Maori grammatica

Alfabet en Uitspraak (in het Māori: Arapeta me te Whakahua) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Het Māori-alfabet heeft 15 letters: 5 klinkers (a, e, i, o, u) met een onderscheid tussen lang en kort, aangeduid met macrons (tohutō), en 10 medeklinkers (h, k, m, n, ng, p, r, t, w, wh). De klinkerlengte verandert de betekenis.

Basiswoordvolgorde (VSO) (in het Māori: Rerenga Kōrero) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Het Māori gebruikt de volgorde Werkwoord-Subject-Object. Zinnen beginnen met een tijd-/aspectdeeltje, dan het werkwoord, dan het subject. 'Kei te kai te tamaiti.' (Het kind eet.)

Bepaalde Lidwoorden (te/ngā) (in het Māori: Te me Ngā) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Het Māori heeft twee bepaalde lidwoorden: 'te' (enkelvoud: de/het) en 'ngā' (meervoud: de). Het onbepaald lidwoord gebruikt 'he' (een/enkele) of 'tētahi' (een bepaalde). 'Ko' introduceert eigennamen en voornaamwoorden.

Persoonlijke Voornaamwoorden (in het Māori: Kupu Tūkutahi) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Māori-voornaamwoorden maken onderscheid tussen enkelvoud, dualis en meervoud. De eerste persoon niet-enkelvoud maakt onderscheid tussen inclusief (tāua, tātou: jij en ik) en exclusief (māua, mātou: wij, zonder jou).

Tegenwoordige Progressieve Vorm (kei te) (in het Māori: Kei te (Wā Ōnaianei)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Het deeltje 'kei te' voor het werkwoord markeert een progressieve handeling in het heden (die nu plaatsvindt). 'Kei te mahi au' (Ik ben aan het werken). Dit is de meest voorkomende tegenwoordige tijdsvorm.

Getallen (in het Maori: Tau) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Maori getallen: tahi (1), rua (2), toru (3), whā (4), rima (5), ono (6), whitu (7), waru (8), iwa (9), tekau (10). Het tellen gebruikt het voorvoegsel 'e': e rua ngā kurī (twee honden).

Basisvragen (in het Māori: Kupu Pātai) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Vraagwoorden: aha (wat), wai (wie), hea (waar), āhea (wanneer), pēhea (hoe), he aha te take (waarom). Vragen beginnen vaak met het vraagwoord of gebruiken 'he aha'.

Statische Werkwoorden / Bijvoeglijke Naamwoorden (in het Māori: Kupu Āhua) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Het Māori gebruikt statische werkwoorden waar het Nederlands bijvoeglijke naamwoorden gebruikt. Ze kunnen als predicaat fungeren: 'He nui te whare' (Het huis is groot). Of zelfstandige naamwoorden bepalen: 'te whare nui' (het grote huis).

Negation (in het Maori: Whakakāhore) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Negation varies by tense: 'kāore...i' (past negative), 'e kore...e' (future negative), 'kāore...e...ana' (present negative). 'Kaua' for negative commands.

Begroetingen en Basisuitdrukkingen (in het Māori: Kupu Mihi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Onmisbare uitdrukkingen: tēnā koe (hallo, 1 persoon), kia ora (hoi/dank je), ka kite (tot ziens), āe (ja), kāo (nee), tēnā koutou (hallo, 3+ personen).

Basisvoorzetsels (in het Māori: Ki, I, Kei) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Kernvoorzetsels: ki (naar/richting), i (bij/in, verleden locatie of lijdend voorwerpaanduider), kei (bij/in, huidige locatie), mō (voor/over), nō (van/behorend aan).

Tijdsuitdrukkingen (in het Māori: Wā) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Tijdswoorden: ināianei (nu), inanahi (gisteren), āpōpō (morgen), tēnei wiki (deze week). De dagen van de week gebruiken 'Rāhina' (maandag) tot en met 'Rāhoroi' (zaterdag).

Existentiële en locatieve zinnen (in het Maori: He me Kei (Rerenga Wāhi)) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Existentiële zinnen gebruiken 'he' (er is/zijn): 'He nui ngā tangata' (Er zijn veel mensen). Locatie: 'Kei' + plaats: 'Kei te tēpu te pukapuka' (Het boek ligt op de tafel).

Familietermen (in het Māori: Whānau) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Familiewoordenschat: māmā/whaea (moeder), pāpā/matua (vader), tamaiti (kind), tamāhine (dochter), tama (zoon), kuia (grootmoeder), koroua (grootvader), tuakana (oudere broer/zus van hetzelfde geslacht).

Lichaamsdelen (in het Māori: Tinana) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Woordenschat voor lichaamsdelen: māhunga/ūpoko (hoofd), kanohi (gezicht/oog), waha (mond), ringaringa (hand/arm), waewae (voet/been), taringa (oor), ihu (neus), puku (buik).

Food and Drink (in het Maori: Kai me te Inu) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Common food and drink: kai (food), ika (fish), mīti (meat), rīwai (potato), parāoa (bread), wai (water), tī (tea), miraka (milk). Food vocabulary reflects traditional and modern Māori diet.

Veelgebruikte Werkwoorden (in het Māori: Kupu Mahi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Veelgebruikte alledaagse werkwoorden: haere (gaan), kai (eten), inu (drinken), noho (zitten/wonen), tū (staan), mahi (werken), kite (zien), rongo (horen), hiahia (willen), mōhio (weten).

Plaatsen en Locatiewoorden (in het Māori: Wāhi) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Veelvoorkomende plaatsen: whare (huis), kura (school), toa (winkel), wharekai (eetzaal), marae (ontmoetingsplaats). Locatiewoorden: runga (boven), raro (onder), roto (binnen), waho (buiten).

Nature and Weather (in het Maori: Te Taiao) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Nature vocabulary: rā (sun/day), marama (moon/month), whetū (star), ua (rain), hau (wind), moana (sea/ocean), maunga (mountain), rākau (tree), pua (flower).

Colors (in het Maori: Tae) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Color words: whero (red), kōwhai (yellow), kākāriki (green), kikorangi (blue), mā (white), mangu (black), karaka (orange), waiporoporo (purple), parauri (brown).

Dagelijkse Activiteiten (in het Māori: Mahi o te Rā) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Woordenschat voor de dagelijkse routine: ara (opstaan), moe (slapen), horoi (wassen), kai (eten), mahi (werken), whakatā (rusten), tākaro (spelen), pānui (lezen), tuhi (schrijven).

Basic Conjunctions (in het Maori: Kupu Honohono Ìpìlẹ̀) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Simple connecting words: me (and/with), engari (but), rānei (or, in questions), kātahi (then). Used to link words and simple clauses.

Dieren (in het Maori: Kararehe) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Animal vocabulary: kurī (dog), ngeru (cat), kau (cow), poaka (pig), heihei (chicken), ika (fish), manu (bird), kēhua (ghost), kiwi (kiwi bird), taniwha (water creature).

Wanting and Needing (in het Maori: Te Hiahia me te Mate) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Expressing desires: 'Kei te hiahia au ki te...' (I want to...), 'Me...' (should/must), 'Kei te mate au i te hiakai' (I am hungry, lit. dying of hunger). Basic modal expressions.

Self-Introduction (Ko wai au) (in het Maori: Ko Wai Au) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. Introducing yourself: Ko [name] tōku ingoa (My name is...), Nō [place] au (I am from...), He [role] au (I am a...). Māori introductions often include genealogy (whakapapa).

Veelgebruikte Zelfstandige Naamwoorden – Mensen en Dingen (in het Māori: Mea Nui) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Onmisbare naamwoorden voor mensen: tangata (persoon), wahine (vrouw), tāne (man), tamaiti (kind), hoa (vriend). Dingen: whare (huis), waka (voertuig/kano), kai (voedsel).

Rangtelwoorden en Volgorde (in het Māori: Tau Raupapa) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Rangtelwoorden gebruiken het voorvoegsel 'tua-': tuatahi (eerste), tuarua (tweede), tuatoru (derde). Ook: whakamutunga (laatste), mua (voor/eerst), muri (na/achter).

Hoeveel (in het Māori: E Hia) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Vragen naar en uitdrukken van hoeveelheid: 'E hia?' (Hoeveel?), 'Tokohia?' (Hoeveel mensen?). Antwoorden voor voorwerpen gebruiken 'e' + getal: 'E rua' (twee). Voor mensen wordt 'toko-' gebruikt: 'Tokorima' (vijf mensen).

School and Work (in het Maori: Kura me te Mahi) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Maori. School and work vocabulary: kura (school), kaiako (teacher), ākonga (student), akomanga (classroom), mahi (work), kaiwhakahaere (manager). 'Kei te haere au ki te kura' (I go to school).

Gezondheid en gevoelens (in het Māori: Hauora me ngā Kare ā-Roto) is een belangrijk grammaticaal concept op A1-niveau in het Māori. Woordenschat voor gezondheid en emoties: ora (gezond/levend), māuiui (ziek), hari (blij), pōuri (verdrietig), riri (boos), mataku (bang), ngenge (moe). 'Kei te pēhea koe?' (Hoe gaat het met je?).

Verleden Tijd (i) (in het Māori: I (Wā Pahemo)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Het deeltje 'i' voor het werkwoord markeert de eenvoudige verleden tijd: 'I haere au' (Ik ging). Voor het verleden met voortdurende relevantie wordt 'kua' gebruikt: 'Kua tae mai ia' (Hij/Zij is aangekomen).

Perfectief Aspect (kua) (in het Māori: Kua (Wā Pāhemo Tonu)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Het deeltje 'kua' markeert een voltooide handeling met relevantie voor het heden (vergelijkbaar met de voltooide tegenwoordige tijd in het Nederlands). 'Kua tae mai ia' (Hij/Zij is aangekomen). Ook gebruikt om een toestandsverandering uit te drukken.

Bezitscategorieën (a en o) (in het Māori: Whakapuaki Ā me Ō) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Het Māori maakt onderscheid tussen de a-categorie (tāku/āku) voor dingen die je actief verwerft of creëert, en de o-categorie (tōku/ōku) voor dingen die aangeboren zijn of passief worden ontvangen. Een cruciaal onderscheid.

Conjunctions and Connectors (in het Maori: Kupu Honohono) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Maori. Basic conjunctions: me (and, with), engari (but), rānei (or, in questions), nō reira (therefore/so). Temporal: ka (then/next), i mua i (before), i muri i (after).

Plaatsbepalingen en aanwijzende voornaamwoorden (in het Māori: Kupu Tohu) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Aanwijzende voornaamwoorden: tēnei (dit, bij mij), tēnā (dat, bij jou), tērā (dat, ver weg). Plaatsbepalingen: konei (hier), konā (daar bij jou), korā (daar ver weg). Richtingswoorden: mai (naar toe), atu (weg van).

Voortdurende handeling (e...ana) (in het Māori: E...ana (Wā Haere Tonu)) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. De constructie 'e + werkwoord + ana' geeft een aanhoudende of gewoontehandeling aan: 'E haere ana au ki te kura' (Ik ga regelmatig naar school). Verschilt van 'kei te', wat directer is.

Veelgebruikte Zelfstandige Naamwoorden en Objecten (in het Māori: He Mea Nui) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Alledaagse voorwerpen: pukapuka (boek), pepa (papier), motokā (auto), tēpu (tafel), tūru (stoel), kākahu (kleding), moni (geld), waea (telefoon), pouaka whakaata (televisie).

Hoeveelheids- en meervoudsuitdrukkingen (in het Maori: Nui me Iti) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Maori. Hoeveelheidswoorden: nui (veel), iti (weinig), katoa (allemaal), ētahi (sommige), tēnā/tēnei mau (deze/die). Het meervoud wordt uitgedrukt via lidwoorden (ngā) en context, niet via naamwoordverbuiging.

Vermogen en toestemming (in het Māori: Kupu Āwhina) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Het uitdrukken van vermogen: 'ka taea e au' (ik kan), 'e kore e taea' (niet mogelijk). Toestemming: 'ka pai kia...' (het is oké om...). Verplichting: 'me' (moet/zou moeten). Dit zijn modale uitdrukkingen.

Indefinite Articles and Determiners (in het Maori: Tētahi me Ētahi) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Maori. Onbepaalde determinatoren: tētahi (een bepaalde/enige, enkelvoud), ētahi (enige, meervoud). Onderscheiden van 'he' (een/sommige, algemeen). 'Tētahi tangata' (een bepaalde persoon) vs. 'he tangata' (een persoon in het algemeen).

Gewoontehandelingen (in het Māori: E Mahi Ana (Mahi Auau)) zijn een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Māori. Het uitdrukken van gewoontehandelingen of regelmatige handelingen met behulp van 'e...ana' en tijdsuitdrukkingen. 'E kai ana au i ngā ata katoa' (Ik eet elke ochtend). Bijwoorden: i ngā wā katoa (altijd), i ētahi wā (soms).

Likes and Dislikes (in het Maori: Ngā Mea e Pīrangi Ana) is een belangrijk grammaticaal concept op A2-niveau in het Maori. Expressing preferences: 'He pai ki a au' (I like it, lit. it is good to me), 'Kāore au e rata' (I don't like), 'He tino pai' (very good/I really like). Emotional responses to things.

Future and Inceptive (ka) (in het Maori: Ka (Wā Heke Mai)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Maori. The particle 'ka' marks future or inceptive aspect (about to happen). 'Ka haere au āpōpō' (I will go tomorrow). Also used in sequential narration: 'ka...ka...' (and then...and then).

Gebiedende wijs en opdrachten (in het Māori: Whakahau) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Opdrachten gebruiken 'e' + werkwoord voor enkelvoud, 'e' + werkwoord voor meervoud (context bepaalt dit). Beleefd met 'koa'. Suggesties: 'me' (zou moeten). Uitnodigingen: 'kia' + werkwoord.

Lijdende Vorm (in het Māori: Hanga Whakaheke) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. De lijdende vorm is zeer belangrijk in het Māori en wordt vaak verkozen boven de bedrijvende vorm. Deze wordt gevormd door achtervoegsels aan het werkwoord toe te voegen: -tia, -a, -hia, -ina, -na, -ria. Het handelend voorwerp wordt aangeduid met 'e': 'I patua te kurī e Hēmi.'

Betrekkelijke Bijzinnen (in het Māori: Rerenga Piri) zijn een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Betrekkelijke bijzinnen volgen het zelfstandig naamwoord en gebruiken vaak 'ai' als hernemend deeltje. 'Te tangata i haere mai ai' (de persoon die gekomen is). Positie en 'ai' markeren het gerelativeerde element.

Vergelijkingen (in het Māori: Whakatairite) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Vergelijkingen gebruiken 'atu' (meer) na het statische werkwoord: 'nui atu' (groter). Overtreffende trap: 'rawa' (meest). Gelijkheid: 'rite ki' (hetzelfde als), 'pērā i' (zoals).

Ondergeschikte Bijzinnen (in het Māori: Menpeko Rerenga) zijn een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Soorten ondergeschikte bijzinnen: nō te mea (omdat), ahakoa (hoewel), kia (zodat/totdat), mehemea (als), ki te (als/wanneer). De ondergeschikte bijzin staat vaak vóór de hoofdzin.

Te Kupu ai is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Maori. Het herhalende deeltje 'ai' verschijnt aan het einde van relatieve, causale en temporele bijzinnen en verwijst terug naar een eerder genoemde element. Het is onmisbaar voor complexe Māori-zinnen.

Intensifiers and Adverbs (in het Maori: Kupu Tohu Nui) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Maori. Adverbs and intensifiers: rawa (very/most), tino (really/very), noa (just/only/freely), anō (again/also), tonu (still/indeed), āta (carefully/slowly), tata (nearly).

Giving, Receiving, and Transfer (in het Maori: Kupu Hoko) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Maori. Verbs of transfer: homai (give to me), hoatu (give away), tuku (send/release), riro (get/obtain/be taken). 'Homai te pukapuka' (Give me the book).

Bezitspredicaten en Eigendom (in het Māori: Kupu Whakapapa Loina) zijn een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Bezitspredicaatpatronen: 'Nāku/Nōku tēnei' (Dit is van mij). 'Nā wai?' (Van wie?). Nadruk en eigendom worden uitgedrukt met nā/nō + bezitter vóór het bezeten voorwerp.

Whaka-voorvoegsel (Causatief/Worden) (in het Māori: Whaka- (Hopu Hou)) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Basisgebruik van whaka- vóór bijvoeglijke naamwoorden en zelfstandige naamwoorden: whakanui (vergroten/vieren), whakapai (verbeteren), whakamāori (vertalen naar het Māori), whakatū (oprichten). Een zeer productief voorvoegsel.

Passieve achtervoegsels (-tia, -hia, -a, -ina) (in het Māori: Kīanga Whakaheke) zijn een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Māori. Verschillende passieve achtervoegsels worden aan verschillende werkwoorden gekoppeld. Er bestaat geen eenvoudige regel; de passieve vorm van elk werkwoord moet afzonderlijk worden geleerd: patu → patua, tuhi → tuhia, kite → kitea, rongo → rongohia.

Agent Markers (e, nā, mā) (in het Maori: Kupu Kaihanga) is een belangrijk grammaticaal concept op B1-niveau in het Maori. Agent marking in passive sentences: 'e' (by, in passive), 'nā' (by, past agent), 'mā' (by, future agent). 'I patua te kurī e Hēmi' (The dog was hit by Hēmi).

Causatief Voorvoegsel Whaka (in het Māori: Hanga Whakaawe (Whaka-)) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Het voorvoegsel 'whaka-' geeft causatieve betekenissen: nui (groot) → whakanui (vergroten/vieren), pai (goed) → whakapai (verbeteren). Zeer productief in woordvorming.

Indirecte Rede (in het Māori: Kōrero Tuku) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Directe citaten met 'ka mea' (zei) of 'ka kī' (zei). Indirecte rede: 'I kī ia kia haere' (Hij/Zij zei te gaan). Geen systematische tijdsverschuiving; context en deeltjes sturen de betekenis.

Voorwaardelijke Zinnen (in het Māori: Rāngi Āhua) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Voorwaardelijke constructies: 'ki te' (als, waarschijnlijk), 'mehemea' (als, hypothetisch), 'me i' (als, tegenfeitelijk verleden). Resultaatbijzinnen gebruiken 'ka' of 'kua'.

Richtingsdeeltjes (in het Māori: Kupu Tohutohu) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Richtingsdeeltjes: mai (naar de spreker toe), atu (van de spreker af), ake (omhoog), iho (omlaag). Ook: nei (hier/dit), nā (daar bij jou), rā (daar ver weg). Ze wijzigen werkwoorden voor ruimtelijke betekenis.

Nominalization (in het Maori: Kupu Whakaingoatanga) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Maori. Werkwoorden worden omgezet in naamwoordgroepen met behulp van 'te...anga' (de handeling van doen): 'te haerenga' (het gaan/de reis). De achtervoegsels -anga, -tanga, -manga maken abstracte zelfstandige naamwoorden van werkwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.

Geavanceerde Voegwoorden en Discourse (in het Māori: Kupu Hono Hohonu) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Geavanceerde verbindingswoorden: heoi anō (echter/maar dan), otirā (bovendien/inderdaad), arā (dat wil zeggen/namelijk), nā reira (daarom/dus), i te mea (omdat/aangezien), ahakoa (ondanks).

Geavanceerde Voornaamwoordpatronen (in het Māori: Kupu Tūkutahi Hohonu) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Complex voornaamwoordgebruik: nadruksvorm 'ko au anō' (ik zelf), reflexief 'ia anō' (hij-/haarzelf), wederkerig 'rātou anō' (elkaar). Omvat alle duale en meervoudige vormen met inclusief/exclusief.

Woordvorming en samenstelling (in het Maori: Kupu Āhua Hohonu) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Maori. Het Maori vormt nieuwe woorden door samenstelling: whare + pukapuka = wharepukapuka (bibliotheek), waka + rererangi = waka rererangi (vliegtuig). Reduplicatie voegt intensiteit of herhaling toe.

Ingebedde Vragen en Indirecte Rede (in het Māori: Kupu Kōpā) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Māori. Indirecte vragen: 'Kāore au e mōhio mehemea...' (Ik weet niet of...). Ingebedde bijzinnen: 'te mea i kōrero ai ia' (het ding waarover hij/zij sprak). Complexe informatieoverdracht.

Simile and Metaphor (in het Maori: Kupu Whakarite) is een belangrijk grammaticaal concept op B2-niveau in het Maori. Figurative language: 'anō ko' (as if), 'pērā i' (like), 'me he' (as though). Comparing things metaphorically: 'anō ko te rā' (as if the sun). Important for literary and formal Māori.

Formele Welsprekendheid (Whaikōrero) (in het Māori: Reo Whaikōrero) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Formele toespraken op de marae: traditionele begroetingen van de overledenen, het land en de levenden. Gebruikt archaïsch vocabulaire, vaste uitdrukkingen en een verheven register dat verschilt van alledaags Māori.

Complexe Bijzinconstructies (in het Māori: Rerenga Matatini) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Geavanceerde meervoudige bijzinconstructies: ingebedde betrekkelijke bijzinnen, genominaliseerde werkwoordsgroepen, doelbijzinnen met 'hei' (met het doel om), en complexe temporele koppeling.

Spreekwoorden en Gezegden (Whakataukī) (in het Māori: Whakataukī) zijn een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Traditionele Māori-spreekwoorden die culturele waarden, wijsheid en wereldbeschouwing bevatten. Ze gebruiken metafoor, parallelle structuur en gecondenseerde syntaxis. Onmisbaar voor formele toespraken.

Archaïsch Vocabulaire en Vormen (in het Māori: Kupu Tawhito) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Dit omvat oudere Maori-woordenschat en grammaticale vormen uit traditionele liederen (waiata), gezangen (karakia) en genealogieën (whakapapa). Veel termen zijn voor modern gebruik nieuw leven ingeblazen.

Song and Chant (Waiata/Karakia) (in het Maori: Waiata me Karakia) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Maori. Māori songs (waiata) and chants (karakia) use specific poetic structures, melodic patterns, and elevated language. Types include waiata tangi (lament), waiata aroha (love song), karakia (prayer/incantation).

Land, Place Names, and Ecological Knowledge (in het Maori: Whenua me ngā Wāhi) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Maori. Māori place names encode geography, history, and tribal associations. Environmental vocabulary reflects deep ecological knowledge: roto (lake), awa (river), motu (island), ngahere (forest).

Cultureel protocolgebruik (tikanga) (in het Māori: Reo Tikanga) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Het omvat taal voor culturele protocollen: pōwhiri (verwelkomingsceremonie), tangihanga (begrafenis), karanga (welkomstroep door vrouwen), mihimihi (kennismakingen). Elk protocol heeft zijn eigen specifieke taalkundige conventies.

Academisch en Technisch Register (in het Māori: Reo Pāngarau me te Pūtaiao) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Maori wordt gebruikt in het onderwijs, de wetenschap en de wiskunde, en kenmerkt zich door technische neologismen, vertaalde terminologie en formele syntaxis voor academische contexten.

Voor- en achtervoegsels (in het Māori: Kupu Tāpiri) is een belangrijk grammaticaal concept op C1-niveau in het Māori. Productieve affixen: kai- (persoon die iets doet), -tanga (abstracte eigenschap), -anga (handeling/resultaat), -ranga (collectief), whaka- (causatief). Het begrijpen hiervan opent nieuwe mogelijkheden voor woordvorming.

Regionale Dialectvariatie (in het Māori: Reo ā-Rohe) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Māori. Regionale verschillen tussen stamsdialecten: Tainui, Ngāi Tahu, Tūhoe en andere. Variaties in woordenschat, uitspraak en sommige grammaticale kenmerken. Wegvallen van de 'h' in sommige regio's.

Legal and Administrative Language (in het Maori: Reo Ture) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Maori. Formal Māori used in legislation (Te Tiriti o Waitangi), courts, and government. Specialized legal vocabulary, formal syntax, and conventions of official Māori documents.

Modern and Colloquial Māori (in het Maori: Reo o Nāianei) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Maori. Dit omvat hedendaags gesproken Maori, inclusief code-wisselpatronen met het Engels, moderne neologismen, kenmerken van informeel taalgebruik en de taal van Maori-media en sociale platforms.

Genealogische en Verhalende Taal (in het Māori: Reo Whakapapa) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Māori. Het betreft taal die wordt gebruikt bij het opzeggen van genealogieën (whakapapa), stamgeschiedenissen (kōrero tuku iho) en oorsprongsverhalen. Het kenmerkt zich door formulaïsche uitdrukkingen, sequentiële opsommingen en gespecialiseerde woordenschat voor afstamming.

Media and Broadcasting Māori (in het Maori: Reo Pāpāho) is een belangrijk grammaticaal concept op C2-niveau in het Maori. Māori as used in broadcasting (Māori Television, iwi radio), journalism, and public communication. Features formal but accessible register, technical neologisms, and standardized pronunciation.