 → 학생이기도 해요	is ook student
verleden	stam + 기도 했다	먹다 → 먹기도 했어요	at ook / at soms

Bij een zelfstandig naamwoord is 이 nodig: 의사이기도 해요 ‘hij/zij is ook arts’. Na een klinker blijft die vorm eveneens staan, maar 이기도 wordt in snelle uitspraak vloeiend uitgesproken.

-기도 하다 heeft twee veelvoorkomende lezingen:

1. Toevoeging: naast iets anders is ook deze handeling of eigenschap waar. 저는 가르치기도 해요. — Ik geef ook les.
2. Incidentele handeling: iets gebeurt af en toe, niet voortdurend. 주말에는 늦게 일어나기도 해요. — In het weekend sta ik soms laat op.

Woorden als 가끔 ‘soms’ en de ruimere context maken de tweede lezing duidelijk. In natuurlijk Nederlands is ook weleens vaak een betere weergave dan alleen ook.

Twee kanten naast elkaar: -기도 하고 -기도 하다

Als je twee handelingen of eigenschappen evenwichtig naast elkaar zet, krijgt het eerste deel meestal -기도 하고 en het laatste -기도 하다:

A-기도 하고 B-기도 하다

• 슬프기도 하고 기쁘기도 해요. Ik ben zowel verdrietig als blij.
• 주말에는 쉬기도 하고 친구를 만나기도 해요. In het weekend rust ik uit en spreek ik ook met vrienden af.

Dit patroon hoeft geen sterke tegenstelling uit te drukken. Het kan gewoon twee aspecten opsommen. Bij tegengestelde gevoelens klinkt in het Nederlands vaak zowel … als … natuurlijker dan tweemaal ook.

Het verschil tussen de twee hoofdpatronen

Patroon	Hoofdeffect	Geschikte Nederlandse weergave
A-(으)ㄹ 뿐만 아니라 B도	sterke uitbreiding: A is niet alles	niet alleen A, maar ook B
A-기도 하다	een extra of incidenteel feit	ook A; soms A; A ook weleens
A-기도 하고 B-기도 하다	twee kanten of activiteiten naast elkaar	zowel A als B; A en ook B

Gebruik 뿐만 아니라 wanneer de opbouw ‘niet beperkt tot A’ belangrijk is. Gebruik -기도 하다 wanneer je eenvoudig iets toevoegt, nuanceert of als mogelijke/af en toe voorkomende handeling noemt.

Voorbeelden in context

Koreaans	Nederlands	Toelichting
예쁠 뿐만 아니라 똑똑해요.	Ze is niet alleen mooi, maar ook slim.	Twee eigenschappen van dezelfde persoon.
한국어뿐만 아니라 일본어도 해요.	Ik spreek niet alleen Koreaans, maar ook Japans.	Zelfstandige naamwoorden; 도 markeert de extra taal.
이 책은 재미있을 뿐만 아니라 유익해요.	Dit boek is niet alleen leuk, maar ook leerzaam.	Bijvoeglijke werkwoorden.
동생은 노래를 잘할 뿐만 아니라 춤도 잘 춰요.	Mijn jongere broer of zus kan niet alleen goed zingen, maar danst ook goed.	Twee vaardigheden; 도 staat bij 춤.
서울뿐만 아니라 제주도에도 갔어요.	Ik ben niet alleen naar Seoel, maar ook naar Jeju geweest.	도 volgt op het richtingspartikel 에.
어제는 바빴을 뿐만 아니라 많이 피곤했어요.	Gisteren had ik het niet alleen druk, maar was ik ook erg moe.	Duidelijk verleden in beide delen.
이 앱은 사용하기 쉬울 뿐만 아니라 무료예요.	Deze app is niet alleen makkelijk te gebruiken, maar ook gratis.	Een werkwoordgroep kan vóór het patroon staan.
가끔 요리하기도 해요.	Ik kook ook weleens.	Incidentele handeling.
저는 회사원이지만 번역가이기도 해요.	Ik werk in loondienst, maar ben ook vertaler.	Naamwoord + 이기도 하다.
그 사람은 친절하기도 해요.	Die persoon is ook vriendelijk.	Een extra eigenschap in de context.
주말에는 집에서 쉬기도 하고 산책하기도 해요.	In het weekend rust ik thuis uit en ga ik ook wandelen.	Twee gebruikelijke weekendactiviteiten.
이 소식은 놀랍기도 하고 걱정스럽기도 해요.	Dit nieuws is zowel verrassend als zorgwekkend.	Twee gelijktijdige reacties.
어릴 때는 여기서 수영하기도 했어요.	Als kind zwom ik hier ook weleens.	했어요 plaatst de gewoonte in het verleden.
비가 오면 버스를 타기도 해요.	Als het regent, neem ik soms ook de bus.	Een mogelijkheid die onder een voorwaarde voorkomt.

Let bij vertalen op het onderwerp. Koreaans laat een onderwerp dat uit de situatie duidelijk is vaak weg. In 가끔 요리하기도 해요 kan het in een gesprek dus ‘ik’, ‘hij’ of ‘zij’ zijn. De Nederlandse vertaling moet een keuze maken, maar die keuze staat niet letterlijk in de Koreaanse zin.

Veelgemaakte fouten

1. -(으)ㄹ toevoegen aan een zelfstandig naamwoord

• Onjuist: 한국어을 뿐만 아니라 일본어도 해요.
• Juist: 한국어뿐만 아니라 일본어도 해요.
• Waarom: een zelfstandig naamwoord krijgt rechtstreeks 뿐만 아니라. -(으)ㄹ hoort hier alleen bij de stam van een werkwoord of bijvoeglijk werkwoord.

2. De vorm na een medeklinker verkeerd kiezen

• Onjuist: 책을 읽ㄹ 뿐만 아니라 써요.
• Juist: 책을 읽을 뿐만 아니라 써요.
• Waarom: 읽- eindigt op een medeklinker, dus is -을 뿐만 아니라 nodig. Na een klinker gebruik je -ㄹ 뿐만 아니라, zoals in 가다 → 갈 뿐만 아니라.

3. Een extra spatie in N뿐만 아니라 zetten

• Onjuist: 학생 뿐만 아니라 선생님도 왔어요.
• Juist: 학생뿐만 아니라 선생님도 왔어요.
• Waarom: 뿐 is hier een partikel bij het zelfstandig naamwoord en wordt eraan vast geschreven. Na een vervoegde werkwoordsvorm staat wel een spatie: 공부할 뿐만 아니라.

4. -기 en 도 los schrijven

• Onjuist: 운동하 기도 해요.
• Juist: 운동하기도 해요.
• Waarom: -기 sluit direct aan op de werkwoordstam, en 도 sluit daarop aan. Alleen vóór het losse hulpwerkwoord 해요 staat een spatie.

5. Altijd ‘ook’ vertalen en de context negeren

• Minder natuurlijk begrepen: 주말에는 늦게 자기도 해요. = ‘In het weekend slaap ik ook laat.’
• Natuurlijk in deze context: 주말에는 늦게 자기도 해요. = ‘In het weekend ga ik soms ook laat slapen.’
• Waarom: -기도 하다 kan aangeven dat iets af en toe gebeurt. Het Nederlands maakt die nuance vaak zichtbaar met soms of weleens.

6. Denken dat -(으)ㄹ altijd toekomst betekent

• Verkeerde aanname: 운동할 뿐만 아니라 잘 먹어요 gaat uitsluitend over later.
• Juiste lezing: 운동할 뿐만 아니라 잘 먹어요. — Hij/zij sport niet alleen, maar eet ook goed.
• Waarom: -(으)ㄹ is hier onderdeel van de constructie vóór 뿐. De eindvorm en de context bepalen de tijd van de hele uitspraak.

Gebruiksnotities

뿐만 아니라 klinkt nadrukkelijk en ordent informatie helder. Daardoor komt het veel voor in presentaties, nieuws, uitleg en geschreven argumentatie, maar het is beslist niet beperkt tot formele taal. In een informeel gesprek is A도 하고 B도 해요 vaak luchtiger: 운동도 하고 요리도 해요 ‘Ik sport en kook ook.’ Kies dus niet alleen op basis van de Nederlandse vertaling, maar ook op basis van de gewenste nadruk.

Het tweede 도 is gebruikelijk omdat het precies laat zien wat erbij komt. Het is echter niet in elke zin verplicht. Een tweede predicaat kan zonder 도 volgen, zoals 예쁠 뿐만 아니라 똑똑해요. Bij twee zelfstandige naamwoorden maakt 도 de parallel meestal veel duidelijker: 한국어뿐만 아니라 일본어도.

-기도 하다 is sterk afhankelijk van wat al bekend is. Zonder voorafgaande context kan 저는 가르치기도 해요 zowel ‘Ik geef óók les’ als ‘Ik geef soms les’ oproepen. Voeg zo nodig een tijdswoord toe: 가끔 가르치기도 해요 maakt de incidentele betekenis waarschijnlijker. Klemtoon en gesprekssituatie helpen in gesproken Koreaans eveneens.

Let ten slotte op beleefdheid. De grammaticale kern verandert niet, maar 하다 krijgt een passende eindvorm: 하기도 해 onder goede vrienden, 하기도 해요 in gewone beleefde omgang en 하기도 합니다 in een formele presentatie. Voor zelfstandig gebruik is -해요 doorgaans de veiligste vorm.

Verder dan de basis: gevorderd gebruik

뿐 is niet altijd ‘niet alleen’

뿐 op zichzelf heeft juist de beperkende betekenis ‘alleen’ of ‘slechts’:

• 기다릴 뿐이에요. — Ik kan alleen maar wachten / Ik wacht slechts.
• 농담이었을 뿐이에요. — Het was maar een grap.

Pas 뿐만 아니라 heft die beperking op: letterlijk ongeveer ‘het is niet alleen beperkt tot …’. Verwar -을 뿐이다 daarom niet met -을 뿐만 아니라. Het eerste sluit alternatieven uit; het tweede kondigt juist extra informatie aan.

Verkorting tot 뿐 아니라

In geschreven en wat compactere formuleringen kun je 만 weggelaten zien:

• 가격뿐 아니라 품질도 중요해요. Niet alleen de prijs, maar ook de kwaliteit is belangrijk.

뿐 아니라 en 뿐만 아니라 hebben hier vrijwel dezelfde functie. De volledige vorm is voor leerders het duidelijkste uitgangspunt en laat de gedachte ‘niet alleen’ het sterkst herkennen.

Ontkenning en wisselende mogelijkheden

Ook een ontkende handeling kan met -기도 하다 worden gepresenteerd:

• 너무 바쁘면 점심을 안 먹기도 해요. Als ik het erg druk heb, sla ik de lunch soms over.

Hier betekent de vorm niet dat ‘niet eten’ naast een eerder genoemd feit wordt opgeteld; hij presenteert het als iets dat onder bepaalde omstandigheden voorkomt. Dat laat zien waarom één vaste Nederlandse vertaling niet volstaat.

Met -기도 하고 -기도 하다 kun je bovendien variatie aangeven:

• 어떤 날은 버스로 가기도 하고 걸어가기도 해요. Op sommige dagen ga ik met de bus en op andere dagen loop ik.

De twee mogelijkheden hoeven dus niet op exact hetzelfde moment waar te zijn. De context bepaalt of het om gelijktijdige eigenschappen, een opsomming of afwisseling gaat.

Lange zinsdelen in evenwicht houden

In langere teksten werkt 뿐만 아니라 het best wanneer A en B grammaticaal vergelijkbaar zijn: twee naamwoorden, twee eigenschappen of twee handelingen. 이 정책은 비용을 줄일 뿐만 아니라 시간을 절약해요 vergelijkt bijvoorbeeld twee werkwoordelijke gevolgen. Net als in het Nederlands wordt een zin lastiger te verwerken wanneer ‘niet alleen’ op een handeling slaat maar ‘ook’ op een los zelfstandig naamwoord. Houd beide kanten daarom zo parallel mogelijk.

Oefentips

1. Maak drietallen van één idee. Begin met 운동해요. Breid uit naar 운동하기도 해요 en daarna naar 운동할 뿐만 아니라 수영도 해요. Zo voel je het verschil tussen een gewoon feit, een extra of incidenteel feit en een nadrukkelijke uitbreiding.
2. Oefen de drie aansluitingen hardop. Neem vijf stammen op een klinker, vijf op een medeklinker en enkele op ㄹ: 가다 → 갈, 먹다 → 먹을, 만들다 → 만들. Voeg telkens 뿐만 아니라 toe. Zo voorkom je dat je tijdens het spreken over de vorm moet nadenken.
3. Luister naar de context rond -기도 해요. Noteer bij elk voorbeeld uit een gesprek of video of ook, soms of ook weleens de natuurlijkste Nederlandse weergave is. Die keuzeoefening is nuttiger dan één vaste vertaling uit het hoofd leren.

Verwante onderwerpen

• Vereiste voorkennis: Beleefde uitgang -아/어요 — hiermee vervoeg je onder meer 하다 als 해요 in -기도 해요 en maak je de voorbeelden geschikt voor gewone beleefde gesprekken.