Getallen 11-100 in het Arabisch

In het kort

Bij 11 tot en met 99 staat het getelde zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, voorwerp of begrip) normaal in het enkelvoud in de accusatief: أحد عشر كتابًا ‘elf boeken’ en عشرون طالبًا ‘twintig studenten’. De tientallen zijn regelmatig, en bij 21–99 komt de eenheid vóór het tiental met و ‘en’: خمسة وعشرون ‘vijfentwintig’. Honderd vormt een nieuw patroon: مائة كتابٍ, met een enkelvoud in de genitief.

Overzicht

De getallen van elf tot honderd heb je al op A1-niveau nodig voor leeftijden, prijzen, aantallen, adressen en jaartallen. Het goede nieuws voor Nederlandstaligen is dat de volgorde vanaf 21 vertrouwd aanvoelt. Nederlands zegt vijf-en-twintig en Arabisch bouwt خمسة وعشرون, letterlijk ook ‘vijf en twintig’. Je hoeft dus niet, zoals in sommige andere talen, eerst het tiental te noemen.

De grammatica rond het getal wijkt wel sterk af van het Nederlands. In vijfentwintig boeken staat boeken in het meervoud. Arabisch gebruikt na 11–99 juist een enkelvoud: خمسة وعشرون كتابًا. Dat woord heet in de Arabische grammatica het تمييز: een verduidelijkend woord dat aangeeft wat er precies wordt geteld. Hier staat het in de accusatief, een naamval (een vorm die de grammaticale functie van een woord aangeeft).

Ook het grammaticale geslacht blijft een rol spelen. Bij 11 en 12 passen beide delen bij het getelde woord. Bij 13–19 volgt het deel voor ‘tien’ het geslacht, maar de eenheid 3–9 gebruikt juist het tegengestelde patroon dat je al kent van de getallen 3–10. Vanaf 20 zijn de tientallen zelf hetzelfde bij mannelijke en vrouwelijke woorden.

Hoe het werkt

Elf en twaalf: twee bijzondere getallen

Bij 11 komen beide onderdelen overeen met het geslacht van het getelde woord:

Geteld woord	Getal	Voorbeeld	Betekenis
mannelijk	أحد عشر	أحد عشر كتابًا	elf boeken
vrouwelijk	إحدى عشرة	إحدى عشرة سيارةً	elf auto’s

Let op het verschil tussen عشر bij een mannelijk woord en عشرة bij een vrouwelijk woord. Bij elf gebruik je bovendien أحد voor mannelijk en إحدى voor vrouwelijk.

Ook bij 12 passen beide delen bij het geslacht. De basisvormen hieronder zijn de nominatief, de naamval die onder meer bij het onderwerp van een zin hoort:

Geteld woord	Nominatief	Accusatief of genitief	Voorbeeld
mannelijk	اثنا عشر	اثني عشر	اثنا عشر طالبًا
vrouwelijk	اثنتا عشرة	اثنتي عشرة	اثنتا عشرة طالبةً

Het eerste deel van twaalf gedraagt zich dus als de Arabische tweevoudsvorm. Daarom zie je اثنا / اثنتا als het getal nominatief is, maar اثني / اثنتي wanneer het bijvoorbeeld lijdend voorwerp is (wie of wat de handeling ondergaat) of na een voorzetsel staat. Vergelijk حضر اثنا عشر طالبًا ‘twaalf studenten waren aanwezig’ met رأيت اثني عشر طالبًا ‘ik zag twaalf studenten’.

Dertien tot en met negentien: een gemengd patroon

Bij 13–19 bestaat het getal uit een eenheid gevolgd door een vorm van tien. De twee delen volgen verschillende regels:

1. De eenheid 3–9 heeft tegengestelde overeenkomst: de vorm met ة hoort bij een mannelijk geteld woord; de kortere vorm zonder ة bij een vrouwelijk woord.
2. Het deel voor tien heeft gewone overeenkomst: عشر bij een mannelijk woord en عشرة bij een vrouwelijk woord.

Getal	Met mannelijk كتاب ‘boek’	Met vrouwelijk سيارة ‘auto’
11	أحد عشر كتابًا	إحدى عشرة سيارةً
12	اثنا عشر كتابًا	اثنتا عشرة سيارةً
13	ثلاثة عشر كتابًا	ثلاث عشرة سيارةً
14	أربعة عشر كتابًا	أربع عشرة سيارةً
15	خمسة عشر كتابًا	خمس عشرة سيارةً
16	ستة عشر كتابًا	ست عشرة سيارةً
17	سبعة عشر كتابًا	سبع عشرة سيارةً
18	ثمانية عشر كتابًا	ثماني عشرة سيارةً
19	تسعة عشر كتابًا	تسع عشرة سيارةً

Een praktische manier om dit te onthouden is om van rechts naar links te controleren. Kijk eerst naar het deel voor tien: mannelijk عشر, vrouwelijk عشرة. Kijk daarna naar de eenheid en pas daar voor 3–9 de omgekeerde regel toe.

De tientallen

De tientallen van twintig tot negentig hebben één vorm voor beide geslachten. In de nominatief eindigen ze op ـون:

Getal	Cijfer	Arabisch
20	٢٠	عشرون
30	٣٠	ثلاثون
40	٤٠	أربعون
50	٥٠	خمسون
60	٦٠	ستون
70	٧٠	سبعون
80	٨٠	ثمانون
90	٩٠	تسعون

Deze vormen lijken op een regelmatig mannelijk meervoud, maar functioneren hier als getalwoorden. In de accusatief en genitief verandert ـون in ـين. Zo staat in جاء عشرون طالبًا ‘twintig studenten kwamen’ de nominatief عشرون, terwijl رأيت عشرين طالبًا ‘ik zag twintig studenten’ de accusatief عشرين heeft. Na een voorzetsel krijg je eveneens ـين: مع ثلاثين طالبًا ‘met dertig studenten’.

Eenheden met tientallen: 21–99

Voor alle niet-ronde getallen vanaf 21 zet je de eenheid vóór het tiental en verbind je beide met و ‘en’:

eenheid + و + tiental

Getal	Arabisch	Letterlijke bouw
21	واحد وعشرون	één en twintig
25	خمسة وعشرون	vijf en twintig
37	سبعة وثلاثون	zeven en dertig
48	ثمانية وأربعون	acht en veertig
99	تسعة وتسعون	negen en negentig

De eenheid behoudt haar eigen geslachtsregel:

• 1 en 2 komen overeen met het getelde woord: واحد وعشرون طالبًا, maar إحدى وعشرون طالبةً; اثنان وعشرون طالبًا, maar اثنتان وعشرون طالبةً.
• 3–9 hebben tegengestelde overeenkomst: خمسة وعشرون كتابًا bij mannelijk كتاب, maar خمس وعشرون سيارةً bij vrouwelijk سيارة.
• Bij een getal dat op 0 eindigt, speelt geslacht geen rol: عشرون طالبًا en عشرون طالبةً.

Verwar 21 niet met 11. Voor elf gebruik je أحد عشر / إحدى عشرة; voor eenentwintig gebruik je واحد وعشرون / إحدى وعشرون. Bij twee zie je hetzelfde verschil tussen het vaste twaalfpatroon اثنا عشر en het samengestelde tweeëntwintig اثنان وعشرون.

Het getelde woord na 11–99

Na elk getal van 11 tot en met 99 staat wat je telt normaal:

• in het enkelvoud;
• in de accusatief;
• meestal onbepaald, dus zonder ال.

Niet gebruiken	Wel gebruiken	Betekenis
أحد عشر كتب	أحد عشر كتابًا	elf boeken
عشرون طلاب	عشرون طالبًا	twintig studenten
خمس وعشرون سيارات	خمس وعشرون سيارةً	vijfentwintig auto’s

Bij een onbepaald woord wordt de accusatief vaak gemarkeerd met ـًا, zoals كتابًا en طالبًا. Bij een woord op ة zie je ـً boven die letter: سيارةً en طالبةً. In tekst zonder klinkertekens blijft bij de eerste groep meestal de extra ا zichtbaar, maar bij woorden op ة zie je de naamval vaak helemaal niet.

Dit is precies waar een Nederlandse gewoonte snel tot fouten leidt: de hoeveelheid is meervoudig, maar de Arabische grammaticale vorm na 11–99 is enkelvoud. Leer daarom عشرون طالبًا als één geheel, niet als een los getal plus een Nederlands bedacht meervoud.

Honderd begint een nieuw patroon

مائة betekent ‘honderd’. Je ziet ook de moderne spelling مئة; beide schrijfwijzen komen voor. Staat er een geteld woord achter, dan is dat enkelvoud maar nu genitief, een naamval die onder meer een nauwe verbinding tussen twee zelfstandige naamwoorden aangeeft:

• مائة كتابٍ — honderd boeken
• مائة طالبةٍ — honderd studentes
• مائة سيارةٍ — honderd auto’s

Zonder klinkertekens schrijf je eenvoudig مائة كتاب. Het verschil met عشرون كتابًا is dan soms alleen zichtbaar aan de alif van كتابًا, maar grammaticaal zijn de constructies verschillend.

Voorbeelden in context

Arabisch	Nederlands	Toelichting
وصل أحد عشر ضيفًا.	Er kwamen elf gasten aan.	ضيف is mannelijk; beide delen van 11 zijn mannelijk.
حضرت إحدى عشرة ضيفةً.	Er waren elf vrouwelijke gasten aanwezig.	Beide delen van 11 passen bij het vrouwelijke woord.
في الصف اثنا عشر طالبًا.	Er zitten twaalf studenten in de klas.	Nominatief mannelijk اثنا عشر.
قابلت اثنتي عشرة طالبةً.	Ik ontmoette twaalf studentes.	Als lijdend voorwerp verschijnt اثنتي.
قرأت ثلاثة عشر كتابًا.	Ik heb dertien boeken gelezen.	Bij mannelijk كتاب: ثلاثة maar عشر.
زرنا أربع عشرة مدينةً.	We bezochten veertien steden.	Bij vrouwelijk مدينة: أربع maar عشرة.
عندي عشرون سؤالًا.	Ik heb twintig vragen.	Na het ronde tiental staat سؤال in het enkelvoud.
في الشركة ثلاثون موظفًا.	Het bedrijf heeft dertig medewerkers.	Het getelde woord is enkelvoud en accusatief.
عمرها واحد وعشرون عامًا.	Ze is eenentwintig jaar oud.	عام is mannelijk, dus واحد.
عمره اثنان وعشرون عامًا.	Hij is tweeëntwintig jaar oud.	De nominatief van twee is اثنان.
اشترينا خمسة وعشرين كتابًا.	We kochten vijfentwintig boeken.	Als lijdend voorwerp krijgt het tiental ـين.
تحدثت مع ثلاث وثلاثين طالبةً.	Ik sprak met drieëndertig studentes.	Na مع staat het getal in de genitief; ثلاث past bij vrouwelijk.
في الفندق سبع وأربعون غرفةً.	Het hotel heeft zevenenveertig kamers.	غرفة is vrouwelijk, dus de tegengestelde vorm سبع.
لدى المكتبة مائة كتابٍ جديد.	De bibliotheek heeft honderd nieuwe boeken.	Na مائة staat كتاب enkelvoud en genitief.

Veelgemaakte fouten

Na 11–99 een meervoud gebruiken

• Niet: عشرون طلاب
• Wel: عشرون طالبًا
• Waarom: Na 11–99 staat het getelde woord in het enkelvoud in de accusatief. Het Nederlandse meervoud in twintig studenten is hier geen bruikbaar model.

Bij 13–19 beide delen omgekeerd maken

• Niet: ثلاث عشرة كتابًا
• Wel: ثلاثة عشر كتابًا
• Waarom: كتاب is mannelijk. Alleen de eenheid 3–9 heeft tegengestelde overeenkomst; عشر volgt juist het geslacht van het getelde woord.

De vormen van elf en eenentwintig verwisselen

• Niet: أحد وعشرون طالبًا
• Wel: واحد وعشرون طالبًا
• Waarom: أحد hoort in deze telconstructie bij أحد عشر ‘elf’. Bij 21 gebruik je واحد plus و plus عشرون.

De naamval van twaalf negeren

• Niet: رأيت اثنا عشر طالبًا
• Wel: رأيت اثني عشر طالبًا
• Waarom: Het getal is hier lijdend voorwerp. Daarom verandert het eerste deel van اثنا in اثني.

Altijd de tientalvorm op ـون gebruiken

• Niet: تحدثت مع أربعون طالبًا
• Wel: تحدثت مع أربعين طالبًا
• Waarom: Na het voorzetsel مع staat het getal in de genitief. De tientallen eindigen dan op ـين, niet op ـون.

De regel van 11–99 doortrekken naar honderd

• Niet: مائة كتابًا
• Wel: مائة كتابٍ
• Waarom: Na honderd staat het getelde woord wel in het enkelvoud, maar in de genitief in plaats van de accusatief.

Gebruiksnotities

Standaardarabisch en spreektaal

De vormen in dit artikel behoren tot het Modern Standaardarabisch, de taal van onderwijs, nieuws en veel formele teksten. In gesproken Arabische varianten worden getallen vaak anders uitgesproken en kunnen geslachts- en naamvalspatronen vereenvoudigd zijn. Welke spreektaalvorm gebruikelijk is, verschilt bovendien per regio. Voor lezen en formeel schrijven is het standaardsysteem hierboven het veiligste uitgangspunt.

Geschreven cijfers hebben geen geslacht

Je kunt hetzelfde aantal schrijven als ٢٥ of 25. Pas wanneer je het getal uitspreekt of voluit schrijft, moet je kiezen tussen bijvoorbeeld خمسة وعشرون bij een mannelijk woord en خمس وعشرون bij een vrouwelijk woord. Een cijfernotatie verbergt die grammaticale keuze dus, maar heft haar niet op.

Uitgangen vallen in de uitspraak vaak weg

Bij een spreekpauze en in gewone spreektaal worden korte naamvalsuitgangen meestal niet uitgesproken. Daardoor klinkt كتابًا vaak zonder de volledige formele uitgang. De zichtbare tegenstelling عشرون / عشرين en اثنا / اثني blijft in zorgvuldig Standaardarabisch echter belangrijk, omdat daar niet alleen een kort klinkerteken verandert maar ook letters.

Verder dan de basis

De volgende details hoef je op A1 nog niet allemaal actief te produceren. Ze helpen wel om formele teksten en volledig beklinkerde voorbeelden later te begrijpen.

Naamval van het hele getal

De getallen 11 en 13–19 zijn grotendeels onveranderlijk van vorm, ongeacht hun rol in de zin. Twaalf is de duidelijke uitzondering: het eerste deel wisselt tussen اثنا / اثنتا en اثني / اثنتي. Bij de tientallen en de samengestelde getallen 21–99 is naamval wel zichtbaar in ـون / ـين:

• جاء خمسة وعشرون طالبًا. — Vijfentwintig studenten kwamen.
• رأيت خمسة وعشرين طالبًا. — Ik zag vijfentwintig studenten.
• تحدثت مع خمسة وعشرين طالبًا. — Ik sprak met vijfentwintig studenten.

In volledig beklinkerde tekst krijgt ook de eenheid een passende korte uitgang: nominatief, accusatief of genitief. In ongevocaliseerde tekst (tekst zonder de meeste korte klinkertekens) zie je dat verschil bij woorden als خمسة meestal niet.

Een bekende groep bepaald maken

خمسة وعشرون كتابًا betekent onbepaald ‘vijfentwintig boeken’. Wanneer het gaat om een bekende, bepaalde groep, kan de bouw veranderen en staat het getal als nadere bepaling bij het meervoud, bijvoorbeeld الكتب الخمسة والعشرون ‘de vijfentwintig boeken’. Dan krijgen zowel het zelfstandig naamwoord als de getalsdelen bepaaldheid met ال waar dat mogelijk is. Dit patroon is nuttig in formele teksten, maar voor beginners is de onbepaalde telconstructie met een enkelvoudig تمييز het belangrijkst.

Grotere getallen combineren verschillende regels

Vanaf honderd moet je per getalsdeel bekijken welke regel geldt. Zo heeft honderd zelf een genitief enkelvoud achter zich, terwijl een slotgetal tussen 11 en 99 weer een accusatief enkelvoud kan bepalen. Zulke combinaties horen bij een volgende leerstap. Onthoud voorlopig vooral de duidelijke grens: 11–99 + enkelvoud accusatief, maar 100 + enkelvoud genitief.

Oefentips

1. Leer contrastparen. Oefen bijvoorbeeld ثلاثة عشر كتابًا / ثلاث عشرة سيارةً en خمسة وعشرون طالبًا / خمس وعشرون طالبةً. Zo train je de twee geslachtsregels in plaats van alleen een rij getallen op te zeggen.
2. Bouw getallen in twee stappen. Schrijf eerst eenheid en tiental, bijvoorbeeld سبعة + أربعون. Voeg daarna و toe: سبعة وأربعون. Controleer pas als laatste het geslacht van wat je telt.
3. Wissel zinsrollen af. Maak telkens een zin met ‘er kwamen’, ‘ik zag’ en ‘ik sprak met’. Zo oefen je bewust عشرون / عشرين, ثلاثون / ثلاثين en اثنا / اثني zonder losse naamvalstabellen uit het hoofd te leren.

Verwante onderwerpen

• Eerst nodig: Getallen 1-10 — legt één en twee en de omgekeerde geslachtsregel bij drie tot tien uit.
• Handige basis: Geslacht van zelfstandige naamwoorden — helpt bepalen welke vorm van de eenheid je nodig hebt.
• Later uitwerken: Naamvallen — verklaart nominatief, accusatief en genitief systematisch.
• Verdieping: Het verduidelijkende woord — behandelt het تمييز na getallen en andere hoeveelheidsuitdrukkingen.
• Volgende toepassing: Rangtelwoorden — voor vormen als ‘elfde’, ‘twintigste’ en ‘honderdste’.