Ngữ pháp Tiếng Basque

Đại từ nhân xưng là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các đại từ cơ bản gồm ni, hi, zu, hura, gu, zuek và haiek. Tiếng Basque phân biệt hi thân mật với zu trang trọng ở ngôi thứ hai số ít. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Động từ 'to be' (izan) ở thì hiện tại (Izan Aditza - Oraina) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Đây là trợ động từ nội động từ cốt lõi ở hiện tại, với các dạng như naiz, zara, da, gara, zarete, dira. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Động từ ukan (cũng thường gặp dưới tên edun) là một trong những nền tảng đầu tiên của tiếng Basque, vì nó giúp bạn nói về việc sở hữu: có xe, có sách, có anh chị em, có tiền, v.v. Ở trình độ A1, đây là một chủ điểm cực kỳ thiết thực và xuất hiện liên tục trong hội thoại hằng ngày.

Mạo từ và từ hạn định (Artikuluak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Tiếng Basque không có mạo từ bất định riêng, nhưng dùng hậu tố -a/-ak cho nghĩa xác định; từ bat (một) thường đảm nhiệm vai trò gần với mạo từ bất định. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách tuyệt đối (Absolutiboa (NOR)) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Đây là cách mặc định/không đánh dấu cho chủ ngữ của nội động từ và tân ngữ của ngoại động từ; số ít thường có -a, số nhiều có -ak, và cũng là dạng từ điển của danh từ. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách ergative (Ergatiboa, hay NORK) là một đặc điểm rất quan trọng của ngữ pháp tiếng Basque. Cách này đánh dấu chủ thể hoặc tác nhân của ngoại động từ, tức là người hoặc vật thực hiện hành động lên một đối tượng khác. Ở dạng số ít, dấu thường gặp là `-ak`, còn ở dạng số nhiều là `-ek`. Đây là một phần cốt lõi của hệ thống ergative–absolutive trong tiếng Basque, vốn khác đáng kể so với nhiều ngôn ngữ quen thuộc khác. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản nhưng rất quan trọng cho người mới bắt đầu.

Basic Word Order (SOV) (Hitz-ordena (SOV)) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Tiếng Basque tuân theo trật tự từ Chủ ngữ-Tân ngữ-Động từ. Động từ đứng ở cuối câu, và trợ động từ đứng sau động từ chính. Thành phần đứng trước động từ nhận được sự nhấn mạnh. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Số đếm và cách đếm (Zenbakiak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Số trong tiếng Basque dùng hệ cơ số 20. Các số cơ bản gồm bat (1), bi (2), hiru (3), lau (4), bost (5), hamar (10), hogei (20) và hogeita bat (21). Số thường đứng trước danh từ. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Câu hỏi cơ bản (Oinarrizko Galderak) là một điểm ngữ pháp rất quan trọng trong tiếng Basque. Ở trình độ A1, bạn sẽ sớm gặp các từ để hỏi như zer (cái gì), nor (ai), non (ở đâu), noiz (khi nào), nola (như thế nào), zergatik (tại sao) và zenbat (bao nhiêu). Đây là những công cụ thiết yếu để xin thông tin, hỏi đường, làm quen và xử lý các tình huống thường ngày.

Tính từ cơ bản (Oinarrizko Izenondoak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Tính từ trong tiếng Basque thường đứng sau danh từ và nhận hậu tố mạo từ; ngôn ngữ này không có hòa hợp giống ngữ pháp như nhiều ngôn ngữ khác. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Không giống nhiều ngôn ngữ châu Âu dùng giới từ đứng trước danh từ, tiếng Basque thường dùng hậu vị từ hoặc các hậu tố cách đứng sau danh từ. Đây là một trong những điểm rất sớm mà người học A1 cần làm quen, vì nó xuất hiện trong các câu hằng ngày như “ở nhà”, “đến trường” hay “đi cùng bạn bè”.

Câu phủ định là một trong những chủ điểm cơ bản nhất ở trình độ A1 trong tiếng Basque. Để tạo phủ định, tiếng Basque thường dùng từ ez đặt trước trợ động từ. Trong câu phủ định, vị trí của trợ động từ cũng thay đổi so với nhiều câu khẳng định, như trong câu Ez dut nahi với nghĩa là “Tôi không muốn”.

Thời gian và ngày tháng (Ordua eta Data) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Bạn học cách hỏi giờ, nói giờ, diễn đạt ngày trong tuần và tháng, cũng như các mẫu lịch phổ biến. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Verb 'To Be Located' (egon) (Egon Aditza) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Egon có nghĩa là 'ở/tồn tại' theo nghĩa vị trí hoặc trạng thái tạm thời. Sử dụng các dạng trợ động từ 'nago, zaude, dago, gaude, zaudete, daude'. Phân biệt với izan (đặc tính vĩnh viễn). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Hòa hợp động từ ngoại động (NOR-NORK) (NOR-NORK Aditz Jokoa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Với động từ ngoại động, trợ động từ phải hòa hợp đồng thời với chủ ngữ (NORK/ergative) và tân ngữ (NOR/absolutive), tức mã hóa rõ ai làm gì với ai. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Các động từ chính thông dụng (Aditz Nagusiak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này bao gồm các động từ nền tảng như jan (ăn), edan (uống), egin (làm), joan (đi), etorri (đến), ikusi (thấy), jakin (biết), nahi (muốn), phần lớn dùng dạng chia chu vi (periphrastic). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Màu sắc là một chủ điểm rất quen thuộc và hữu ích ở trình độ A1 trong tiếng Basque. Bạn sẽ thường gặp những từ như gorria (đỏ), urdina (xanh dương), berdea (xanh lá), horia (vàng), zuria (trắng), beltza (đen), arrosa (hồng), laranja (cam) và marroia (nâu). Trong tiếng Basque, từ chỉ màu thường đứng sau danh từ khi đóng vai trò tính từ.

Đồ ăn và thức uống (Janaria eta Edaria) là một chủ điểm rất cơ bản nhưng cực kỳ hữu ích trong tiếng Basque ở trình độ A1. Khi mới bắt đầu học, bạn cần biết tên của những món ăn và đồ uống quen thuộc như ogia (bánh mì), arraina (cá), haragia (thịt), fruta (trái cây), ura (nước), ardoa (rượu vang) và esnea (sữa). Đây là vốn từ thiết yếu để gọi món, mua sắm và nói về sở thích ăn uống.

Gia đình và các mối quan hệ (Familia eta Harremanak) là một khái niệm từ vựng-ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Từ vựng gia đình gồm: aita (cha), ama (mẹ), anaia (anh/em trai của nam giới), arreba (chị/em gái của nam giới), ahizpa (chị/em gái của nữ giới), seme (con trai), alaba (con gái), osaba (chú/bác/cậu), izeba (cô/dì/bác gái). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách nói về thời tiết và cảm xúc là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các cách diễn đạt thời tiết thường gặp gồm euria egiten du (“trời mưa”), elurra egiten du (“trời có tuyết”) và eguzkia ateratzen da (“mặt trời ló ra”). Cảm xúc hoặc trạng thái cơ bản gồm pozik (“vui”), triste (“buồn”), nekatuta (“mệt”) và gose (“đói”). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Địa điểm và phương hướng (Lekuak eta Norabideak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các từ chỉ địa điểm thông dụng gồm etxea (nhà), eskola (trường học), denda (cửa hàng), ospitalea (bệnh viện), eliza (nhà thờ). Từ chỉ hướng gồm eskuinera (sang phải), ezkerrera (sang trái), aurrera (về phía trước), atzera (về phía sau). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Trạng từ cơ bản (Oinarrizko Aditzondoak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các trạng từ thông dụng gồm hemen (ở đây), hor (ở đó), orain (bây giờ), gero (sau đó), gaur (hôm nay), atzo (hôm qua), bihar (ngày mai), asko (nhiều), gutxi (ít), ondo (tốt), gaizki (tệ). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Diễn đạt sở thích và sự ưu tiên (Gustatzea eta Nahiago Izatea) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Động từ gustatu (thích) dùng cấu trúc gián tiếp: 'Niri gustatzen zait' nghĩa là 'tôi thích nó' (nghĩa đen: nó làm tôi hài lòng). Các cách diễn đạt khác gồm nahiago (thích hơn), maite (yêu) và gogoko (ưa thích). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Sinh hoạt hằng ngày (Eguneroko Errutina) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Khi nói về sinh hoạt hằng ngày, các động từ thường gặp gồm jaiki (thức dậy), gosaldu (ăn sáng), lan egin (làm việc), bazkaldu (ăn trưa), afaldu (ăn tối), lo egin (ngủ), cùng các cụm thời gian chỉ thói quen. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cơ thể và sức khỏe (Gorputza eta Osasuna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các bộ phận cơ thể gồm burua (đầu), eskua (bàn tay), hanka (chân), bihotza (tim), begia (mắt). Cách nói về sức khỏe gồm gaixorik nago (tôi bị ốm), min dut (tôi bị đau) và sendagilea (bác sĩ). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Đại từ chỉ định (Erakusleak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Hệ thống này có ba mức theo khoảng cách: hau/hauek (này/những cái này, gần người nói), hori/horiek (đó/những cái đó, gần người nghe), hura/haiek (kia/những cái kia, xa cả hai). Chúng cũng được dùng như đại từ. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách diễn đạt “có thể” và “phải” với ahal và behar là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Ahal izan diễn tả khả năng hoặc việc có thể làm gì, còn behar izan diễn tả sự cần thiết hoặc nghĩa vụ. Ví dụ: Egin ahal dut nghĩa là “Tôi có thể làm việc đó”, còn Egin behar dut nghĩa là “Tôi phải làm việc đó”. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Chào hỏi và phép lịch sự là một trong những chủ điểm đầu tiên bạn nên học khi bắt đầu tiếng Basque. Những cách nói như kaixo (xin chào), egun on (chào buổi sáng), arratsalde on (chào buổi chiều), gabon (chúc ngủ ngon / chào buổi tối) và agur (tạm biệt) giúp bạn mở đầu hoặc kết thúc cuộc trò chuyện một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, các từ như mesedez (làm ơn), eskerrik asko (cảm ơn) và barkatu (xin lỗi / làm phiền) rất quan trọng để thể hiện sự lịch sự.

Biến cách bất định (Mugagabea) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Dạng này dùng cho danh từ không xác định, thường xuất hiện sau số từ và lượng từ như bi etxe (hai ngôi nhà), etxe asko (nhiều ngôi nhà), và đối lập với dạng xác định etxea (ngôi nhà đó). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Chia động từ chu vi (Aditz Perifrastikoa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Phần lớn động từ Basque dùng kiểu chia chu vi (dạng ghép): động từ chính + trợ động từ. Động từ chính mang hậu tố thể (-ten, -tu/-du, -ko/-go), còn trợ động từ thể hiện hòa hợp theo ngôi/số/thì. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách dativ, hay Datiboa (NORI), là cấu trúc dùng để đánh dấu tân ngữ gián tiếp trong tiếng Basque — tức là người hoặc đối tượng nhận một hành động, tương đương với ý “cho ai”, “với ai” hoặc “đối với ai” trong tiếng Việt. Ở trình độ A2, đây là chủ điểm rất quan trọng vì nó xuất hiện nhiều trong các câu như “tôi nói với bạn”, “tôi tặng hoa cho mẹ” hoặc “chúng tôi gọi cho bạn bè”.

Thì quá khứ đơn (Lehenaldia) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Thì này được tạo bằng dạng quá khứ của trợ động từ (ví dụ nintzen, nuen), còn động từ chính thường giữ dạng gốc và trợ động từ gánh thông tin thì. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Cách sở hữu (Genitiboa (-REN)) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Cách sở hữu trong tiếng Basque dùng hậu tố -ren để biểu thị quan hệ sở hữu. Thành phần sở hữu đứng trước danh từ được sở hữu, như 'Joneren etxea' (nhà của Jone). Với đại từ, các dạng thường gặp là nire (của tôi), zure (của bạn), haren (của anh ấy/cô ấy). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Các cách chỉ vị trí trong tiếng Basque giúp bạn nói một người hoặc vật đang ở đâu, đi đến đâu, đi từ đâu hoặc tiến về hướng nào. Ở trình độ A2, đây là bước mở rộng tự nhiên sau khi bạn đã quen với các hậu vị từ cơ bản ở cấp A1.

Thể động từ (thói quen và tiếp diễn) (Aditz Aspektua) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các dấu hiệu thể động từ gồm -ten/-tzen cho thói quen hoặc tiếp diễn ('irakurtzen dut' = tôi đọc/tôi đang đọc), -tu/-du cho hoàn thành ('irakurri dut' = tôi đã đọc) và -tuko/-ko cho tương lai. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Liên từ và từ nối (Juntagailuak eta Loturak) là một chủ điểm quan trọng ở trình độ A2 trong tiếng Basque. Chúng giúp bạn nối từ, cụm từ và mệnh đề để tạo câu tự nhiên hơn. Một số liên từ cơ bản là eta (và), edo (hoặc), baina (nhưng) và baizik (mà đúng hơn là). Ngoài ra còn có các từ nối thời gian như `-nean` (khi), gero (sau đó), aurretik (trước đó) và bitartean (trong khi).

Miêu tả con người (Pertsonak Deskribatzea) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Khi miêu tả ngoại hình và tính cách, bạn sẽ gặp các từ như altua (cao), baxua (thấp), lodia (mập), argala (gầy), ilea (tóc), begiak (mắt). Về tính cách có atsegina (dễ mến), langilea (chăm chỉ) và alaia (vui vẻ). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Diễn đạt ý kiến (Iritzia Adieraztea) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các cấu trúc diễn đạt ý kiến gồm nire ustez (theo ý tôi), uste dut (tôi nghĩ), iruditzen zait (tôi thấy rằng), ados nago (tôi đồng ý) và ez nago ados (tôi không đồng ý). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Cấu trúc phản thân và hỗ tương (Aditz Erreflexiboak eta Elkarkariak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Dạng phản thân dùng bere burua (chính mình) hoặc neure/zeure burua. Dạng hỗ tương dùng elkar (lẫn nhau). Ví dụ: Elkar ikusten dugu (chúng tôi nhìn thấy nhau). Đây là cấu trúc quan trọng trong giao tiếp xã hội. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Số thứ tự và số lượng là một chủ điểm quan trọng ở trình độ A2 trong tiếng Basque. Bạn sẽ gặp các số thứ tự như lehena (thứ nhất), bigarrena (thứ hai), hirugarrena (thứ ba), cũng như các cách diễn đạt số lượng như asko (nhiều), gutxi (ít), nahikoa (đủ), gehiegi (quá nhiều), zenbait (một vài) và guztiak (tất cả).

Partitive Structure (Egitura Partitiboa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Hậu tố bộ phận -rik được sử dụng trong ngữ cảnh phủ định và nghi vấn: 'Ez dut denborarik' (Tôi không có thời gian), 'Ogirik nahi duzu?' (Bạn có muốn bánh mì không?). Nó tương phản với tuyệt đối cách trong câu khẳng định. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Hòa hợp động từ cách tặng (NOR-NORI) (NOR-NORI Aditz Laguntzailea) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Một số nội động từ có bổ ngữ ở cách tặng dùng hệ trợ động từ NOR-NORI, thường gặp với gustatu, iruditu, mindu và các động từ trải nghiệm. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Thì tương lai (Geroaldia) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Thì tương lai được tạo bằng hậu tố -ko/-go gắn vào phân từ, kết hợp với trợ động từ ở hiện tại: joango naiz (tôi sẽ đi), egingo dut (tôi sẽ làm). Cấu trúc này cũng dùng để diễn đạt ý định. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Thức điều kiện (Baldintza) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Câu điều kiện thường dùng tiền tố ba- trên động từ cùng các dạng trợ động từ điều kiện có -ke để diễn đạt giả định và hệ quả. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Thức mệnh lệnh (Agintera) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Thức mệnh lệnh dùng để đưa ra yêu cầu, lời khuyên hoặc chỉ dẫn. Trong tiếng Basque, có các dạng trực tiếp như etorri! (hãy đến), joan! (hãy đi) và các dạng lịch sự hơn tùy ngữ cảnh. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

So sánh hơn và so sánh nhất là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Khi so sánh hơn, tiếng Basque thường dùng hậu tố -ago như trong handiagoa (“lớn hơn”) và từ baino (“hơn/so với”). So sánh nhất dùng hậu tố -en, như handiena (“lớn nhất”). So sánh ngang bằng dùng bezain, tương đương “bằng/như ... như”. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề quan hệ (Erlatibozko Perpausak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Trong tiếng Basque, mệnh đề quan hệ đứng trước danh từ và dùng hậu tố -n trên động từ: 'ikusi dudan gizona' (người đàn ông mà tôi đã thấy). Không cần dùng đại từ quan hệ riêng. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Cách công cụ và các cách khác (Kasu Instrumentala eta Beste Batzuk) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các cách bổ sung gồm cách công cụ -z (bằng/với phương tiện), cách chỉ người nhận -entzat (cho ai đó), cách nguyên nhân -gatik (vì/bởi) và cách vai trò -tzat (như/làm). Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Dạng động từ tổng hợp (Aditz Sintetikoak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Một số động từ Basque có dạng tổng hợp, trong đó thông tin về thì, ngôi và số được gộp vào một dạng động từ duy nhất. Các dạng này thường gặp với động từ rất cơ bản như izan, egon, joan và etorri. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề phụ (Menpeko Perpausak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này tập trung vào mệnh đề phụ dùng hậu tố trên động từ như -la (rằng), -lako (vì), -nez (vì/do), -arren (mặc dù), -(e)nean (khi). Mệnh đề phụ thường đứng trước mệnh đề chính. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề mục đích và kết quả (Helburu eta Ondorio Perpausak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Mệnh đề mục đích với -t(z)eko (để): 'ikasteko' (để học). Mệnh đề kết quả với 'hain...non' (đến nỗi...mà). Ngoài ra còn có '-t(z)earren' (vì lợi ích của) và 'nahiz eta' (mặc dù). Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề thời gian (Denbora Perpausak) giúp bạn diễn tả khi nào một hành động xảy ra so với một hành động khác trong tiếng Basque. Ở trình độ B1, đây là chủ điểm rất hữu ích vì người học bắt đầu kể chuyện, mô tả chuỗi sự kiện và giải thích việc gì xảy ra trước, sau hoặc đồng thời với việc khác.

Trợ động từ thì quá khứ (đầy đủ) (Aditz Laguntzaileak Lehenaldian) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Hệ trợ động từ quá khứ gồm các bảng dạng đầy đủ cho izan (nintzen, zinen, zen, ginen, zineten, ziren) và ukan (nuen, zenuen, zuen, genuen, zenuten, zuten), cùng các dạng quá khứ của egon như nengoen, zeunden, zegoen. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Cấu trúc thành ngữ thông dụng (Esamolde Arruntak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các cấu trúc thành ngữ thông dụng thường không thể dịch từng từ một. Hãy học chúng như các cụm cố định, chú ý động từ đi kèm, cách chia trợ động từ và ngữ cảnh sử dụng. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Cấu trúc tiếp diễn với "ari" (Ari Egiturak - Progresiboa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Cấu trúc ari dùng để diễn tả hành động đang diễn ra. Mẫu thường gặp là động từ dạng -tzen + ari + izan, như 'irakurtzen ari naiz' (tôi đang đọc). Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Pomườitial Mood (Ahalezkoa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Thức khả năng diễn tả năng lực hoặc khả năng xảy ra bằng yếu tố -ke- trong trợ động từ: daiteke (có thể là), dezaket (tôi có thể làm), liteke (có thể là trong giả định). Cấu trúc này khác với ahal izan. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Cấu trúc bị động và vô nhân xưng (Pasibo Boza eta Inpertsonala) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Tiếng Basque không có bị động điển hình như nhiều ngôn ngữ Ấn-Âu, nên thường dùng các cấu trúc vô nhân xưng và tái cấu trúc NOR-NORK. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Thức giả định trong tiếng Basque được dùng khi bạn nói về mong muốn, nghi ngờ, giả định hoặc những điều chưa trở thành sự thật. Ở trình độ B2, người học bắt đầu gặp cấu trúc này thường xuyên hơn trong câu phụ, trong lời cầu chúc và trong những diễn đạt mang sắc thái trang trọng hoặc trừu tượng.

Lời nói gián tiếp (Zehar Estiloa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Khi tường thuật lời nói hoặc ý nghĩ của người khác, tiếng Basque thường dùng hậu tố `-la` gắn vào động từ và trong một số trường hợp có thể cần điều chỉnh thì cho phù hợp. Ví dụ, Esan du etorriko dela có nghĩa là “Anh ấy/cô ấy nói rằng anh ấy/cô ấy sẽ đến”. Các từ như omen hoặc ei cũng thường được dùng để diễn đạt thông tin nghe nói lại, tương đương với nghĩa “được cho là” hoặc “nghe nói rằng”. Ở trình độ B2, đây là một điểm ngữ pháp nâng cao vì bạn cần theo dõi mối quan hệ giữa mệnh đề chính và mệnh đề được tường thuật.

Allocutive Verb Forms (Aditz Alokutiboa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Duy nhất trong tiếng Basque: các dạng động từ đánh dấu giới tính của người nghe ngay cả khi người nghe không phải là thành phần của động từ. Người nghe nam: dạng '-k' (duk, nauk), nữ: dạng '-n' (dun, naun). Ngữ vực thân mật. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Verbal Nouns and Nominalization (Aditz Izenak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Danh động từ được tạo bằng hậu tố -tze/-pen biến đổi động từ thành danh từ: ikastea (việc học), jakitea (việc biết). Được sử dụng làm chủ ngữ/tân ngữ và trong các cấu trúc phức tạp. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Cấu tạo từ và phái sinh (Hitz Eraketa eta Deribazioa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Tiếng Basque tạo từ mới bằng tiền tố, hậu tố và ghép từ. Các mẫu thường gặp gồm danh từ hóa bằng -tze, chỉ người làm bằng -le, tính chất bằng -tasun và ghép danh từ để tạo nghĩa cụ thể hơn. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Trạng từ và từ tăng cường nâng cao là một chủ điểm quan trọng ở trình độ B2 trong tiếng Basque. Chúng giúp bạn diễn đạt cách thức, mức độ và mức độ chắc chắn của một hành động hay nhận định. Bạn có thể gặp các trạng từ như poliki (chậm rãi), azkar (nhanh), hoặc những hình thức như azkenaldiro (dạo gần đây). Bên cạnh đó là các từ tăng cường như oso (rất), benetan (thật sự), erabat (hoàn toàn), ia-ia (gần như) và ziurrenik (có lẽ / có khả năng).

Khi muốn giải thích vì sao điều gì đó xảy ra, nêu hệ quả của một tình huống hoặc diễn đạt ý “mặc dù… nhưng…”, bạn cần đến các mệnh đề nguyên nhân, kết quả và nhượng bộ. Trong tiếng Basque, nhóm cấu trúc này trở nên đặc biệt quan trọng ở trình độ B2 vì nó giúp bạn tạo ra câu phức rõ ràng, mạch lạc và giàu sắc thái hơn.

Mệnh đề quan hệ nâng cao (Erlatibozko Perpaus Aurreratuak) là một chủ điểm quan trọng ở trình độ B2 trong tiếng Basque. Ở mức này, bạn không chỉ gặp các mệnh đề quan hệ cơ bản mà còn phải xử lý những cấu trúc phức tạp hơn, chẳng hạn như mệnh đề quan hệ tự do với đuôi `-n` mang nghĩa “ai ... cũng được” hoặc “điều gì ... cũng được”, mệnh đề quan hệ đi kèm hậu tố giới từ, và các chuỗi mệnh đề quan hệ chồng lớp để mô tả chi tiết hơn.

Hòa hợp động từ tam trị (NOR-NORI-NORK) (NOR-NORI-NORK Aditz Jokoa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Đây là hệ trợ động từ phức tạp nhất, hòa hợp cùng lúc với chủ ngữ, tân ngữ trực tiếp và tân ngữ gián tiếp. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Câu điều kiện phản thực (Baldintza Kontrafaktualak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này diễn tả các điều kiện trái với thực tế trong quá khứ bằng các dạng trợ động từ điều kiện phức. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Văn phong trang trọng và văn chương (Erregistro Formala eta Literarioa) là một chủ điểm quan trọng ở trình độ C1 trong tiếng Basque. Ở mức này, người học không chỉ cần hiểu ngữ pháp cơ bản mà còn phải nhận ra sự khác biệt giữa cách diễn đạt hằng ngày và cách dùng ngôn ngữ trong văn bản hành chính, học thuật, truyền thông hoặc văn học. Văn phong này thường dùng câu phức, từ vựng trang trọng, cấu trúc danh hóa và lối diễn đạt ít mang tính hội thoại hơn.

Cấu trúc sai khiến dùng để diễn đạt ý như “làm cho ai đó làm gì”, “bắt ai đó làm gì” hoặc “khiến điều gì xảy ra”. Trong tiếng Basque, đây là một chủ điểm ở trình độ C1 vì nó không chỉ thêm nghĩa mới cho động từ, mà còn làm thay đổi cách các thành phần trong câu liên kết với nhau.

Discourse Markers and Connectors (Diskurtso Markatzaileak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Các liên từ nâng cao cho diễn ngôn tinh tế: hala ere (tuy nhiên), izan ere (thực vậy), alegia (nghĩa là), aitzitik (ngược lại), dena den (dù sao đi nữa). Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Cấu trúc câu phức (Perpaus Konplexuak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này bao gồm nhiều mệnh đề lồng nhau, cấu trúc phân từ và danh hóa phức, với các mẫu như -ta/-rik hoặc -tzeko moduan. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Tiêu điểm và cấu trúc thông tin (Fokalizazioa eta Informazio Egitura) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Tiếng Basque dùng trật tự từ để đánh dấu tiêu điểm: thành phần được nhấn mạnh thường đứng ngay trước động từ. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Sự phối hợp thì (Denboraren Sekuentzia) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này nói về sự tương ứng thì trong câu phức: thì ở mệnh đề chính ảnh hưởng đến lựa chọn thì ở mệnh đề phụ. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Biến thể phương ngữ (Dialektoak) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Basque. Các phương ngữ Basque chính gồm bizkaiera, gipuzkera, lapurtera, zuberera và nafarrera. Chúng khác nhau về từ vựng, dạng động từ và phát âm so với euskara batua, tức tiếng Basque thống nhất. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Dạng động từ cổ và văn chương là một chủ điểm C2 dành cho người học muốn đọc tiếng Basque ở mức rất sâu, đặc biệt là văn học, văn bản lịch sử hoặc những lối viết cố ý mang màu sắc cổ điển. Đây không phải là nhóm cấu trúc bạn sẽ dùng thường xuyên trong hội thoại hằng ngày, nhưng chúng lại rất quan trọng nếu bạn muốn hiểu đầy đủ các tầng phong cách của ngôn ngữ.

Thành ngữ và tục ngữ (Esamoldeak eta Atsotitzak) là một phần rất giàu bản sắc văn hóa của tiếng Basque. Đây không chỉ là những cụm từ cố định mà còn là cách người nói gói ghém kinh nghiệm sống, lời khuyên và cách nhìn thế giới vào trong ngôn ngữ. Bạn có thể gặp những câu như Harri baten gainean eseri (“ngồi trên đá”, hàm ý vững vàng, kiên định) hoặc Hitzak hitz, egintzak egintza (“lời là lời, việc là việc”), phản ánh lối diễn đạt súc tích và giàu hình ảnh.

Ngôn ngữ hành chính và pháp lý (Hizkera Administratiboa) là một khái niệm quan trọng trong Tiếng Basque. Đây là kiểu ngôn ngữ chuyên biệt dùng trong văn bản nhà nước, tòa án và hồ sơ chính thức, thường nhiều danh hóa và cú pháp phức. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Tiếng Basque trong truyền thông và phát sóng (Hedabideetako Euskara) là một chủ điểm quan trọng. Chủ điểm này tập trung vào ngôn ngữ trong báo chí Basque (ETB, Berria, Argia): văn phong tin tức, quy ước đặt tiêu đề và mẫu diễn đạt trên sóng phát thanh/truyền hình. Nó cũng chỉ ra khác biệt giữa Basque truyền thông nói và các dạng viết/văn chương. Ở cấp độ C2, đây là nội dung dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng ở mức thành thạo.

Nhận thức xã hội-ngôn ngữ (Soziolinguistika) là một khái niệm quan trọng trong Tiếng Basque. Chủ đề này bao gồm bối cảnh xã hội-ngôn ngữ của tiếng Basque như chuẩn batua so với phương ngữ, phục hồi ngôn ngữ và hiện tượng song ngữ với tiếng Tây Ban Nha/Pháp. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Ngữ dụng học diễn ngôn không chỉ nói về ngữ pháp đúng hay sai, mà còn nói về cách người nói tiếng Basque tổ chức cuộc trò chuyện, làm mềm phát biểu, chuyển lượt nói, thể hiện lịch sự và gợi ý những ý nghĩa gián tiếp. Đây là một chủ điểm ở trình độ C2 vì nó đòi hỏi bạn chú ý đến sắc thái giao tiếp rất tinh tế, chứ không chỉ đến hình thức câu.